15 август, жума куни Аляскада АҚШ президенти Доналд Трамп РФ президенти Владимир Путин билан учрашади. Улар Россия-Украина урушини якунлаш тўғрисида гаплашади. Қуйида уларнинг музокаралардаги дастлабки позициялари, шунингдек, Украина ва Европа давлатлари нимани талаб қилаётгани ҳақида.
Путин нима талаб қилмоқда?
Ғарбдаги нашрларга сиздирилаётган маълумотларга кўра, Россия президенти қуйидаги талабларни илгари сурмоқда.
- Украина Донецк областидан қўшинларини олиб чиқиб кетади;
- Шундан сўнг, Украинанинг қолган ҳудудларида фронт чизиғи ҳозирги ҳолатида музлатилади;
- Кейин Путин ва Трамп якуний тинчлик режасини келишиб олади;
- Охирги босқичда режа Зеленский билан муҳокама қилинади.
Шу тариқа, Путин бутун Донецк области эвазига ўт очишни тўлиқ тўхтатишдан бошқа ҳеч қандай мажбурият олмоқчи эмас.
Financial Times’нинг ёзишича, Путиннинг Трамп билан Владимир Зеленский иштирокисиз учрашувининг ўзини Кремлнинг дипломатик ғалабаси деб ҳисоблаш мумкин. Нашр билан суҳбатлашган таҳлилчилар фикрича, Путин учун энг муҳими – Трамп билан шахсий мулоқотни давом эттириш. Россия президенти унинг эътиборини ушлаб туриши ва санкциялар кучайтирилган тақдирда Россияга иқтисодий жиҳатдан қимматга тушиши мумкин бўлган норозилигига йўл қўймаслиги муҳим.
Ўтган ҳафта у бунга муваффақ бўлди – Трампнинг ултиматуми муддати тугашидан олдин Путин унинг элчиси Стивен Уиткофф билан музокаралар ўтказди ва «янги муаммолар ўрнига АҚШ президенти билан учрашиш учун Америкага 2007 йилдан бери биринчи таклифни олди», деб таъкидлайди FT.
Москва томони Путин музокараларга қандай шартлар билан бориши ҳақида расман ҳеч қандай изоҳ бермаган. Россия президенти бир неча кун олдин журналистлар билан мулоқот чоғида ўз талаблари ўзгаришсиз қолишини такрорлаганди. Улар орасида Россиянинг Украинанинг бешта региони устидан суверенитетини халқаро миқёсда тан олиш (булар маъмурий чегараларидаги Қрим, Донецк, Луҳанск, Запорижжя ва Херсон областлари), шунингдек, Украинанинг НАТОга қўшилишдан воз кечиши масалалари бор.
Трампга нима керак?
АҚШ президентининг асосий мақсади – ўзининг сайловолди ваъдаларини бажариш учун ҳар қандай йўл билан ўт очишни тўхтатишга эришишдир ва у Путин билан шахсий учрашув бунга ёрдам беради, деб ҳисоблайди.
The Washington Post колонкасида таъкидлаганидек, анъанага кўра, ҳар қандай саммитдан олдин аксарият деталлар қуйи даражада ишлаб чиқилади, давлат раҳбарлари учрашуви эса барча саъй-ҳаракатлар натижасидир. Бироқ, Трамп бошқача йўл тутмоқда, чунки фақат унинг ўзи музокараларда муваффақият қозонишга қодир деб ҳисоблайди.
