Куба раҳбари Трампнинг “келишув” бўйича чақириғини кескин рад этди

Куба президенти Мигел Диас-Канел АҚШ президенти Доналд Трампнинг Куба Вашингтон билан “кеч бўлмасдан олдин” келишув тузиши кераклиги ҳақидаги сўзларига кескин муносабат билдирди. “Куба — эркин, мустақил ва суверен мамлакат. Бизга ҳеч ким нима қилишни буюрмайди”, — деб ёзди Лотин Америкаси давлати раҳбари якшанба, 11 январ куни X ижтимоий тармоғида. “Ҳамма нарсани бизнесга, ҳатто инсон ҳаётини ҳам товарга айлантирадиганлар Кубага ҳеч нарса, мутлақо ҳеч нарса бўйича кўрсатма бериш ҳуқуқига эга эмас”, — дея қўшимча қилди у.

Диас-Канелнинг сўзларига кўра, мамлакатдаги оғир иқтисодий вазият “АҚШ бизга (Кубага — таҳр.) олтмиш йилдан бери қўллаб келаётган қаттиқ изоляция чоралари натижаси бўлиб, уларни янада кучайтириш билан ҳам таҳдид қилишмоқда”.

Шу куни Доналд Трамп Truth Social тармоғида Куба “кўп йиллар Венесуэладан катта ҳажмда нефт ва пул ҳисобидан яшаб келган”, деб ёзди. Унинг даъво қилишича, бунда Куба 1999–2013 йилларда Венесуэла президенти бўлган Уго Чавес ҳамда 3 январ куни АҚШ армияси махсус бўлинмалари томонидан қўлга олинган Венесуэла раҳбари Николас Мадурога “хавфсизлик хизматлари”ни кўрсатган.

Бироқ эндиликда вазият ўзгаради, дея ишора қилди Трамп: “Кубага энди нефт ҳам, пул ҳам келмайди — нол”. “Мен уларга (Куба ҳокимиятига — таҳр.) кеч бўлмасидан олдин келишув тузишни қатъий тавсия қиламан”, — деб таҳдид қилди Оқ уй раҳбари. АҚШ президенти қайси келишувни назарда тутаётганини аниқлаштирмаган ва Ҳавана учун оқибатлар моҳиятини ҳам очиқламаган.

“Куба ҳеч қандай мамлакатга кўрсатган хавфсизлик хизматлари учун пул ёки моддий мукофот олмаган ва ҳеч қачон олмайди”, — деб таъкидлади Куба ташқи ишлар вазири Бруно Родригес 11 январ куни X'даги микроблогида.

“АҚШдан фарқли ўлароқ, бизда бошқа давлатларга нисбатан ёлланмачилик, шантаж ёки ҳарбий босим билан шуғулланадиган ҳукумат йўқ, — дейилади кейинги жумлаларда. — Бошқа ҳар қандай мамлакат каби, Куба ҳам ёнилғини экспорт қилишга тайёр ва АҚШнинг бир томонлама мажбурловчи чораларига аралашувсиз ёки бўйсундирилмасдан, савдо муносабатларини ривожлантириш ҳуқуқини амалга ошираётган бозорлардан ёнилғи импорт қилишга мутлақ ҳуқуққа эга”.

Reuters агентлигининг қайд этишича, сўнгги ҳафталарда Вашингтоннинг Кубага нисбатан риторикаси сезиларли даражада қатъийлашган. “Трампнинг Кубага босими — минтақавий давлатларни АҚШ позициясига мос ҳаракат қилишга мажбурлашга қаратилган саъй-ҳаракатларидаги навбатдаги кескинлашув босқичидир, — дейди журналистлар. — Бу Трамп маъмуриятининг Ғарбий яримшарда устунликка эришиш бўйича амбициялари жиддийлигини кўрсатади”.

Куба хом нефт ва ёнилғини Венесуэладан ва камроқ ҳажмда Мексикадан импорт қилади. Reuters маълумотига кўра, харидлар очиқ бозорда амалга оширилади. Бу ресурслар мамлакатда электр генераторлари ва транспорт ишини таъминлайди.

Сўнгги йилларда Венесуэладан Кубага нефт етказиб бериш ҳажми қисқарган. Бироқ Reuters танкерлар ҳаракати маълумотлари ҳамда Венесуэланинг PDVSA нефт-газ компанияси ички ҳужжатларига таяниб ёзишича, Венесуэла ҳали ҳам Кубанинг асосий нефт таъминловчиси бўлиб қолмоқда. Ўтган йилда PDVSA Кубага кунига 26 500 баррел нефть етказиб берган. Бу хом ашёга бўлган эҳтиёжнинг тахминан 50 фоизини қоплаган.

Мексика Венесуэла ўрнига Кубанинг асосий нефт таъминловчисига айланиши мумкин, аммо Reuters таҳлил қилган маълумотлар ҳозирча Мексикадан етказиб бериш ҳажмлари барибир пастлигини кўрсатмоқда.