Россиялик депутат Марказий Осиёдан келаётган мигрантлар, хусусан ўзбеклар ҳақидаги гапларидан кейин, этика комиссиясида сўроқ қилинадиган бўлди. Kun.uz жонли эфирда суҳбатлашган экспертлар бунга изоҳ бераркан, РФнинг туркий регионларидаги этник ассимиляция сиёсатига эътибор қаратди. Яқинда Бошқирдистонда фолклор асосидаги ашуланинг хит бўлиб кетгани ҳам минтақа халқларида миллий ўзликни сақлаб қолишга эҳтиёж юқорилигини кўрсатади.
“Мигрантлар тарихий ватанига қайтаётгандир?”
Россия Федерациясининг Ханти-Мансийск автоном округи Думаси депутати Холид Тағи-зода минтақани айрим мигрантларнинг тарихий ватани деб атади. У Дума мажлисларидан бирида округнинг туб аҳолиси ва мигрантлар ўртасида туғилиш статистикасини муҳокама қилиш чоғида масаланинг шу жиҳатига эътибор қаратди.
“Мигрантлар ҳам ҳар хил бўлади. Масалан, ўзбекларни олсак. Югра ва Тюмен областининг бир қисми тарихда Сибир хонлиги бўлган. Маълумки, хонликнинг охирги ҳукмдори Шайбонийлар сулоласидан Кучумхон бўлган. Шайбонийлар сулоласи – Бухоро хонлигидан келиб чиққан ҳукмрон ўзбекларнинг сулоласи. Балки мигрантлар шу ерга, ўзларининг тарихий ватанларига келишаётгандир?” – деди депутат Холид Тағи-зода.
ОАВдаги дастлабки хабарларда у Россия Коммунистик партияси аъзоси экани айтилганди. Лекин кейин Компартия у бир неча йил олдин партия аъзолигидан чиқарилганини билдирди. Кўп ўтмай Холид-Тағи зода Думанинг этика комиссиясида сўроқ қилиниши маълум бўлди.
Тарихий ва иқтисодий контекст
Маълумот учун, Мўғуллар империяси, кейинчалик Олтин ўрда парчалангач, 15-аср охирларида Ғарбий Сибирда Сибир хонлиги юзага келади. Хонликни Тайбўғахон ва Шайбонийхоннинг авлодлари бошқариб келган. Хонлик аҳолисининг этник таркиби сибир татарлари, ханти, манси ва селкуплардан иборат бўлган. Сибир хонлиги инсоният тарихидаги энг шимолий мусулмон давлати сифатида қайд этилади.
Россиянинг ҳозирги географик жиҳатдан марказий ҳудудлари устидан назорат ўрнатиши 1582 йилда Сибир хонлиги босиб олинишидан бошланган.
Сибир хонлиги ўрнида жойлашган ҳозирги Ханти-Мансийск автоном округи – Югра – Россиянинг нефт ва газга энг бой округи ҳисобланади. Шу сабабли округ иқтисодиётининг ҳажми жиҳатдан РФда Москвадан кейин иккинчи ўринни эгаллайди. Россия регионларининг ижтимоий-иқтисодий ҳолати рейтингида эса, Ханти-Мансийск автоном округи – Югра 3-ўринда туради.
