Одамлар соғлиги ҳаммасидан муҳим: дунё АИ-80 бензинидан нега воз кечган?

Иқлимшунос Эркин Абдулаҳатовнинг сўзларига кўра, 80 бензинни тақиқлашнинг ортга сурилиши экология учун ёмон. Бутун дунё амалиётида 80 бензини энг сифатсиз бензин ҳисобланади ва мамлакатлар буни тан олиб, муомаладан чиқариб бўлган.

“Бу турдаги бензинни биздан ташқари фақат Афғонистон ишлатади. Ҳайдовчилар ҳам яхши биладики, 80 бензини – моторнинг тез ишдан чиқишига сабаб бўладиган ёқилғи тури ҳисобланади. Бундан ташқари, у атмосферага PM2,5 магнит заррачаларини кўп чиқаради. Бензин ёқилғи ресурсининг 20 фоизи энергияга айланиб, машинанинг юриши учун хизмат қилса, 80 фоиз қисми атмосферага турли хил газ ва майда PM2,5 заррачаларини чиқариши тадқиқотларда исботланган.

Ундан ташқари, сифатсиз бензин алцгеймер касаллигига чалиниш эҳтимолини ошириши ҳам фанга маълум. Бу касаллик хотира сусайиши билан кечади, тиббиёт ҳали бу касалликнинг давосини топгани йўқ. Ҳаддан ташқари кўп автомобил ҳаракати ва сифатсиз бензин ёқилиши натижасида атмосферага чиқадиган заҳарли газлар хотира сусайишига олиб келиши мумкин экан”, – дейди Абдулаҳатов.

Мутахассис Экопартия ижроқўми раиси Абдушукур Жумаев берган маълумотларга таяниб айтишича, Тошкентда сутка давомида ўртача ҳисобда 700 мингта автомобил ҳаракатланади. Бу билан 3,5 минг тонна ёқилғи ресурси сарфланади. “Мана шу 3,5 минг тонна ёқилғи сарфлангандан кейин атмосферага 700 тонна заҳар чиқади”, – дейди у.

“Сифатсиз бензин – саратон сабабларидан бири”

“Эколог” жамоат бирлашмаси раҳбари Наргис Қосимованинг сўзларига кўра, АИ-80 бензинидан воз кечиш аҳоли ўртасида саратон касаллиги кўпайишининг олдини олиши мумкин.

“Ўзбекистон онкологлар уюшмаси бош котиби Яҳё Зиёев айтганди: паст сифатли ёқилғидан воз кечиш Ўзбекистондаги онкологик вазиятни сезиларли даражада яхшилаши мумкин. Мутахассис, шунингдек, Ўзбекистонда АИ-72 ва АИ-76 тақиқланганида, ўн йил ичида ўпка саратони камайганини таъкидлаб, ўз сўзларини асослаб берган эди. Барча ривожланган давлатлар ушбу бензин маркасидан аллақачон воз кечган”, – дейди Наргис Қосимова.

Экология вазирлигининг ҳисоб-китобларига кўра, Тошкент шаҳри ҳавосидаги PM2,5 заррачаларининг 60-65 фоизи сифати Euro-4'дан пастроқ бўлган ёқилғи, яъни асосан АИ-80 бензинида юрадиган машиналар ҳиссасига тўғри келади. Буни вазир Азиз Абдуҳакимов шу йил январ ойида парламентдаги чиқишида айтиб ўтганди. У пойтахтда ҳаво ифлосланишининг 15-20 фоизи атрофдаги чўлли зоналарнинг таъсири, яна тахминан 20 фоиз эса кўмир ва мазут ёқилиши ҳамда саноат корхоналар билан боғлиқлигини маълум қилганди.

Экология вазирлигининг ҳисоб-китобларидан келиб чиқилса, ҳавони ифлослантирувчи кўплаб манбаларнинг жами зарарларини жамлаганда ҳам, биргина АИ-80 факторининг таъсирига тенг кела олмайди.

Мадина Очилова тайёрлади.