АҚШ-Эрон музокарачилари Доҳага келяпти: Ҳўрмуз диққат марказида

АҚШ президенти Доналд Трамп музокаралар гуруҳига раҳбарлик қилиш учун ўзининг куёви Жаред Кушнер ва махсус вакили Стив Уиткофни Доҳага юбормоқда.

Эрон ҳам шу ҳафтада Қатарга ўзининг техник делегациясини юбормоқда. Аммо Эрон ташқи ишлар вазирлиги матбуот котиби Исмоил Бағоий бунинг америкаликларнинг ташрифига «ҳеч қандай алоқаси йўқлигини» ва икки томон ўртасида ҳеч қандай музокаралар режалаштирилмаганини айтди.

«Яқин кунларда Америка томони билан ҳар қандай даражада бирон-бир музокара учрашувлари ўтказмаймиз», дея Бағоийнинг сўзларини келтирмоқда Reuters.

Томонларнинг учрашуви борасидаги келишмовчилик – Ҳўрмуз орқали глобал нефть оқимини издан чиқарган ва Трамп учун сиёсий бош оғриққа айланган урушни тўхтатиш ҳақидаги сулҳнинг нақадар нозик эканини кўрсатмоқда.

Reutersʼга кўра, Эроннинг юқори мартабали расмийси сешанба куни Доҳада учрашув бўлишини айтган. Бироқ Эрон ва АҚШ гуруҳлари ўртасида аввалги техник музокаралардан фарқли ўлароқ, асосий эътибор Ҳўрмуз бўғозини бошқариш ва кескинликни пасайтиришга қаратилади.

Режалардан хабардор бошқа бир расмийнинг сўзларига кўра, АҚШ ва Эроннинг техник гуруҳлари чоршанба куни Қатар ва Покистон воситачилари билан алоҳида-алоҳида учрашиши кутилмоқда.

Президент Доналд Трамп Овал кабинетда журналистларга: «Доҳадаги учрашув балки муҳим бўлар, балки йўқ. Буни яқин орада билиб оламиз», деди.

Trump on Iran:

The meeting in Doha is going to be perhaps important, perhaps not.

We will find out. pic.twitter.com/8uHbwtYvzL

— Clash Report (@clashreport) June 29, 2026

Шу билан бирга, у «биз ҳарбий жиҳатдан ғалаба қозонмоқдамиз» дея, Эроннинг ядро қуроли ишлаб чиқаришини тўхтатиш кераклиги ҳақидаги шартини яна бир бор такрорлади.

Ҳўрмуз масаласи ва Эроннинг активлари

Эрон қўшни Уммон билан биргаликда назорат қилинадиган бўғоздаги ўз таъсирини кўрсатиш орқали устунликка эришишга интилмоқда. Хусусан, расмий Теҳрон Ҳўрмуз бўғозидан ўтадиган кемалардан ҳақ ундиришни режалаштираётганини ва белгиланган йўналишлардан четга чиққан кемаларга тўсқинлик қилишини маълум қилди.

Айнан ушбу масала, янги келишувга қарамай АҚШ ва Эрон ўртасида қисқа тўқнашувларга сабаб бўлганди.

Бу орада ишга Франция ҳам аралаш бошлади. Президент Эммануэл Макрон душанба куни кескинликни пасайтириш бўйича Уммон билан бирга иш олиб бораётганини айтди. Унга кўра, Франция Ҳўрмуз бўғозини миналардан тозалаш бўйича ҳамкорлар билан биргаликда ҳаракат қилади.

Аммо Эрон Ташқи ишлар вазири ўринбосари Козим Ғарибабодий – миналарни тозалаш 14 банддан иборат режага мувофиқ фақатгина Эрон томонидан амалга оширилишини таъкидлади. У Францияни вазиятни мураккаблаштирмаслик ҳақида огоҳлантирди.

Шу кунларда Эрон президенти Масъуд Пизешкиён Қатарда музлатилган 12 миллиард долларлик активлардан 6 миллиард доллари блокдан чиқарилиб, Эронга қайтарилишини айтди. У Теҳроннинг нефть ва нефть-кимё соҳаларига қўйилган санкцияларга истисноларни ҳам ўз ичига олган ушбу меморандумни «Эрон халқининг буюк ғалабаси» деб таърифлади.

Сўнгги воқеалар

17 июнь куни АҚШ ва Эрон апрель ойидаги оташкесимни яна 60 кунга узайтирганди. Ушбу муддат учун Эроннинг ядровий дастурини муҳокама қилиш ва доимий сулҳ тузиш бўйича 14 банддан иборат ўзаро англашув меморандуми имзоланган.

Бироқ, ҳар бир томон бир-бирини келишилган шартларни бузганликда айблаши ортидан жараён тўхтаб қолмоқда.

АҚШ ва Исроил 28 февраль куни Эронга ҳужум бошлаганидан сўнг, илгари жаҳон нефть савдосининг қарийб бешдан бир қисмини ташкил этган – Ҳўрмуз бўғози орқали денгиз қатнови деярли тўхтаб қолган.

Исроил эса АҚШ-Эрон тинчлик музокараларига қўшилмади ва ўзини ушбу келишувдан узоқлаштирди. Вашингтон ва Теҳрон ўртасидаги кескинлик Ливандаги жангларни тугатишга қаратилган саъй-ҳаракатларни ҳам қийинлаштирди. У ерда Эрон томонидан қўллаб-қувватланадиган «Ҳизбуллоҳ» ва Исроил ўртасида ҳарбий ҳаракатлар давом этмоқда.