Ургутдаги «тез ёрдам»га тез бориб бўлмаяпти. Тор йўлни ким кенгайтиради?

Бугун турли соҳаларда етарлича муаммолар бор. Ана шу муаммоларнинг баъзиларига туман мутасаддилари тугул, вилоятдагилар аралашса ҳам ечилмаслиги мумкин. Бунга сабаб, айрим муаммоларни ҳал қилиш учун «юқоридан» маблағ ажратилиши керак. Айрим муаммоларга эса маблағ топиш чўт эмас, шунчаки ўша «юқоридан» қандайдир қарор чиқарилиши керак бўлади. Баъзи муаммоларга эса кичик бир эътибор ҳам ечим бўлади. Самарқанд вилояти Ургут туманида ана шундай кўлами жиддий, аммо кичик бир эътибор билан ечса бўладиган муаммо бор...

Чиндан Ургутдаги муаммо туман доирасида ҳал қилинадиган иш аслида. Аммо бир неча йилдан бери ҳеч бир мутасадди «карнайчидан битта пуф экан-ку», деб муаммони ҳал қилишни зиммасига олмаяпти. Аммо суриштирувимиз давомида ана шу «кичик муаммо»нинг ечими анчайин мураккаб экани ҳам маълум бўлди.

Гап шундаки, Ургут шаҳрида жойлашган туман марказий шифохонасининг одамлар учун энг шошилинч ҳолатларда керак бўладиган иккита зарур бўлими – туғруқ ва тез тиббий ёрдам бўлимларига кириб чиқадиган йўлнинг бир қисми жуда тор.

Бундан ташқари, бу йўлда пиёдалар йўлакчаси ҳам йўқ. Шу сабабли бу ердан ўтиб-қайтаётган одамлар автомобиль йўлидан ҳаракатланишга мажбур. Оқибатда ҳайдовчилар пиёдаларнинг ўтиб кетишини кутиб қолиши ортидан ортиқча тирбандлик юзага келмоқда.

Бу ерда пиёдалар йўлакчаси йўқлигига сабаб шуки, йўлнинг бир томони туман марказий шифохонаси томонидан панжара билан ўраб олинган. Иккинчи томони эса уйлар ва савдо дўконлари билан туташиб кетган. Хуллас, бир парча кўча машиналарга ҳам, одамларга ҳам хизмат қилмоқда.

Муаммони ўрганиш жараёнида шу йўлдан ўтиб қайтаётган одамлар билан ҳам гаплашдик. Уларнинг айтишича, охирги йилларда Ургут туманида соғлиқни сақлаш соҳасида кўплаб яхши ишлар қилинган. Туман марказий шифохонасида қатор бўлимлар, жумладан, туғруқ ва тез ёрдам бўлимлари янгидан қурилган ҳамда янги тиббий ускуналар билан жиҳозланган. Бошқа бўлимлар ҳам капитал таъмирланган. Ўтган йил юқумли касалликлар бўлими учун янги бино қурилиб, ишга туширилган.

Авваллари туман аҳолисининг аксар қисми сифатли тиббий хизмат учун вилоят марказига ёки пойтахтга боришга мажбур бўлган. Бугун янгиланган туман марказий шифохонасида уларга сифатли тиббий хизмат кўрсатилмоқда. Бу ерда турли операциялар ҳам ўтказилмоқда. Қисқаси, ургутликлар туман марказий шифохонасидаги шарт-шароитлар ва тиббий хизматдан норози эмас. Аммо тез ёрдам ва туғруқ бўлимига ўтадиган йўлдаги ҳолат кўпчиликни сарсон қилмоқда. Шу учун ҳам биз билан суҳбатлашганларнинг аксарияти мазкур йўлда пиёдалар йўлакчаси очиб қўйилса, мақсадга мувофиқ бўлишини билдиришди.

