Муқаддима. Mушук нега ҳақ?
«Алиса мўъжизалар мамлакатида» асарида Алиса ва Чешир мушуги ўртасида шундай бир суҳбат кечади:
«Алиса бир неча фунт наридаги дарахт шохида Чешир мушуги ўтирганини кўриб, хурсанд бўлиб кетди. Мушук эса унга жилмайиб қўйиш билангина кифояланди.
– Чешир мушуги, – дея ийманибгина мурожаат қилди қиз. – Илтимос, менга бу ердан қайси тарафга кетишим кераклигини айта оласанми?
– Бу катта эҳтимол билан қаерга кетмоқчи эканинг билан боғлиқ, – деди мушук.
– Қаерга кетишим унчалик аҳамиятга эга эмас.
– У ҳолда, қайси тарафга кетганинг ҳам у қадар муҳим эмас.
Алиса бирон изоҳ бериш мақсадида: «Майли, қаергадир борсам бўлгани», – деб қўшимча қилди.
– Албатта, қаергадир борасан, – деди мушук. – Қилишинг керак бўлган ягона иш етарли даражада йўл босишингдир».
Чешир мушуки ҳақ. Агар қаерга йўл олганингизни билмасангиз, ҳар қандай йўлни танлашингиз мумкин. Аммо мўлжални аниқ олсангиз, лозим иш бажарилиши учун нафақат ўзингизни, балки бошқаларни ҳам ҳаракатга келтира оласиз, уларни илҳомлантирасиз. Бу – лидерлик демакдир. Лидерликда эса нима қилганингиз эмас, балки сизнинг таъсирингиз остида бошқаларнинг нима қилгани кўпроқ аҳамиятга эга.
Қачондан бошлаб аёллар раҳбарлик лавозимига ўта бошладилар?
Замонавий дунёда бошқарувнинг анъанавий моделлардан узоқлашиши, технологиянинг ривожланиши ва маълумотларга киришнинг қулайлиги ҳар бир жабҳада ўзига хос эволюция яратди. Ушбу эволюция аёлларга кўпроқ ёрдам берди ва аёллар ташкилотларда раҳбар лавозимларига ўта бошладилар. Ҳозирда S&P 500 (Американинг Standard & Poor’s томонидан рўйхатга олинган 500тa йирик компанияси) рейтингида бош директорлик лавозимидаги аёллар сони 4,6 фоизни ташкил этади. Аммо тизимли бошқарув шаклланмаган, ўтмишдаги стереотип ва босимлардан тўлиқ халос бўлишга улгурмаган Ўзбекистон шароитида аёл раҳбарларга осон бўлмаётгани, осон бўлмаслиги аниқ. Аммо чумчуқдан қўрққан тариқ экмайди.
Аёл раҳбарларнинг ўзига хос хусусиятлари нималарда кўринади?
Мулоқотдаги табиий инстинкт эгалари
Бугун ҳар бир соҳада малакали алоқачиларга эҳтиёж бор ва аёллар бу борада жуда муваффақиятлидирлар. Мулоқотдаги табиий инстинктига кўра, аёллар эркакларга қараганда муносабатларни бошқариш соҳасида кўпроқ стратег бўлишлари мумкин. Ушбу хусусиятлар билан аёллар ташкилий маданиятни кучайтириш, ташкилотнинг обрўсини ошириш ва корпоратив ижтимоий жавобгарлик лойиҳаларини амалга оширишни таъминлайдилар.
