Кузатувчилар фикрига кўра, Саудия Арабистони валиаҳд шаҳзодаси Муҳаммад бин Салмоннинг АҚШга бу сафари, у ерда уни 18 ноябр куни президент Доналд Трамп қабул қиладиган бўлса, икки асосий натижага олиб келади: дўстона муҳит ва бир қатор имзоланган ҳужжатлар.
"Икки томон ҳам музокаралар улкан муваффақият билан якунланганини кўрсатадиган йирик битим ёки бир неча келишувларга эришишни хоҳлайди", – дея фикр билдирди DW'га Лондондаги Chatham House таҳлилий марказининг Яқин Шарқ ва Шимолий Африка дастури бўйича илмий ҳамкори Нил Куиллим.
Мутахассислар баҳосича, шаҳзода бин Салмон учун бу сафар унинг Вашингтондаги сиёсий саҳнага бутунлай қайтиши рамзи ҳисобланади. Унинг охирги марта 2018 йилда АҚШга қилган сафари Саудия ҳокимияти танқидчиси Жамол Қошиқчининг Истанбулдаги Саудия консулхонасида ўлдирилиши ортидан келиб чиққан қаттиқ норозиликлар соясида ўтган эди. Журналист ўлдирилиши ортида Саудия Арабистони турибди, деган фикр кенг тарқалган.
Шундан бери унинг АҚШ билан икки томонлама алоқалари катта даражада тикланди. 2025 йил январ ойида Трамп Оқ уйга қайта келганидан сўнг илк хорижий ташрифини Ар-Риёдга амалга оширди ва у ерда саудияликлар Америка иқтисодиётига 600 миллиард доллар сармоя киритишини эълон қилди.
Бу сафар эса Вашингтонда томонлар, эҳтимол, сунъий интеллект (СИ), инвестициялар, мудофаа ва хавфсизлик соҳасидаги ҳамкорлик, шунингдек Яқин Шарқдаги беқарор вазиятни инобатга олган ҳолда ядровий энергетика масалаларини муҳокама қилади.
Июн ойида Исроил ва АҚШ Эроннинг ядровий объектларига ҳаводан зарбалар берган эди. Сентябрда исроилликлар Қатарда жойлашган ҲАМАС Фаластин ҳаракати раҳбарлари вакилларига ҳужум қилди. Октябрда эса АҚШ воситачилигида ҲАМАС ва Исроил ўртасида эришилган ўт очишни тўхтатиш келишуви Ғазо секторида деярли икки йил давом этган урушга якун ясади.
"Шаҳзода бин Салмон Трамп Қатар билан имзолаган келишувдан кам бўлмаган даражада хавфсизлик бўйича келишувга эришишни истайди", – дея тахмин қилди Chatham House марказидан Нил Куиллим.
Сентябр ойида Исроил Доҳада бўлган ҲАМАС раҳбарларига ҳужум қилганидан сўнг, Трамп Қатар билан икки томонлама келишувлар тузиб, унга хавфсизлик кафолатларини тақдим этган эди. Президент фармони билан кучга кирган бу келишув Сенат ратификациясини талаб қилмайди, шунинг учун, эҳтимол, Трампнинг иккинчи президентлик муддати тугагач, унинг амал қилиш муддати ҳам якунланади.
"Мудофаа пакти ишлаб чиқилганига камида уч йил бўлди, аммо бу жараённи тезлаштириш зарур, чунки қатарликлар бу борада олдинга чиқиб кетди", – деди DW'га Лондондаги Қироллик мудофаа таҳлиллари институти (RUSI)нинг Яқин Шарқ бўйича катта маслаҳатчиси Майкл Стивенс.
