Чегарадаги миграция инқирози: польшаликлар ҳавога ўқ узишди, Лукашенко газни узиш билан қўрқитмоқда

Польша ҳукумати пайшанба куни юзлаб мигрантлар Беларусдаги Беловеж ўрмони миллий парки яқинидаги Беловеж қишлоғи ҳудудида чегарани кесиб ўтишга ҳаракат қилишгани тўғрисида хабар берди. Варшавадан келган хабарларга кўра, чегарачилар тўсиқлар оша ҳаракатни тўхтатиш учун бир неча марта ҳавога огоҳлантирувчи ўқлар узишган. Бу вақтда Европа иттифоқи ва Беларусь президенти Александр Лукашенко ўртасида даҳанаки жанг давом этмоқда: Брюсселдагилар гибрид уруш ва янги санкциялар ҳақидаги сўзларни такрорлади, Минскдагилар Европани газдан узиб қўйиш билан таҳдид қилди.

Польша мудофаа вазирлиги маълумотига кўра, чоршанба куни 468 нафар мигрант чегарани ноқонуний кесиб ўтишга ҳаракат қилган. 42 киши қўлга олинган - уларга Польша ҳудудини тарк этиш буюрилган ва улар Беларусга қайтариб юборилган.

Чоршанба куни энг қизғин воқеалар Беловеж қишлоғи атрофида бўлиб ўтган.

«Ҳужум бошланиб, ҳарбийларга турли буюмлар улоқтирилди, кейин тўсиқни бузиб ташлашга уринишди», дея хабар қилган Польша мудофаа вазирлиги расмийси. У ҳарбий хизматчилар огоҳлантириш учун бир неча бор ҳавога ўқ узишгани, шунингдек ушбу ҳудудга қўшимча кучлар юборилгани ҳақида қўшимча қилган. Шундан сўнг вазият тинчланган ва беларуслик чегарачилар мигрантларнинг катта қисмини ўрмон ичкарисига қайтариб олиб кетишган.

Мигрантларнинг бошқа бир гуруҳи чегарани Шудзялово қишлоғи яқинида бузиб ўтишга ҳаракат қилишди. Польша ҳукумати маълумотига кўра, бу ерда ҳарбийлардан бирининг устига катта хода отишган ва бунга жавобан ҳавога огоҳлантирувчи ўқ узилган. Шундан сўнг ҳужум қилган қочиб кетган, ҳодиса оқибатида ҳеч ким жабрланмаган.

Польша ҳукумати бундан кейин қочқинлар оқими ортиши мумкинлигидан огоҳлантирган. Варшаванинг баҳоларига кўра, Беларусь ва Польша чегараси бўйлаб бир неча минг қочқин жойлашган ва уларнинг сони кундан кунга ўсиб бормоқда.

Брюссель қиш яқинлашаётганини ҳисобга олиб, чегарадаги ҳолат гуманитар фалокатга айланиши мумкинлигидан огоҳлантирмоқда. Ичида болалар ҳам кўп бўлган юзлаб мигрантлар палаткаларда тунамоқда, аммо тунда ҳаво ҳарорати нолдан пастга тушиши бошланган. Айримлар шунчаки очиқ осмон остида ухлашига тўғри келмоқда, сўнгги ҳафталарда бир неча киши музлаб қолиб жон берган.

Болтиқ бўйи давлатлари ҳарбий қарама-қаршилик таҳдиди ҳақида гапирмоқда
Европа иттифоқининг ҳисоблашича, Беларусь ва Польша чегарасидаги миграция инқирози Александр Лукашенко томонидан уюштирилган, уларнинг фикрича, у 2020 йилги президентлик сайловларидан кейин мамлакатда бошланган намойишлар куч билан бостирилишига жавобан Ғарб томонидан қўлланган санкциялар учун қасос олишга ҳаракат қилмоқда.

Лукашенконинг ўзи рўй бераётган воқеаларда Ғарбнинг ўзини айбламоқда ва улар мигрантларни қабул қилишни истамаётганини айтмоқда.

Чоршанба куни Литва, Латвия ва Эстония мудофаа вазирликлари чегарадаги можаро қуролли низога айланиб кетиши мумкинлигидан хавотир билдиришди, аввалроқ Польша ҳукумати ҳам шу тахлит баёнот берганди.

Болтиқ бўйи давлатлари Беларусь режимининг гибрид ҳужумни давом эттириб, минтақадаги вазиятни қасддан кескинлаштириши Европа хавфсизлигига таҳдид солаётганини қоралашган. «Бу ҳарбий ўзанга ўтиб кетиши мумкин бўлган провокациялар ва жиддий ҳодисалар эҳтимолини оширади», дейилади уларнинг қўшма баёнотида.

Бу вақтда Reuters манбаси ЕИ Минск халқаро аэропортига санкция қўллаш имкониятини кўриб чиқаётгани ҳақида хабар берди, бу эса аэропортнинг молиялаштирилиши ва жиҳозлар таъминотини қисқартириши мумкин. Агентликнинг аниқлик киритишича, бу аэропортда юк ташиш бўйича оператор Германиянинг Lufthansa Cargo компанияси ҳисобланади.

Чоршанба куни Bloomberg агентлиги Европа Россиянинг «Аэрофлот» авиакомпаниясига қарши санкция қўллаш масаласини кўриб чиқаётгани тўғрисида хабар тарқатганди. Аммо Россия миллий авиаташувчиси мигрантларни оммавий равишда Беларусга ташиётгани тўғрисидаги гумонларни рад этди.