Муаммони ўрганиш жараёнида энг аввал туман тиббиёт бирлашмаси раҳбари Дилшод Тоғаевдан изоҳ олдик. Унинг маълум қилишича, бугун Ургут туман тиббиёт бирлашмасига қарашли марказий шифохона ҳудудини ўраб турган панжаралар азалдан мазкур шифохона эгалик қилиб келган ҳудуд четига тортилган. Панжаралар тортилаётганда марказий шифохонанинг кадастр ҳужжатларида белгиланган ҳудуди ўраб олинган. Тоғаевнинг айтишича, йўлнинг торлиги ёки нега йўл четида пиёдалар йўлакчаси учун жой ташланмаганининг туман марказий касалхонасига алоқаси йўқ. Дилшод Тоғаев кўчанинг нариги тарафида яшайдиган аҳоли вакилларининг кўча четидаги пиёдалар йўлакчасини эгаллаб олган-олмагани масаласи билан шуғулланиш туман тиббиёт бирлашмасининг ваколатига кирмаслигини айтди.

Шундан сўнг, Ургут туман йўл бошқармасига ўтдик. Улар пиёдалар йўлакчаси билан боғлиқ муаммолар билан шуғулланиш ваколатларига кирмаслигини, бу иш билан туман ободонлаштириш бўлими шуғулланишини айтишди. У ердан чиқиб туман ободонлаштириш бўлимига бордик. Бу бўлим мутасаддиси Иброҳим Ботиров ободонлаштириш бўлими пиёдалар йўлакчаларининг ободонлаштирилиши билан шуғулланишини, низоли вазиятларни туман архитектура бўлими кўриб чиқишини билдирди. Шу тариқа муаммони ҳал қилиши лозим бўлган ташкилотни қидириб қилган «саёҳатимиз» давом этди.

Туман архитектура бўлимига борганимизда, у ерда ишлайдиган ходимлардан бири гапнинг индаллосини айтди-қўйди. Унинг айтишича, агар кимдир ёки қайсидир ташкилот кўча четидаги йўлакчани эгаллаб олса ва пиёдаларнинг ҳаракатланишини тўсиб қўйса, нафақат архитектура бўлимида, балки юқорида номи келтирилган ташкилотлардан ҳеч бирида ўша жойни очиб қўйишга ваколат йўқ экан. Муаммони ҳал қилиш учун туман ҳокимлиги томонидан ишчи гуруҳ ташкил этилиб, ўрганишлардан сўнг пиёдалар йўлакчасини эгаллаб олган фуқарога чора кўрса бўлар экан. (Шу ўринда аксарият ҳолатларда кимдир пиёдалар йўлакчасининг ўрнини эгаллаб олганда ҳеч ким бориб чора кўрмаслигини тушуниб етгандай бўлдик.)

Ишчи гуруҳ тузиб, бундай муаммоларни ечиши лозим бўлган ҳокимлик мутасаддиларида эса аксарият ҳолатларда вақт бўлмайди. Жумладан, айни масалада мурожаат қилганимиз Ургут туман ҳокимининг саноатни ривожлантириш, капитал қурилиш, коммуникациялар ва коммунал хўжалик масалалари бўйича ўринбосари Улуғбек Ўроқов ҳам туманнинг узоқ қишлоқларидан бирида хизмат сафарида экан.

Улуғбек Ўроқовдан муаммо юзасидан изоҳ сўраганимизда у яқинда туман марказий шифохонасининг туғруқ ва тез тиббий ёрдам бўлимига кирувчи 800 метрлик янги йўл қилинганини билдирди. Унинг айтишича, янги йўл қурилгандан сўнг, бугун тез тиббий ёрдам машиналари ва ҳайдовчилар туғруқ ва тез тиббий ёрдам бўлимларига кириб-чиқишда муаммоларга дуч келмаяпти.

