2024 йил якунларига кўра, дунёдаги энг йирик 100 та мудофаа компаниясининг қурол-яроғ ва ҳарбий хизматлар сотишдан олган даромади 5,9 фоизга ошиб, рекорд даражадаги 679 млрд долларга етди. Бу ҳақда Стокҳолм тинчлик муаммоларини ўрганиш халқаро институти (SIPRI)’нинг душанба, 1 декабрда эълон қилинган янги ҳисоботида айтилади.
Умуман олганда, 2015 йилдан буён SIPRI рейтингидаги компаниялар ҳарбий даромади 26 фоизга ўсган. Тадқиқот муаллифлари бу ўсишни Россиянинг Украинага қарши уруши ва Исроилнинг Европа Иттифоқи, Буюк Британия ва АҚШда террористик ташкилот деб эътироф этилган ҲАМАС ҳаракатига қарши уруши билан изоҳламоқда.
Глобал ўсишга асосий ҳиссани Европа ва АҚШ компаниялари қўшган бўлса-да, тенденция барча минтақаларда қайд этилган. Санкцияларга қарамасдан, рейтингдан ўрин олган Россия компаниялари даромади эса умуман олиб қараганда икки ҳиссали ўсиш суръатларини кўрсатган. «Ўтган йили қурол савдосидан дунё бўйлаб тушган даромад SIPRI статистикаси тарихи учун энг юқори даражага етди: ишлаб чиқарувчилар юқори талабдан фойдаланди», — дея қайд этади ҳарбий харажатлар ва қурол ишлаб чиқариш дастури илмий ходими Лоренцо Скараццато.
Россия қурол ишлаб чиқарувчилари орасидан сўнгги уч йилда маълумотлар етишмаслиги туфайли SIPRI рейтингига фақат икки компания кирди: давлат корпорацияси «Ростех» еттинчи ўринни, Бирлашган кема-қурилиш корпорацияси эса 41-ўринни эгаллаган. Бунда SIPRI таҳлилчилари «Ростех» таркибига аввал алоҳида ҳисобланган еттита корхонани ҳам киритмоқда: «Высокоточные комплексы», «Концерн Радиоэлектронные технологии», «Росэл», «Вертолеты России», «Объединенная авиастроительная корпорация», «Объединенная двигателестроительная корпорация» ва «Уралвагонзавод».
SIPRI ёзишича, 2024 йилда «Ростех» ва Бирлашган кема-қурилиш корпорацияси экспортдаги йўқотишларни тўлиқ ички талаб ҳисобига қоплай олган. Уларнинг жами ҳарбий даромади 23 фоизга ошиб, 31,2 млрд долларга етган: «Ростех»ники 26 фоизга ўсиб 27,1 млрд долларни, Бирлашган кема-қурилиш корпорациясиники эса 6,5 фоизга ўсиб 4,1 млрд долларни ташкил этган.
2022 йилда Украинага ҳужум бошланганидан бери Россияда қурол ишлаб чиқариш юқори даражада сақланиб қолмоқда, айниқса ўқ-дорилар, зирҳли техника, артиллерия тизимлари, ракеталар ва учувчисиз учиш аппаратлари сегментларида, дея таъкидлайди таҳлилчилар. Масалан, 152 мм артиллерия снарядлари ишлаб чиқариш ҳажми 2022 йилдаги 250 минг донадан 2024 йилда 1,3 млн донагача тўрт баробардан кўпроқ ошган. «Искандер» ракеталарини ишлаб чиқариш эса 2023 йилдаги 250 дан 2024 йилда 700 донагача кўпайган.







