Коронавирус ва ҳомиладорлик: бўлажак оналар учун қандай хавф мавжуд?

Covid-19 ҳомиладор аёлларга юқса, қандай оқибатларга олиб келади?
Тиббиёт соҳаси вакиллари вируснинг ҳомила ривожланишига қандай таъсир кўрсатиши ҳақида ҳали ҳам етарли маълумотларга эга эмас. Аммо, вирусни юқтириб олган ҳомиладор аёлларда унинг кечиши бошқа катта ёшли соғлом одамлар билан солиштирганда нисбатан оғирроқ аломатлар билан кузатилмайди. 

«Агар хавф даражаси жуда юқори бўлганда, биз бу ҳақда аллақачон маълумотга эга бўлар эдик», – дейди Лондон Империал коллежида акушерлик ва гинекология профессори Кристоф Лиз. 

Аксарият беморлар сингари, вирусни юқтирган ҳомиладор аёллар ҳам одатда касалликнинг енгил ёки ўрта оғирликдаги белгиларига дуч келишади: йўтал, иситма, нафас қисилиши, бош оғриғи ва ҳид сезиш қобилияти йўқолиши. Аёлларнинг кўп қисми бир неча кун ичида соғайишмоқда. 

Ҳомиладор аёлларда оғир аломатлар кузатилиши жуда кам учрамоқда. Юрак хасталиклари, астма, диабет, буйрак ёки жигар касаллигидан азият чекувчилар — алоҳида хавф гуруҳида, уларга уйда қолиш ва иложи борича ижтимоий алоқалардан қочиш тавсия этилади.

Ҳомиладор аёллар учун баъзи вируслар ўта хавфлидир, аммо Covid-19 ушбу тоифага тегишли экани ҳақида ҳеч қандай маълумот йўқ.

Британиялик олимлар ҳали ҳам маълумот тўплашмоқда ва тадқиқотда иштирок этишга рози бўлган ҳомиладор аёллар ёрдамида ушбу муаммони ўрганишмоқда. 

Муддатидан аввалги туғруқ хавфи қай даражада?
Сўнгги пайтларда, вирус келтириб чиқарган касалликнинг оғир шаклини бошидан кечирган ва фарзандини эрта дунёга келтирган аёллар ҳақида хабарлар учраб турибди. Бироқ, муддатидан аввалги туғруқнинг аниқ сабаблари ҳали маълум эмас.

«Кўрсатилган важлар орасида ҳомилада дистресс синдроми [яъни нафас олиш бузилиш синдроми] ривожланишини кўриш мумкин ёки паст кислород даражасида онани янада самарали даволаш учун туғдириш тезлаштирилади», – деб изоҳ беради Қиролича Шарлотта ва Челси касалхонаси доктори Эд Муллинс.

Ҳомиладорлик пайтида ўсаётган ҳомила аёлнинг ўпка ва юрагига босим ўтказа бошлайди, бу қон айланишини қийинлаштиради. Агар ҳомиладор она Covid-19 билан жиддий зарарланса, бу унинг аҳволини ёмонлаштириши ва нафас олишни қийинлаштириши мумкин. Бундай ҳолларда шифокорлар бемор аёлни жуда эҳтиёткорлик билан назорат қилишади. 

«Иситмани келтириб чиқарадиган жиддий касалликлар баъзида эрта тўлғоқ ва туғиш билан боғлиқ», – дейди Оксфорд университети профессори Мариан Найт. 

Унинг қўшимча қилишича, коронавирус билан оғриган беморларнинг аксарият қисмида шифокорлар кесарча кесиш усулини муддатидан аввал тўлғоқ кузатилгани учун эмас, балки айнан аёлнинг нафас олишига ёрдам бериш учун қўллашади.

Касаллик ҳомила ташлаш хавфи ошишига олиб келиши ҳақида бирор далил йўқ. 

Вирус онадан ҳомилага юқиши мумкинми?
Ҳа, мумкин. Онасидан коронавирус юқтириб олган чақалоқлар ҳақида бир неча хабарлар мавжуд, аммо уларнинг ҳаммаси тузалиб касалхонадан чиқарилган. Хитойда ўтказилган тадқиқотда Covid-19 юқтириб 33 нафар ҳомиладор аёлдан уч нафарида шундай ҳолатлар аниқланди. 

Боланинг инфекцияланиши айнан қаерда (бачадонда, туғруқ пайтида ёки туғилгандан кейинги дастлабки дақиқаларда) юз берганини аниқлаш жуда қийин. 

Британия Қироллик акушерлик ва гинекологлар коллежи вируснинг бола ривожланишига салбий таъсир кўрсатиши ҳақида ҳеч қандай далил йўқлигини маълум қилди. 

Ҳомиладор аёл ўзида коронавирус борлигига шубҳа қилса, қандай йўл тутиши керак?
Агар сизда гриппга ўхшаш аломатлар бўлса, уйдан чиқманг ва шифокор билан маслаҳатлашинг. Агар ҳомиладорлигингизни кузатиб борувчи гинеколог билан даврий, режалаштирилган учрашувингиз бўлса, унга аломатларингиз ҳақида хабар қилинг ва ташрифни кейинроққа қолдиринг. 

Covid-19 ташхиси тасдиқланган тақдирда — бемор касалхонага ётқизилади ва шифокорлар касалликнинг кечишига қараб даволаш муолажасини олиб боришади.

Covid-19 касаллиги бўлган аёлларнинг аксарияти енгил аломатларга дуч келишади ва бир неча кун ичида соғайишади. 

Демак, соғлиғингиз ёмонлашиши билан тез ёрдам чақиринг. 

Ҳомиладорлик пайтида ишласа бўладими?
Агар сиз ҳомиладор бўлсангиз ва масофадан ишлай олсангиз, фаолиятингизни давом эттиринг.

Агар сиз ҳомиладор бўлсангиз ва сизда астма, қандли диабет, буйрак ёки жигар касалликлари ва бошқалар каби сурункали касалликлар мавжуд бўлса, иложи борича ижтимоий алоқадан қочиб, уйда қолинг.

Қариндошларингиз, дўстларингиз ёки ижтимоий хизматлардан сизга озиқ-овқат ва бошқа зарур нарсаларни олиб келиб беришини сўранг.