Вазир: 2021 йилда ишсизлик нафақаси 3 баробарга оширилади ва уни олишда сўраладиган 6 та ҳужжат бекор қилинади

Ўзбекистон президенти Шавкат Мирзиёев 29 декабр куни парламентга қилган мурожаатида келгуси йилда профессионал таълим тизими меҳнат бозоридаги талаб ва халқаро андозаларга мос янгича ёндашувлар асосида ислоҳ қилинишини, 1 январдан талаб юқори бўлган касблар бўйича фуқароларнинг малака даражасини тасдиқлаш тизими жорий этилишини маълум қилган эди.

Бандлик ва меҳнат муносабатлари вазири Нозим Ҳусанов Kun.uz’га мурожаатнома юзасидан 2021 йил давомида вазирлик томонидан амалга оширилиши белгиланган аниқ мақсад ва режалар ҳақида маълумот берди.

«Келгуси йилда профессионал таълим тизими меҳнат бозоридаги талаб ва халқаро андозаларга мос янгича ёндашувлар асосида ислоҳ қилинади. Бундан буён ишчи касблар бўйича талаб қўйишда малака асосий ўринга чиқади. Шунинг учун мурожаатномада ҳукумат келгуси йил 1 январдан талаб юқори бўлган ишчи касблар бўйича фуқароларнинг малака даражасини тасдиқлаш тизимини жорий этиш масаласи қайд этиб ўтилди”, – деди Нозим Ҳусанов.

Маълум қилинишича, Бандлик ва меҳнат муносабатлари вазирлиги зиммасига ишчи касблар бўйича фуқаролар малака даражасини ихтиёрий баҳолаш тизимини жорий этиш бўйича касбий малака, билим ва кўникмаларни ривожлантириш миллий тизимининг фаолиятини ташкил этиш ҳамда билим ва кўникмаларни баҳолаш марказларини аккредитациядан ўтказиш тартиби тўғрисидаги Ҳукумат қарорининг лойиҳасини ишлаб чиқиш юклатилган.

«Ундан ташқари, 2021 йил давомида ҳар бир ҳудудда 1 тадан халқаро андозалар ва замонавий технологиялар жалб этилган «Ишга марҳамат» мономарказлари ишга тушади. Ушбу мономарказларда ҳам касбий малака даражасини баҳолаш ва тасдиқлаш фаолияти ташкил этилади. Ушбу мономарказларда касбий малака даражаси баҳоланган шахсларга халқаро даражадаги ҳужжат – Skills паспорт берилади.

Шунингдек, иқтисодиётнинг талаб юқори бўлган 22 та тармоғи (қурилиш, кимё ва нефт-кимё саноати, электротехника саноати, енгил саноат (тўқимачилик ва тикув ишлаб чиқариш), озиқ-овқат саноати, Туризм ва меҳмонхона хўжалиги, алоқа ва ахборот технологиялари ва бошқа тармоқлар) касблари бўйича малакаларни баҳолаш марказлари ташкил этилади.

Шуни алоҳида таъкидлаш жоизки, фуқароларнинг ишчи касблар бўйича малака даражасини баҳолаш нафақат Бандлик ва меҳнат муносабатлари вазирлиги тасарруфидаги мономарказ ва ўқув марказлар, балки аксарият қисми нодавлат (тижорат) корхона ва ташкилотлар томонидан амалга оширилиши белгиланган.

2021 йилда жами 40-60 минг фуқаронинг касбий малака даражасини тасдиқлаш режалаштирилган. Касбий малакани баҳолаш ва тасдиқлаш тизимининг фуқаролар учун афзалликлари қуйидагича:

• биринчидан, ходимлар ўртасида адолатли меҳнатга ҳақ тўлаш тизими вужудга келади;
• иккинчидан, ходимлар ўртасида соғлом рақобат ва мотивация муҳити пайдо бўлади;
• учинчидан, иш берувчи учун сифатли кадрлар танлови имкониятининг вужудга келиши;
• тўртинчидан, касб стандартлари хорижий давлатларнинг илғор тажрибалари ҳамда айнан иш берувчилар талаби асосида ишлаб чиқилади;
• бешинчидан, касбий таълим ҳамда ишлаб чиқаришнинг ўзаро интеграциясига эришилади;
• олтинчидан, тасдиқланган касбий малака даражасига эга бўлган шахсларнинг ишончли ва шаффоф миллий реестри юритилади.

