Суҳбатимиз 23 июнь куни Тошкентда бошланган “Ўзбекистон энергетика форуми – 2022” доирасида бўлиб ўтди.
— Энергетика тармоғига хорижий инвесторларни жалб қилиш салоҳиятимиз қай даражада?
— Ўзбекистоннинг энергетика соҳасига инвесторларни жалб қилиш потенциали ҳам, бу соҳага хорижий инвесторлар томонидан билдирилаётган қизиқиш ҳам юқори даражада. Биз бу борадаги ишларни тўғри амалга оширишимиз керак.
Энергетика вазирлигининг бу борадаги якуний режаси – эркин бозорни яратиш. Бунда инвесторларга ҳеч қандай кафолатлар берилмайди, фақатгина уларнинг хусусий мулк дахлсизлиги таъминланади. Улар маблағларини хавф-хатарга қўйган ҳолда, барча рискларни инобатга олиб Ўзбекистонда станция қуради ва мижозларни жалб қилган ҳолда ишлаб чиқарган электр энергиясини етказиб бериши мумкин бўлади.
Бозорни бир кунда яратиб бўлмайди, бу жуда мураккаб иш, аммо амалга ошириш имконсиз бўлган вазифа ҳам эмас. Кўплаб мамлакатлар бу йўлни босиб ўтган, биз уларнинг тажрибаларини ўрганяпмиз.
Эркин бозор муносабатларини жорий қилиш учун камида 2-3 йил вақт талаб этилади. Унгача олдимизда иккита йўл бор. Биринчиси, ташқи қарз эвазига станциялар қуришда давом этиш. Иккинчиси эса ДХШ асосида лойиҳаларни амалга ошириш. Бу энергияга бўлган дефицит ортиб кетмаслигининг олдини олишда жуда ҳам муҳим.
Аммо ДХШнинг ҳам ўзига яраша яхши ва ёмон томонлари бор. Яхши томони – давлатнинг суверен қарзи ошмаяпти, салбий томони эса билвосита кафолатлар остида пул жалб қилиш миқдори ўсиб бормоқда. Агар аҳвол ёмонлашиб, “Миллий электр тармоқлари” инвесторлардан харид қилаётган электр энергияси учун пул тўлай олмай қолса, ушбу билвосита қарзлар бевосита қарзларга айланади ва ушбу маблағларни Молия вазирлиги тўлаши керак бўлади. Шунинг учун ҳам тезроқ эркин бозор яратишимиз керак.
— Бугунги кунда электр энергияси аҳолига субсидияланган нархларда етказиб берилади. Бу ресурсларнинг асл таннархи қанча ўзи?
— Электр энергиясининг асл таннархини ҳисоблаб чиқиш Иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазирлигининг вазифаси ҳисобланади, афсуски менда бу борада аниқ рақамлар йўқ. Эксперт сифатида шуни айтишим мумкинки, электр энергияси таннархи тахминан 500-600 сўмни ташкил этади.
Аҳолига етказиб берилаётган маҳсулот нархи (ҳозирда 295 сўм
