“Тадбиркорни исталган пайтда текшириш қонунийлаштирилди”
Бизга келиб тушадиган мурожаатларда солиқ органи билан бўладиган муносабатнинг 10тадан 9тасининг оқибати тадбиркорни жазолашга олиб келяпти. Биринчи навбатда текширувлар қонунийлаштирилиши масаласи. Яъни тадбиркорни хоҳлаган пайтда текшириш қонунийлаштириб олинган. Олдин тадбиркор қачон текширилишини биларди – координация бўларди ва шунга қараб бир йилда қачон текширилишини тадбиркор билиб тайёргарлигини кўрарди. Янги солиқ кодекси қабул қилинганида “қизил”, “сариқ” ва “яшил” йўлаклар – таҳлил-таҳлика дастурига қараб тадбиркор қачон текширилишини билади дейишди. Ҳозир камерал текширув, сайёр текширув ва солиқ аудити бор, жорий йил якунидан трансфер нархлар битими бўйича яна текширувга чиқилади. Трансфер қилинадиган нархлар бўйича назорат қилинадиган битимлар юзасидан текширувларни таҳлил қилсангиз, мавжуд тадбиркорлик субъектларининг 80 фоизи текширувга тушади.
“Яшил йўлакда турган тадбиркор текширувга тушгани ҳақида фактлар бор”
Камерал текширувга хоҳлаган пайти чиқилади, ҳаттоки телефон қилишади-да, “фалон суммани тўлаб бер, бўлмаса текширувга чиқаман”, дейди. Ҳеч ким чеклов қўймаяпти, истаган пайти текширяпти. “Ўзи қизил йўлакда тургани учун текширилди” дейиши мумкин, аммо “қизил” ва “сариқ” майли, “яшил” йўлакда турган тадбиркорга ҳам текширувга чиқилаётгани ҳақида фактлар бор. Нима сабаб десангиз, “риск анализ” дейди. Агар ВМнинг 1-сонли қарорини кўрсангиз, “риск анализ” бўйича солиқ идорасининг 6 ойда бир марта текширувга чиқишга ҳаққи бор. Ҳозир хоҳлаган пайти камерал текширув, кетидан сайёр текширувга чиқишяпти. Сайёр, камерал ва солиқ аудити оқибатида тадбиркор жазоланади, йўқ деганда, чек бермаганлик учун жаримага тортса бўлади.
Шахсини сир сақлаш шарти билан интервью берган тадбиркор қонунда дори воситаларига ҚҚС имтиёзи қўлланиши белгилаб қўйилган бўлса-да, дорихонасидаги барча товарлар (дорилар ҳам) парафармацевтика деб ҳисобланиб, солиқ идоралари томонидан “ҚҚС тўлашдан қочганлик учун” жарима қўлланганини айтади.
“Президент фармони билан дорилар 15 фоизлик ҚҚСдан озод бўлган, лекин парафармацевтика воситалари озод қилинмаган. Солиқ идораси бизни дорихона эмас, супермаркет сифатида кўряпти. Солиқдан қочгансизлар, деб 15 фоиз жаримага тортяпти. Ҳамма ҳужжатларни тақдим қилдик, аммо фойдаси бўлмади”.