ЕИ ва АҚШ Яқин Шарқ мамлакатларидан Беларусь ҳудудида мигрантларни ташишда иштирок этаётган авиакомпанияларга қарши санкциялар қўллаши мумкинлиги ҳақида аввалроқ Еврокомиссия раиси Урсула фон дер Ляйен айтиб ўтганди. Унинг бундай баёноти АҚШ президенти Жо Байден билан учрашувдан кейин янграган, аммо авиакомпаниялар номи тилга олинмаганди.

Бундай компаниялар орасида Суриянинг Cham Wings авиакомпанияси ҳам бўлиши мумкинлиги айтилган, очиқ манбалар маълумотига кўра, октябрь ва ноябрь ойларида бу авиакомпания Ироқдан Беларусга камида тўртта рейс амалга оширган. Лекин бу компания самолётлари аввал ҳам Минскка парвозларни амалга оширгани тўғрисида маълумот йўқ.

Бу хусусий авиакомпания 2016 йилда Америка санкцияларига учраган. Вашингтон уни Сурияга Башар Асад томонида урушувчи жангариларни, шунингдек, Сурия ҳарбий разведкаси учун қурилмалар ва қуроллар ташишда айблаган. АҚШ Cham Wings Эрондаги Ислом инқилоби қўриқчилари корпуси билан ҳам ҳамкорлик қилишини айтган.

Беларусь чегарасидаги вазият туфайли пайшанба куни Украина чегара хизмати машғулотлар ўтказишга киришди. Ундан мақсад - миграция инқирози Беларусь-Украина чегарасига ҳам етиб келишига тайёрланишдир.

«Мигрантлар билан боғлиқ эҳтимоли инқирозга қарши туриш учун биз ИИВ ихтиёридаги беш тузилмани ҳаракатга келтирдик», деди Украина ички ишлар вазири Денис Монастирский.

Украина ЕИ таркибига кирмаса-да, Киевдагилар Лукашенконинг дўст бўлмаган режими улар томонда ҳам хаос юзага келтиришга ҳаракат қилиб кўришини истисно этмаяпти.

Эстония, Франция, Ирландия, Норвегия, Буюк Британия, АҚШ, шунингдек, Албания Беларусдаги вазият бўйича баёнот бериб, Минскни мигрантлардан қўшни мамлакатлардаги вазиятни издан чиқаришда фойдаланишда айблади. АҚШнинг БМТ қошидаги ваколатхонаси сайтида эълон қилинган баёнотда айтилишича, ушбу мамлакатлар «мақсади қўшни мамлакатлар ва Европа Иттифоқидаги вазиятларни беқарорлаштириш бўлган Беларуснинг сиёсий манфаатлари йўлида ҳаёти ва фаровонлиги хавф остига қўйилаётган одамлардан фойдаланиш ва мамлакат ичида инсон ҳуқуқларининг бузилишидан эътиборни чалғитиш» борасидаги ҳаракатни қоралайди.

Томонлар Беларуснинг бу каби ҳаракатига «халқаро миқёсда кескин жавоб берилиши лозимлиги»ни маълум қилган. Шунингдек, улар Минскни инсонлар ҳаётини хавф остига қўймасликка ва халқаро ташкилотларга гуманитар ёрдамларни етказиб беришда тўсқинлик қилмасликка чақиради. 

Лукашенко газни узиш билан таҳдид қилди
Пайшанба куни Беларусь президенти Александр Лукашенко Евроиттифоқ томон қаратилган бир неча баёнотлар берди, жумладан, Брюсселга «Ямал-Европа» газқувурини узиб қўйиш билан таҳдид солди.

«Биз Европани иситяпмиз, улар эса чегарани ёпиш билан таҳдид қилишяпти. У ерга табиий газ берилишини ёпиб қўйсак-чи? Шунинг учун Польша, Литва раҳбарияти ва бошқа боши йўқларга гапиришдан олдин ўйлашни маслаҳат бераман», деди Лукашенко ҳукумат йиғилишида.

Беларусь етакчиси Россия билан Беларусь чегараларини биргаликда қўриқлаш бўйича келишувга эришилгани, чунки чегара яқинида НАТОнинг стратегик бомбардимончи самолётлари пайдо бўлгани ҳақида гапирган.

«Мен кеча улар бу ерга стратегик бомбардимончиларни юборишди, бизнинг қирувчи самолётлар уларнинг ҳаракатини кузатиб турган. Биз чегарадаги вазиятни доимий равишда мониторинг қилиб туришимиз даркор. Майли, чийиллаб, бақираверишсин. Ҳа, бу ядро қуроли олиб юриши мумкин бўлган бомбардимончи самолётлар. Бу ҳалқани - Болтиқ бўйи, Польша ва Украинани россиялик ва беларуслик ҳарбий хизматчилар назорат қилиб туриши керак», деган Лукашенко.

Лукашенко қўшинларни мамлакат чегараларига олиб бориш бўйича кўрсатма бермагани, аммо «ҳар қандай ҳолатга тайёр туриш лозимлиги»ни таъкидлаган.

«Биз олдиндан кўра билишимиз керак. Ҳаммасини. Чегарада уруш тайёрлашса ва биз бунга тайёр бўлмай қолишимизга йўл қўймаслик учун», дея Лукашенконинг сўзларини келтиради «Интерфакс».