Дам олиш кунларида Россия ва Украина вакиллари давом этаётганига уч йилдан ошган урушга чек қўйиш учун бир нечта баёнот берди. Томонлар 8 май куни кечқурун АҚШ президенти Доналд Трамп Россия ва Украинадан 30 кунга ўт очишни тўхтатишни талаб қилганидан сўнг саъй-ҳаракатларини фаоллаштирди – акс ҳолда АҚШ ва унинг иттифоқчилари «қўшимча санкциялар киритарди».
Ўшанда Украина президенти Володимир Зеленский Россия билан «ҳар қандай форматда» музокаралар олиб боришга тайёрлигини айтганди. Шу фонда Хитой Ташқи ишлар вазирлиги 9 май куни Россия президенти Владимир Путин Хитой раҳбари Си Жинпингга Россия олдиндан ҳеч қандай шарт қўймасдан тинчлик музокараларини бошлашга тайёрлигини айтгани ҳақида хабар берди (аввалроқ Трамп Хитойдан урушни тўхтатишда ёрдам сўрашини айтган эди).
10 май куни Буюк Британия бош вазири Кир Стармер, Франция президенти Эммануэл Макрон ва Германия канцлери Фридрих Мерц Киевга келганида янги бурилиш юз берди. Улар Володимир Зеленский билан биргаликда Доналд Трампга қўнғироқ қилишди.
Телефон орқали 15 дақиқалик мулоқотдан сўнг Украина расмийлари Киев ва «барча иттифоқчилар» 12 майдан бошлаб камида 30 кун давомида қуруқлик, ҳаво ва денгизда ўт очишни тўлиқ ва сўзсиз тўхтатишга тайёрлигини маълум қилди. Кремл бунга жавобан Россия бу таклиф ҳақида «ўйлаб кўриши кераклиги»ни билдирди. «Бу воқеаларнинг янги ривожи. Бизнинг ўз позициямиз бор», – деди Россия президенти матбуот котиби Дмитрий Песков.
Россия позицияси 11 майга ўтар кечаси Владимир Путиннинг видеомурожаатида баён этилди (у Москва ва Киев вақти билан тунги соат иккида намойиш этилди).
«Биз Киев расмийларига 2022 йил охирида улар тўхтатган музокараларни қайта бошлашни таклиф қиламиз. Олдиндан ҳеч қандай шарт қўймасдан, тўғридан тўғри музокараларни қайта тиклашни. Ортга сурмасдан кейинги пайшанба, 15 май куни Истанбулда бошлашни таклиф қиламиз. Улар илгари ўтказилган жойларда ва улар тўхтатилган жойларда», – деди Путин. Шу билан бирга, Россия президенти Украинанинг 30 кунлик сулҳ таклифига изоҳ бермади.
Украина президенти Володимир Зеленский Путиннинг номини тилга олмаган ҳолда, 11 май куни шундай деди: «Россияликлар ниҳоят урушни якунлаш ҳақида ўйлаётгани яхши белги… Россия эртадан, 12 май кунидан бошлаб тўлиқ, узоқ муддатга ва ишончли тарзда ўт очишни тўхтатишини тасдиқлашини кутамиз ва Украина учрашишга тайёр».
Украина президенти офиси раҳбари Андрей Ермак эса аввалига Россия 30 кунлик оташкесимга розилик билдириши лозимлиги, шундан кейингина «қолган ишлар»ни муҳокама қилишни бошлаш мумкинлигини айтди. РФ ТИВ расмийси Мария Захарова бунга жавобан Россия ҳукумати талабига кўра, аввал Истанбулда «бирламчи сабаблар бўйича музокаралар» бошланиши, кейин эса «ярашув ҳақида ҳам гаплашиш мумкин бўлиши»ни айтиб чиқди. Франция, Германия ва Европанинг бошқа мамлакатлари етакчилари ҳам Россиядан ўт очишни сўзсиз тўхтатиш қарорини кутаётганини айтишди. Туркия музокаралар учун майдон тақдим этишга тайёрлигини билдирди.
