Ҳуқуқсизлик фермерликнинг кучли, иқтисодий фаол ҳаракатга айланиш жараёнига тўсиқ бўлиб келмоқда. Мамлакат иқтисодиёти таянчига айланиши мумкин бўлган соҳа ҳокимлар “кайфияти”га қарам. Бунинг оқибатларидан яна бири – тайинли эгаси бўлмаган ерлар ўлик тупроқларга айланяпти. Сирдарёда бўлаётган ишлар – ҳолатга иллюстрация. Журналист Шокир Шарипов Ховос туманида бўлиб, ерлари зўрлик билан тортиб олинаётган фермерлар фарёдини тинглади.
Кўп йиллик тажрибага эга фермерларнинг ерларидан асоссиз маҳрум этилиши, қарздорлик ботқоғига ботирилиши ва уларнинг муаммоларига мутасадди ташкилотларнинг бефарқлиги қишлоқ хўжалиги соҳасида жиддий муаммоларни келтириб чиқармоқда.
“Мен 1969 йилда еттинчи синфни битириб, комсомол йўлланмаси билан Сирдарё вилоятининг 27-совхозига келганман. Ёшлар бригадасини очиб, тракторларда пахта териб, 1973 йили Шароф Рашидовдан орден олганман. Қишлоқ хўжалик институтини қизил диплом билан битирганман. Уч чаноқли пахта бўйича диплом ҳимоя қилдим. 3700 гектар ерда ишладим”, - дейди 50 йилдан ошиқ тажрибага эга деҳқон-фермер Гулсара Умарова.
1969 йилдан бери Сирдарё вилоятида меҳнат қилган, шахсан Шароф Рашидовнинг қўлидан орден олган фермер аёл ўз тажрибаси ҳақида гапирар экан, ерларининг бирин-кетин олиб қўйилганини куюниб тилга олади. У атиги олти кун шифохонада ётгани учун бир еридан, беш кун фарзанди иситмалагани учун эса яна бир еридан жудо бўлганини таъкидлайди. Унинг айтишича, на ҳокимият вакиллари, на фермерлар кенгаши ўн йил давомида бирор марта ҳам уларнинг ҳолидан хабар олиб, қарздорлик сабаблари билан қизиқмаган.
“13 гектар ерга пахта, 22 гектар ерга ғалла экдим. Ғалла “плани”ни ҳам, пахтаникини ҳам бажардим. Кластер билан шартнома қилиб, фючерс шартномасини бажардим. Лекин ҳокимият даъво аризаси киритди судга, “сен ноқонуний тўрт гектар пиёз эккансан”, деб. Лекин мен тўрт гектарда бошқа экин экишим мумкин, шунга ишчиларим учун 2 гектар пиёз экилган эди. Пиёзни олиб, ўрнига яна ғўза экиб, “план”ни бажардик. Давлат олдидаги қарздорлик менда катта эмас. 70 миллион солиқларнинг ҳаммасини нол қилиб, техника чиқарганман лизингга. Лекин қарзимни тўласам ҳам, барибир еримнинг ижара шартномасини бекор қилишди”, - дейди фермер Мамадали Мамараҳимов.
Фермерлар ўзларининг кластерлар билан тенг кўрилмаётганидан, уларга берилаётган субсидиялар ҳеч бўлмаганда вақтинча фермерларга ҳам тақдим этилмаётганидан шикоят қилади.
