Олимлар коронавирус юқтириш аломатлари турли одамларда фарқланишини тиришқоқлик билан аниқлашга ҳаракат қилишмоқда, деб ёзади Bloomberg. Кимлардир енгил шамоллаш аломатларига дуч келади, бошқаларида аломатлар умуман бўй кўрсатмайди, минглаб инсонлар учун эса касаллик ўлим билан тугамоқда. Агентликнинг қайд этишича, бундай фарқланишнинг сабабларини ҳозирча ҳеч ким аниқлай олгани йўқ, бироқ назариялардан бири аломатларнинг ирсиятга боғлиқлигидан сўзламоқда.
«Нега айрим инсонлар жиддий оғриб қолмоқда, бошқалари умуман касал бўлмаяпти? Бу ерда иккита эҳтимолли вариант бор», — дейди deCODE Genetics биофармацевтика компанияси раҳбари Кари Стефанссон. Унинг сўзларига кўра, биринчи вариант вируснинг ўз генетик изчиллигини назарда тутади, яъни айрим штаммлар бошқаларига нисбатан инсонларни кучлироқ оғришга мажбур қилади. Иккинчи вариант касал бўлганларнинг ирсиятига боғлиқ. Айрим одамларнинг генлари уларни оғир касалликларга мойил қилади, бошқаларнинг генлари уларга вирусга нисбатан яхшироқ қарши туриш имконини беради.
Иккинчи назария тасдиғи учун олимлар камида битта илмий фактни келтиришмоқда. Вирусга ҳужайраларга ўтиш имконини берадиган ACE2 рецептори турли одамларда ирсият ва бошқа омиллар, айтайлик, у ичиб юрган дорилар туфайли турлича миқдорда бўлади.
«Пўртана» ҳужуми
Боз устига, олимлар одамларни нима коронавирус олдида ожиз қилиб қўйишини қисман тушуниб бўлишган, дея таъкидлайди Bloomberg. Айрим тадқиқотчилар асосий ролни инсонни ҳимоя қилиш ўрнига жиддий касалликларнинг авж олишига сабаб бўлувчи иммун тизимига беришмоқда. Организм номаълум вирусга қарши туриш учун катта куч сарфлай бошлаганида, организм «ҳолдан тойиб», фанда «цитокин пўртанаси» деб аталувчи ҳолатга дуч келиши мумкин. Бунинг оқибатида инсонга вирус етказадиган зарардан кўпроқ зиён етиши мумкин.
«Агар бир нега айрим одамлар цитокин пўртанасини бошдан кечираётгани тушуна олсак, уларни самаралироқ даволай олишимиз мумкин, — деган Bloomberg’га Йел университети иммунологи Акико Ивасаки. — Бизда даволашни ишлаб чиқиш учун оқилона йўл йўқ. Биз шунчаки реакция кутиб, инсонларга бир хил дорилар юборамиз». Унинг қайд этишича, касалликни «молекуляр даражада» тушуниш даволашни янада самаралироқ қилади.