Аммо биз тескари вазиятнинг гувоҳи бўлдик. Туғруқ ва тез тиббий ёрдам бўлимларига бемор олиб келаётган аксарият ҳайдовчилар ва тез тиббий ёрдам машиналари Улуғбек Ўроқов айтган йўлдан эмас, балки бизга қилинган мурожаатда тилга олинган кўчадан кириб чиқаяпти. Бунга сабаб шуки, катта йўлдан (Навоий шоҳкўчаси) туғруқ ва тез тиббий ёрдам бўлимларига туман ҳокимининг ўринбосари айтган йўлдан юрилса, 800 метр йўл босиш керак. Бизга қилинган мурожаатда тилга олинган муаммоли кўчадан кирилса, бор-йўғи 200 метр юрилади. Шу сабабли бугун кўпчилик ана шу қисқа йўлдан юряпти. Қолаверса, ушбу йўл туғруқ ва тез тиббий ёрдам бўлимларига тўғри кириб боради. Бу бўлимларга кириб чиқадиган асосий дарвоза ҳам шу йўлда жойлашган.

Улуғбек Ўроқов назарда тутган йўлни ҳам кўздан кечирдик. У асосан марказий шифохона ҳудудига кирадиган йўл бўлиб, энг охирида туғруқ бўлимининг автотураргоҳига келиб туташади. Агар туғруқ бўлим олдидаги автотураргоҳ доим бу ерга келадиганларнинг машиналари билан тўла туриши ҳисобга олинса, тез ёрдам машиналарининг ушбу автотураргоҳ орқали тез тиббий ёрдам бўлимига ўтиши ҳам осон бўлмайди.

Қолаверса, ўша йўлнинг кириш жойи панжара билан тўсилган ва бу ерда турган қўриқчи келаётган машиналарни шу ерда тўхтатиб, нима иш билан келаётганини суриштириб, кейин ичкарига киритаяпти. Бу ҳолат оғир аҳволда олиб келинаётган беморлар учун хавфли вазиятни юзага келтириши аниқ. Албатта, бу учун қоровулни айблаб бўлмайди, айтишича, унга тиббиёт бирлашмаси раҳбариятидан шундай кўрсатма бўлган ва у вазифасини бажармоқда.

Биз муаммо сифатида кўрсатаётган қисқа йўлдан эса бемор олиб келаётган ҳайдовчилар ёки тез ёрдам машиналари ҳеч қандай тўсиқсиз туғруқ ва тиббий тез ёрдам бўлимларига кириб боради. Қисқаси, туман ҳокимининг ўринбосари айтган йўл айнан туғруқ ва тез тиббий ёрдам бўлимларига осон келиш учун эмас, балки жуда катта жойни эгаллаган марказий шифохона ҳудудига кириб-чиқиш учун қилинган. Агар туғруқ ва тез тиббий ёрдам бўлимларига кириб чиқадиган дарвоза биз муаммо сифатида кўрсатаётган йўлга қараб қурилганини инобатга олсак, келажакда ҳам айнан шу қисқа йўл бу иккала бўлимга кириб-чиқадиган асосий йўл бўлиб қолади.

Назаримда, туман мутасаддилари туғруқ ва тез тиббий ёрдам бўлимларига кириб чиқадиган йўлни бироз тартибга келтириб, у ерда пиёдалар йўлакчасини очиб қўйиш ўрнига сўраб-суриштирадиганларга осонгина қилиб марказий касалхона ҳудудига кириб чиқадиган иккинчи йўлни, «мана, туғруқ ва тез тиббий ёрдам бўлимларига кириб-чиқадиган йўл қилиб қўйдик» деб кўрсатишмоқда. Амалда эса, туғруқ ва тез тиббий ёрдам бўлимларига барча ҳайдовчилар, ҳатто тез тиббий ёрдам машиналаригача у йўлдан юрмай, биз муаммо сифатида кўрсатаётган йўлдан кириб чиқмоқда.

Қолаверса, ҳар қандай ҳолатда ҳам тирбандликларга сабаб бўлаётган мазкур йўлда пиёдалар йўлакчаси очиб қўйилиши керак-ку!

Ғайрат Йўлдош