Coca‑Cola ташкил этилганининг 140 йиллигини ва Ўзбекистондаги 30 йилдан ортиқ фаолиятини нишонламоқда

2026 йил 8 май куни Coca‑Cola компанияси ўзининг ташкил топганига 140 йил тўлишини нишонлайди. Бу шонли сана замирида ўша даврда бутун дунёни забт этган оддийгина бир рецептнинг ҳайратомуз тарихи мужассам. Coca‑Cola 1886 йилда яратилганидан буён маҳаллий ичимликдан дунёнинг энг машҳур брендларидан бирига айланди ва шу билан бирга одамларни бирлаштириш ҳамда дунёни яхши томонга ўзгартиришдек эзгу мақсадига содиқ қолиб келмоқда.

1886 йилда бошланган тарих

Coca‑Cola тарихи 1886 йилда Атлантада фармацевт Жон Стит Пембертон ўша машҳур ичимликка асос бўлган ноёб сиропни яратиши билан бошланган. Унинг шериги ва ҳисобчиси Френк М. Робинсон “Coca‑Cola” номини таклиф қилган ҳамда компаниянинг бугунги кунгача деярли ўзгаришсиз етиб келган машҳур логотипини ишлаб чиққан.

Дастлабки йилларда ичимлик дорихоналарда сотилган: бир стакани 5 центдан, кунига ўртача 9 стакан.

Бренднинг ривожланиш тарихи бир вақтнинг ўзида бир нечта саноат соҳасининг тараққиётига туртки берган инновациялар ва ноодатий ечимлар билан кечган. Масалан, 1894 йилда Coca‑Cola ўша давр учун янгича усулда — идишларга қуйилиб, харидорларнинг манзилига етказиб бериш орқали сотила бошлаган. Кейинроқ эса ҳатто қоронғида ҳам пайпаслаб билиш мумкин бўлган машҳур қадама (контурли) шиша идиш яратилган.

1928 йилда Coca‑Cola биринчи марта Олимпия ўйинлари ҳамкорига айланди ва спорт ҳаракати билан кўп йиллик ҳамкорликни бошлади.

ХХ аср бошларида Coca‑Cola маркетинг стратегияси қандай қилиб брендни шакллантиришига ёрқин мисол бўлди?

Совуқ мавсумда сотувларни қўллаб-қувватлаш учун "Ташналикнинг мавсуми йўқ" кампанияси ишга туширилди. Ушбу кампания доирасида 1930 йилларда рассом Хеддон Сандблом Санта Клаус образини яратди, у кейинчалик дунёдаги байрамнинг энг таниқли рамзларидан бирига айланди.

1985 йилда Coca‑Cola коинотда фойдаланишга мослаштирилган биринчи газланган ичимлик бўлди: астронавтлар билан бирга “Чалленгер” космик кемаси бортига юбориш учун мўлжалланган махсус найчали банка ишлаб чиқилди ва 1995 йилда машҳур ичимликни ҳатто коинотда ҳам ичиш имконини берувчи махсус қурилма яратилди. Аппарат 1,65 литр классик ва парҳез Coca-Cola’ни сиғдирара олган.

Бугунги кунда компания портфели 200 дан ортиқ брендларни ўз ичига олади, улардан 21 таси 1 миллиард доллардан ортиқ баҳоланади. Компания маҳсулотлари 200 дан ортиқ мамлакат ва ҳудудларда мавжуд бўлиб, газланган ичимликлардан тортиб сув, қаҳва, чой ва шарбатларгача бўлган кенг турдаги тоифаларни қамраб олади.

1984 йилда компания "The Coca‑Cola  Foundation" халқаро хайрия жамғармасини ташкил этди. Ҳар йили бозордаги молиявий вазиятдан қатъи назар, жамғармага компаниянинг операцион даромадининг камида 1 фоизи миқдорида маблағлар доимий равишда ўтказиб борилади. Маблағлар бутун дунё бўйлаб барқарор ривожланиш, тадбиркорлик, экологик муаммоларни ҳал қилиш ва маҳаллий ҳамжамиятларни мустаҳкамлаш лойиҳаларини қўллаб-қувватлашга йўналтирилади.

Coca‑Cola компанияси Ўзбекистонда 30 йилдан ортиқ вақтдан бери фаолият юритиб келмоқда. Ичимликларни қуйиш ва тарқатиш озиқ-овқат саноати инвесторларидан бири бўлган Coca-Cola Ichimligi Uzbekistan (CCI O‘zbekiston) компанияси томонидан амалга оширилади. Ўзбекистонда Coca‑Cola тизимида жами 1700 киши ишлайди. Coca‑Cola тизимидаги ҳар бир иш ўрни Ўзбекистон иқтисодиётида хомашё ва материаллар етказиб берувчилардан тортиб, савдо нуқталари ва ресторанларгача бўлган бутун ишлаб чиқариш ва сотиш занжири бўйлаб 70 та қўшимча иш ўрнини яратади.

Компания ишлаб чиқариш қувватларини модернизация қилиш, замонавий технологияларни жорий этиш ва операцион жараёнлар самарадорлигини оширишга изчил сармоя киритмоқда, бунда маҳаллий таъминот занжирини ривожлантириш ва маҳаллий ҳамкорлар билан ҳамкорликка алоҳида эътибор қаратмоқда.

Асосий йўналишлар:

- сув ресурсларидан оқилона фойдаланиш ва сувни тежайдиган технологияларни жорий этиш, аҳоли учун тоза ичимлик сувидан фойдаланиш;

- пластик чиқиндиларни йиғиш ва қайта ишлаш бўйича экологик ташаббуслар;

- ишлаб чиқариш ва логистика жараёнларини оптималлаштириш орқали углерод изини камайтириш;

- жамоаларни ижтимоий-иқтисодий қўллаб-қувватлаш, шу жумладан, аёллар тадбиркорлигини ривожлантиришга қаратилган лойиҳаларни амалга ошириш.