Трамп Эрон билан савдо қилувчи давлатлар учун 25 фоизлик божлар жорий қилди

Эрон билан савдо қиладиган барча мамлакатлар учун АҚШ томонидан 25 фоиз миқдорда божлар жорий этилади. Бу ҳақда АҚШ президенти Доналд Трамп душанба куни, 12 январ кечқурун Truth Social ижтимоий тармоғида маълум қилди. “Шу вақтдан эътиборан Эрон Ислом Республикаси билан бизнес олиб бораётган ҳар қандай мамлакат АҚШ билан амалга оширадиган барча тижорий операцияларда 25 фоиз миқдорда бож тўлайди. Ушбу фармон якуний бўлиб, шикоят қилиш мумкин эмас”, — дейилади хабарда.

Bloomberg агентлиги маълумотларига кўра, Ислом Республикасининг энг муҳим савдо шериклари қаторига, хусусан, Ҳиндистон, Хитой ва Туркия киради. Бу президентнинг шундай усулларга мурожаат қилиши билан боғлиқ биринчи ҳолат эмас: Украинага қарши уруш олиб бораётган Россияга босим ўтказиш мақсадида Трамп Ҳиндистоннинг Россия нефтини харид қилиши сабаб Ҳиндистондан келадиган товарларга 50 фоизлик божлар ҳам жорий этган эди.

Аввалроқ Доналд Трамп Оқ уй ва АҚШ ҳарбийлари Эронда намойишчиларни қўллаб-қувватлаш учун ҳаракат вариантларини таҳлил қилаётганини айтган. “Ҳарбийлар вазиятни ўрганмоқда, биз айрим жуда қатъий вариантларни кўриб чиқяпмиз”, — деди у журналистларга, шу билан бирга у “Эрон мухолифати раҳбарлари билан алоқада” эканини қўшимча қилди.

Трамп матбуот котиби Кэролайн Левиттнинг айтишича, президент Эронга қарши ҳар қандай ҳаракатни — намойишларни шафқатсиз бостириш сабабли кўриб чиқмоқда, жумладан ҳаво зарбаларини ҳам, бироқ “биринчи вариант” сифатида дипломатияни кўради.

11 январ куни Трамп Эрон раҳбарияти ундан музокаралар ўтказишни сўраганини билдирди. “Эрон раҳбарлари қўнғироқ қилди... Улар музокара олиб боришни хоҳламоқда”, — деди у Air Force One самолёти бортида журналистларга ҳамда “учрашув ташкил этиляпти”, дея қўшимча қилди. Бироқ “эҳтимол, учрашувгача ҳаракат қилишимизга тўғри келиши мумкин”, — деди у, тафсилотларни аниқлаштирмасдан. Теҳронда ҳозирча АҚШ президентининг баёнотлари изоҳланмади.

Норвегияда жойлашган Iran Human Rights (IHR) ҳуқуқни ҳимоя қилиш ташкилоти маълумотларига кўра, 12 январга келиб, Эрон ҳокимияти намойишларни бостириш вақтида камида 648 нафар инсон ўлдирилган, улар орасида тўққиз нафар вояга етмаган ҳам бор. Бироқ айрим баҳоларга кўра, ҳалок бўлганлар сони 6000 нафардан ҳам ошиши мумкин, деб аниқлик киритди ташкилот. Эронда интернет 100 соатдан ортиқ вақтдан бери блоклангани сабаб “бу хабарларни мустақил равишда текшириш ниҳоятда қийин”, дея таъкидлади ҳуқуқ ҳимоячилари. Уларнинг баҳолашича, тахминан 10 000 киши ҳибсга олинган.

Эрон раҳбариятига қарши кунлик оммавий намойишлар 2025 йил 28 декабрда бошланган. Эрон хавфсизлик кучлари намойишчиларга нисбатан қаттиқ чоралар кўраётганига ва интернет ўчирилганига қарамай, Теҳрон ва бошқа йирик шаҳарлар кўчаларига яна кўплаб намойишчилар чиққан. Намойишчилар қозон-товоқларга уриб, “Хоманеийга ўлим” деган шиорларни айтган, мурожаатларини Эроннинг олий раҳбари — оятуллоҳ Али Хоманеийга қаратган.

АҚШ президенти Доналд Трамп 2 январ куни Truth Social тармоғида АҚШ, агар куч тузилмалари тинч намойишчиларга ўқ узса, аралашишини маълум қилган эди.