«Узоқ давом этадиган учрашув бўлади»
Путин ва Лукашенко суҳбатининг асосий мавсузи Беларусдаги сайловдан кейин юзага келган тўполон бўлгани ҳақиқатга яқин. Тўғри, улар сентябрда ҳам учрашганди, лекин ундан кейин ҳам кўп ишлар бўлиб кетди. Экспертларнинг фикрича, Лукашенко тахтдан қулай деб турган вақтда Россиянинг сиёсий кўмагисиз «сувдан қуруқ чиқолмаган» бўларди.
Путиннинг матбуот котиби Дмитрий Песков бу учрашувни анонслар экан, уни «узоқ давом этадиган учрашув» деб атаганди. Учрашувнинг ОАВ учун очиқ қисми ҳам галстукларсиз ўтди. Лукашенко Россияга иқтисодий ёрдам кўрсатгани учун раҳмат айтди. У Россиянинг «Спутник V» вакцинаси дунёдаги энг самарали вакцина эканига ҳам ишонч билдирди. Очиқ суҳбат давомида икки мамлакат ўртасидаги автомобил қатновини тиклаш масаласи муҳокама қилинди. Россия ва Беларус автоқатновларни ёзда тиклашни режалаштирмоқда.
3 миллиард долларлик учрашув?
Песковнинг анонсидан кейин рус нашрларида Лукашенко Сочидаги учрашувга Путиндан 3 миллиард доллар сўраб бораётгани ҳақида ёза бошлашди. Беларус пандемия вақтида ҳам карантин эълон қилмади, заводлар ишлашда давом этди, ҳатто ниқоб тақиш мажбурий бўлмади ва иқтисоди бошқа давлатлар каби катта зарар кўрмади. Лекин 9 августда бўлиб ўтган президентлик сайловларидан кейин мамлакатда хаос бошланди. Бутун мамлакат бўйлаб одамлар кўчага чиқиб, Лукашенконинг кетишини талаб қилишди, кейинчалик заводларда иш ташлашлар бошланди, мамлакат жуда катта иқтисодий зарар кўрди. Шу боис Беларус собиқ иттифоқ ҳудудидаги энг барқарор иқтисодга эга давлатлардан бири бўлса-да, қийин кунларни бошдан ўтказа бошлади. Бундай ҳолатда Лукашенко Путиндан иқтисодий кўмак сўраши кутилмаган ҳолат эмас. Беларус бу миш-мишларга жавоб беришга ҳам улгурди ва Россияга боришдан мақсад бу бўлмаганини айтди.
Олдинроқ Россия ташқи ишлар вазири Сергей Лавров томонлар ўзаро интеграциялашув масаласида тез орада якуний қарорга келинишини айтганди. Шунингдек, Лукашенко хавфсизлик масаласида ҳам муҳокамалар ўтказилишини маълум қилди.
Беларус президенти Путиндан ёки Россиядан ҳеч нарса сўрамаслигини айтган бўлса-да, учрашувда чиндан молиявий масала кўтарилгани эҳтимоли юқори. Гап Россия 2011 йил АЭС қурилиши учун ажратган 10 миллиард доллар кредит ҳақида кетмоқда. Ўшанда ажратилган пулнинг 4,5 миллиард доллари ишлатилган ва қолгани иқтисод қилинган. Бу маълумотни Россия давлат думаси ҳам тасдиқлаган ва қолган пул Беларусдаги йирик давлат корхоналари, хусусан, машинасозлик, қишлоқ хўжалиги ва тиббиёт секторидаги корхоналарни молиялаштиришга ишлатилиши белгиланган.
ОАВ Беларус иқтисодий жиҳатдан Россияга боғлиқ экани ҳақида ёзиши Лукашенконинг жаҳлини чиқаради ва шу сабаб бундай маълумотлар тарқатилмаслигини хоҳлайди. Шу тариқа, Лукашенко Сочида Путин билан пул масаласини гаплашгани ҳақиқатга яқин. Чунки Беларус бюджет дефицитини тўлдириши керак. Бунинг устига 2 миллиард доллар ташқи қарз тўланишини кутиб ётибди. Айни дамда Хитойдан қарз олишни кутмаса ҳам бўлади, чунки хитойликлар қарзни катта гаров эвазига беришади ва улар Беларусдаги нимагадир кўз тикиши қийин масала.
