Аввало Римдаги йиғилишда худди келишиб олгандек Россия ва Хитой етакчилари ташриф буюрмаганини айтиш керак. Путин ва Си Цзиньпин олдинроқ Душанбедаги ШҲТ йиғилишида ҳам «захирада қолиб», онлайн иштирок этганди. Бу гал «дарс қолдирганлар» сафини Саудия Арабистони ҳам тўлдирди. АҚШ президенти Жо Байден икки йирик давлат иштирок этмаганига ишора қилиб, иқлим ўзгаришлари бўйича «Россия ва Хитой қилганини такрорламасангиз, кифоя» деб киноя қилди.
Чиндан, Путин, Си Цзиньпин ва Саудия қиролининг G20 йиғилишида иштирок этмагани кутилмаган ҳолат бўлди. Чунки дунё сиёсатидаги элит қатлам бу қадар кенг таркибда анчадан буён йиғилмаганди. Масалан, Римда Ангела Меркел Германия етакчиси сифатида охирги йирик тадбирида иштирок этди. Жо Байден эса уч ойлик танаффусдан кейин АҚШдан ташқарида учрашувлар ўтказди. Яъни, ҳамма катталарнинг ўзаро гаплашиб оладиган гаплари бор эди.
АҚШ олдинги президенти Дональд Трамп вақтида иқлим ўзгаришларига қарши кураш бўйича Париж келишувидан чиқиб кетганди. Ҳали президентликка келмай туриб мамлакат бу келишувга қайтишини айтган Жо Байден тахтга ўтирган куниёқ ваъдасини бажариб, келишувга қайтди. Римда ўтган G20 давлатларининг иқлим бўйича учрашувида Байден етакчиликни ўз қўлига олиб, «даврани бошқарди» ҳам. «Россия ва Хитой Римдаги саммитда деярли кўриниш бермади», деди Байден сўзга чиқар экан.
Байден иқлим бўйича музокараларнинг ягона яхши томони сифатида кўмирга нисбатан субсидияни тўхтатиш бўйича имзоланган келишувни келтирди. Римдаги учрашувдан аввал давлатлар электр энергияси ишлаб чиқаришда кўмирдан фойдаланишни қисқартириш бўйича келишув имзолаши кун тартибига қўйилган, лекин бунга кўпчилик ҳам рози бўлиши қийин эди. Чунки катта давлатларда ҳамон кўмир энергия олиш учун ишлатилади, ҳамма ҳам ундан воз кечишга тайёр эмас. Кўмирнинг атмосферага зарари эса жуда катта.
Шундай бўлишига қарамай, давлатлар кўмир қазиб олишга субсидиялар ажратмаслик бўйича келишувга эришдилар. Бу борада Хитойнинг саммитдан аввал ҳужжатга розилик бергани барчасини енгиллаштирди. Чунки айнан Хитой кўплаб мамлакатларга кўмир билан ишлайдиган электростанциялар қуриб берар, бу келишувдан эса яхшигина зарар кўрарди.
Аммо 2015 йилдаги Париж келишуви бўйича глобал ҳароратни саноат даврига нисбатан 1,5 даражага пасайтириш бўйича конкрет режалар қилинмади. Глобал исиш ушбу нормадан ўтиб кетмаслиги учун давлатлар (камида 100 та йирик саноатлашган давлат) 2030 йилгача углерод чиқиндисини 45 фоизгача камайтириши керак. Аммо экспертлар 100 да давлатнинг режаларини ўрганган ҳолда улар кейинги 10 йилда бундай чиқиндиларни ҳавога учиришни 45 фоизга қисқартириш эмас, аксинча 16 фоизга ошириши ҳақиқатга яқин деган хулосага келган.
