Қашқадарё вилоятида жойлашган 12 йиллик тарихга эга Деҳқонобод калий заводига пресс-тур ўтказилди. Заводдан 42 км узоқликдаги Ҳисор тоғ тизмаси этакларида жойлашган тоғ-кон мажмуасига қилган саёҳатимиз пресс-турнинг энг қизиқ қисми бўлди.
Биз 600 метр чуқурликка тушиш учун махсус транспортда қарийб 6 км шахта йўлини босиб ўтдик. У ерда кон очилгандан бери иш кунининг 8 соатини ер қаърида ўтказадиган қаҳрамонимиз Шавкат Сафаровнинг фаолияти билан танишдик. У ҳозирда комбайн машинисти сифатида коннинг шимолий қисмини ўзлаштириш лойиҳасида қатнашяпти.
“Бу ерда кончилар бир оиладек, бир-биримизнинг ишимизни тўлдириб меҳнат қиламиз. Асосий ишимиз руда қазиб чиқариш, ҳозирги кунда коннинг захирасини кенгайтириш учун янги панел очиш устида ишлаяпмиз. Конга 45 км узоқликдан қатнайман. Ишга келиб-кетишимиз учун автобус қўйилган”, - дейди у.
Маълумот берилишича, кон захираси 100 йилга етади. У ерда 182 нафар кончи меҳнат қилади.
“Йилига кондан 2 млн 100 минг тонна сельвинит рудаси қазиб чиқаришимиз керак. Шунга эришиш учун шахтанинг 9 панелида ҳамда шимолий қисмида ўзлаштириш ишлари олиб бориляпти. Ҳозирги кунда кунлик 900 минг тоннадан маъдан қазиб чиқаряпмиз”, - дейди тоғ-кон мажмуаси бошлиғи Одил Сафаров.
Кончилар меҳнати билан қазиб чиқарилаётган хомашё Деҳқонобод калий заводиига узлуксиз етказилади. Заводда соатига 180 тонна хомашё қайта ишланади. Рудадан калий ўғитини ажратиб олишдек қизиқ ва мураккаб жараён билан завод бош технологи Шамсиддин Холмуродов таништирди.
“Завод тегирмонида сильвинит рудаси 1 мм ҳажмда майдаланиб, саралаб олингач, флотация жараёнига узатилади. Кейин уларга кимёвий реагентлар берилгач, маъдан лой-шламлардан тозаланиб, чўкма ҳосил қилади. Шундан сўнг калий хлор маъданларини ўзига бириктириб, кўпик билан юқорига олиб чиқувчи йиғувчи реагент берамиз. Шу тарзда босқичма-босқич калий хлорни ажратиб оламиз”, - дейди у.
