Дунё янги глобал пандемия остонасида турибди – ЖССТ ва GPMB

Жаҳон соғлиқни сақлаш ташкилоти (ЖССТ) кўмагида Глобал тайёргарлик мониторинги кенгаши (GPMB) 18 май куни «Дунё хавф остида: Пандемияга чидамли келажак учун устувор вазифалар» номли янги ҳисоботни эълон қилди.

Фото: Игорь Зарембо/РИА Новости

Мутахассислар огоҳлантирмоқда: навбатдаги глобал пандемия хавфи ортиб бормоқда, дунёнинг унга тайёргарлиги эса пасаймоқда.

Ҳисоботнинг асосий хулосалари:

Юқумли касалликларнинг тарқалиши тез-тез ва ҳалокатли тус олди. Уларнинг саломатлик, иқтисодиёт ва жамиятга таъсири кучаймоқда, жамиятнинг тез тикланиш қобилияти эса пасаймоқда.
COVID-19 пандемиясидан кейинги ислоҳотлар етарли бўлмади. Пандемия жамғармаси ташкил этилгани, ЖССТ янги дастурлари ва пандемия келишуви бўйича музокаралар олиб борилаётганига қарамай, тараққиёт ўсиб бораётган хавф-хатарлардан ортда қолмоқда.
Камбағал мамлакатларда вакциналар, тест ва дори-дармонлардан фойдаланиш имконияти секинлашди. Масалан, Mpox'га қарши вакциналар муҳтож мамлакатларга деярли икки йилдан сўнг етиб борди - бу коронавирус давридагига қараганда секинроқ.
Геосиёсий кескинлик, иқлим ўзгариши, биохилма-хилликнинг йўқолиши, оммавий миграция ва институтларга бўлган ишончнинг пасайиши дунёни янада заифлаштирмоқда.

«Биз ҳар бир инқироздан янада бўлинган ҳолда, илм-фан ва ҳокимиятга бўлган ишончга путур етказган ҳолда чиқяпмиз. Бу бизнинг навбатдаги таҳдидга жамоавий тайёргарлигимизни сезиларли даражада заифлаштиради», деб таъкидлайди ҳисобот муаллифлари.

Ҳимоя учун учта асосий устувор йўналиш таклиф қилинган:

Сунъий интеллект ва турли соҳалардан (соғлиқни сақлаш, экология, иқтисодиёт) олинган маълумотлардан фойдаланган ҳолда пандемия хавфини мониторинг қилишнинг мустақил тизимини яратиш.
Вакциналарни минтақавий ишлаб чиқариш ва технологияларни узатиш орқали қарши чоралардан адолатли фойдаланишни таъминлаш.
Барқарор ва тезкор молиялаштириш - шу жумладан «нолинчи кундан» бошлаб жавоб бериш механизмлари.

Бу дунё учун нимани англатади?

Мутахассисларнинг таъкидлашича, COVID-19 пандемиясидан кейинги сезиларли сармояларга қарамай, дунё сезиларли даражада хавфсиз бўлмади. Кейинги пандемия янада қутбланган, қарзга ботган ва камроқ жипслашган жамиятга зарба бериши мумкин.

Ҳисобот Жаҳон соғлиқни сақлаш ассамблеясининг 79-сессияси арафасида эълон қилинди ва мамлакат раҳбарларини аниқ ҳаракатларга ундашга қаратилган.