Шунингдек, камбағалликдан чиқиб кетиш учун келгуси йили маҳаллаларда аҳолини касб-ҳунарга ўқитиш бўйича мингдан зиёд марказлар ташкил этиш белгилаб берилди. Президент қарорига асосан аҳолиси зич ҳамда ишсизлик даражаси юқори бўлган 119 та туман (шаҳар) даги жами 136 та маҳаллада Маҳалла аҳолисини касб-ҳунарга ўқитиш масканлари ташкил этилди.

2021 йилда ушбу масканлар сони яна 1000 тага ошади, бу эса йилига ўртача 90,9 минг нафар ишсиз фуқаро, айниқса, камбағал оилаларнинг ишсиз аъзолари, хотин-қизлар ва ёшларни қамраб олиш имконияти яратилади демакдир. Ушбу фуқаролар учун барча ўқитиш харажатлари Бандликка кўмаклашиш давлат жамғармаси маблағлари ҳисобидан тўлаб берилади.

Бундан ташқари, ўз бизнесини бошламоқчи бўлган фуқароларга ускуналар харид қилиш учун 7 миллион сўмгача субсидиялар ажратилади. Масалан, уй бекаси ўзини ўзи банд қилиш учун печ сотиб олмоқчи, ёки янги ҳунармандчилик фаолиятини бошлаган уста пайвандлаш мини аппарат ва электродларни харид қилмоқчи, сартарош ўз уйида маҳалладошларига хизмат қилиш учун меҳнат қуролларини олмоқчи, мана шундай инсонларга ёрдам бериш тартиблари жорий қилинади.

Меҳнат органлари томонидан 2019 йилда 57 минг фуқарога ишсизлик нафақаси тайинланган. 2020 йилнинг ўтган даврида 87,0 минг нафар фуқарога ишсизлик нафақаси тайинланган.

Аввалги йиллари ишсизлик нафақаси базавий ҳисоблаш миқдори, яъни ойига 223 минг сўмга тенг бўлиб, бу ишсизларнинг иш билан таъминлангунга қадар харажатлар ва эҳтиёжларини қопламас эди. Мурожаатномадан келиб чиқиб, биринчи навбатда ишсизлик нафақаси миқдори 3 баробаргача оширилади.

Бунда, ўз навбатида ижтимоий адолат принципи таъминланади. Мазкур тизимнинг жорий этилиши натижасида Бандликка кўмаклашиш давлат жамғармаси маблағлари ҳисобидан нафақалар учун 2021 йилга 50,0 млрд. сўм маблағ ажратилади.

Шунинг ушбу нафақаларни тайинлашда 6 та ҳужжат талаб этиладиган эски бюрократик тартиб бекор қилинади. Хусусан,

• меҳнат дафтарча ёки иш стажи тўғрисида;
• шахсни тасдиқловчи ҳужжат;
• фарзандлари тўғрисида;
• маълумоти тўғрисидаги;
• яшаш жойи тўғрисида маълумотлар талаб этиш бекор қилинади.

Бунда барча талаб этиладиган ҳужжатлар, 2020 йилдан янги жорий этилган «Ягона миллий меҳнат тизими» идоралараро дастурий аппарат комплекси орқали амалга оширилади.

Шунингдек, эҳтиёжманд аҳоли бандлигини таъминлашга Бандликка кўмаклашиш ҳамда Жамоат ишлари жамғармаларидан 500,0 млрд. сўм ажратиш белгиланди.

Ушбу маблағнинг 250,0 млрд. сўми ҳақ тўланадиган жамоат ишларида қатнашган ишсиз фуқароларни иш ҳақи учун, 250,0 млрд. сўм ишсизларни, айниқса, ёшларни тадбиркорликка жалб қилиш учун субсидия ажратиш, ишсизлик нафақаси ва касбга қайта ўқиётган ишсизларга стипендиялар учун ажратилади”, – дея Бандлик ва меҳнат муносабатлари вазири Нозим Ҳусановнинг сўзларини келтирмоқда Kun.uz мухбири.