Айниқса аёллар учун. Чунки улар рақамли маконда кўпинча зўравонлик, таъқиб, ўз шаънига тажовуз ва руҳий босимга дуч келишади.
Сўз эркинлигининг жазоси: интернетдаги ҳақоратлар
Интернетда ўз фикрини билдирган аёлларга нисбатан тажовузкор изоҳлар, ҳақоратлар ва ҳатто жинсий таҳдидлар тарқалиши кундалик ҳолатга айланган. Amnesty International ташкилоти маълумотларига кўра, ҳар тўрт аёлдан уч нафари (76 фоизи) онлайн зўравонликка учраган. Кўп ҳолларда бу ҳолат уларнинг ижтимоий тармоқлардаги фаоллигини камайтиришга ёки бутунлай ташлаб кетишига сабаб бўлади.
Шахсий фикрини билдириш, жамоатчиликка мурожаат қилиш аёл учун “жазога” айланиши – бу жамиятимизда ҳам учраб турадиган хавфли тенденциядир.
Кибертаъқибнинг таъсири
Онлайн макондаги таъқиблар баъзан виртуал билан чекланиб қолмайди. Киберсталкинг – яъни мессенжерлар, изоҳлар орқали доимий таъқиб қилиш ҳолатлари борган сари кўпаймоқда. Бу нафақат руҳий зўравонлик, балки реал ҳаётда ҳам хавфли оқибатларга олиб келиши мумкин.
Масалан, Ҳиндистондаги воқеалардан бири: бир аёлнинг Facebook саҳифаси собиқ севгилиси томонидан бузиб кирилиб, унинг шахсий маълумотлари тарқатилган. Бундай ҳолатлар аёлларни жамоат фаоллигидан чекинишга, хусусан, гендер ҳақида пост ёзишдан воз кечишга мажбур қилмоқда.
Doxxing: интернет орқали “жазолаш”
Сўнгги йилларда кенг тарқалаётган яна бир таҳдид – doxxing, яъни аёллар розилигисиз улар ҳақидаги шахсий маълумотларни оммага эълон қилиш. Телефон рақами, яшаш жойи, иш жойи, ҳатто оила аъзолари ҳақидаги маълумотлар очиқланиши орқали уларга босим ўтказиш ҳолатлари жуда хавфли.
Айрим ҳолларда бу таъқиблар таҳдидли қўнғироқлар, ҳатто жисмоний ҳужум билан якун топган. Статистик маълумотларга кўра, дунё бўйлаб ҳар тўрт аёлдан бири камида бир марта шахсий маълумотларининг интернетга тарқалиши билан боғлиқ ҳолатга дуч келган.
Афсуски, бундай ҳолатларга қарши курашиш учун қонуний асос деярли йўқ. Австрия ва Гонконг каби кам сонли мамлакатлар бу соҳада аниқ чоралар кўрмоқда холос.
Deepfake: Тахмин эмас, реал таҳдид
