Ўтган кун давомида жаҳонда рўй берган энг асосий воқеа ва янгиликлар шарҳи билан кундалик хабарномада таништирамиз.
Эронга иқтисодий оқибатлар
АҚШ президенти Доналд Трамп чоршанба оқшомида Эронга «мисли кўрилмаган даражадаги иқтисодий уруш ва яккалаб қўйиш» чоралари билан таҳдид қилди. Бироқ тафсилотларни очиқламади.
«Бугун мен ҳали ҳеч бир давлатга нисбатан қўлланмаган энг қақшатқич иқтисодий операцияни эълон қиламан», деб ёзди Трамп. Аслида Эрон 1979 йилги инқилобдан буён узлуксиз иқтисодий санкцияларга дош бериб келмоқда.
Трамп, шунингдек, «молиявий институтлари, аэропорт ёки давлат идораларига — Эронга «ҳар қандай кўринишда ёрдам беришига рухсат берган» давлатлар»ни ҳам улкан иқтисодий оқибатлар билан огоҳлантирди.
Одатда Трампнинг ижтимоий тармоқлардаги таҳдидлари доим ҳам тўлиқ асосланмайди ёки тўлиқ амалга оширилмайди. Шунингдек, у бундай давлатларга қарши АҚШ қандай чоралар кўришига ойдинлик киритмади.
Сешанба куни АҚШ иттифоқчиси ҳисобланган БАА ҳам Эрон билан барча савдо фаолияти, тижорий алмашинувлар ва молиявий операцияларни тўхтатишини маълум қилганди. Ушбу баёнот БАА томони Эрондан учирилган ва денгизга қулаган иккита ракетани аниқлаганидан сўнг эълон қилинди; Эрон эса ушбу хабарни асоссиз деб рад этди.
Олдинроқ олий раҳбар маслаҳатчиси Муҳаммад Мухбир давлат нашрларига берган изоҳида – ҳарбий босим ва санкциялар Эроннинг қатъиятини бука олмаслигини айтганди.
Россия-Украина уруши
Пайшанбага ўтар кечаси Россия томонидан амалга оширилган ракета зарбалари оқибатида пойтахт Киев ва унинг атрофидаги ҳудудларда камида 12 киши ҳалок бўлди.
Украина фавқулодда хизматларига кўра, тунги «йирик ҳужум» нишонида кўп қаватли турар жой бинолари ва омборхоналар бўлган. Зарбалар оқибатида яна 33 киши жароҳатланган.
Қутқарув гуруҳлари вайрон бўлган бинолар остида қолганларни олиб чиқишга ҳаракат қилмоқда.
Киев мэри Виталий Кличконинг айтишича, тунда берилган зарбалар оқибатида болалар шифохонаси зиён кўрган, унинг деразалари синган ва яқин атрофдаги автомобиллар ёниб кетган.
Мэрнинг қўшимча қилишича, Соломянский туманидаги саноат марказига ҳам ракеталар келиб тушган.
Киев вилоятининг Бровари туманига уюштирилган ҳужумда эса бир киши ҳалок бўлган ва яна бир киши жароҳатланган.
Тунда Россиянинг ҳаво зарбалари минглаб биноларни электр таъминотисиз қолдириб, вилоятнинг айрим қисмларини таъминотдан узиб қўйди.
Зеленскийнинг айтишича, ўтган ҳафта давомида Украина бўйлаб ўндан ортиқ минтақа нишонга олинган: Россия 1550 дан ортиқ ҳужумкор дрон, 1560 та бошқариладиган авиабомба ва 62 та ракета учирган.
Сўнгги ҳафталарда Украина ҳам Россия ичкарисига уюштираётган ҳужумларини кучайтирди. Яқинда Москвани нишонга олган 600 та дрондан иборат ҳужумлар тўлқини шулар жумласидандир. Бу ҳафта Россияга қилинган иккита алоҳида ҳужум оқибатида камида 16 киши, жумладан, бир нафар ёш бола ҳалок бўлди.
Россия 2022 йилнинг феврал ойида қўшнисига қарши босқин бошлаганидан бери Украина ҳудудининг тахминан бешдан бир қисмини ўз назоратида ушлаб турибди.
Кенияда вертолёт ҳалокати
Кениянинг машҳур, аммо чекка сайёҳлик маскани бўлмиш Ололокве тоғи этакларида «Safari» вертолёти ҳалокатга учради. Оқибатда унинг бортидаги барча етти киши — олти нафар йўловчи ва бир учувчи ҳалок бўлган.
Кения Фуқаро авиациясига кўра, гуруҳнинг «Eurocopter» вертолёти Лоисаба ёввойи табиат қўриқхонасидан учиб чиққанидан сўнг қулаган. Ҳалокат сабабларини аниқлаш бўйича тергов олиб борилмоқда.
Ижтимоий тармоқларда тарқалган видеода қалин ўрмонли ҳудудда сочилиб кетган вертолётнинг тутаётган ва ёнаётган қолдиқлари акс этган.
Давлат департаменти ҳалок бўлган олти йўловчининг беш нафари АҚШ фуқароси эканини маълум қилди. «АҚШ элчихонаси маҳаллий ҳокимият органлари билан алоқада бўлиб, консуллик ёрдамини кўрсатмоқда», дейилади баёнотда.
Эквадор Стратегик разведка маркази директори Мишел Сенси, шунингдек, унинг АҚШ фуқаролигига эга бўлган рафиқаси ҳам қурбонлар орасида қайд этилган. Собиқ тадбиркор бўлган Мишел Сенси 2024 йилда миллий разведка раҳбари этиб тайинланганди.
Сўнгги вақтларда кўплаб сайёҳлик компаниялари чекка жойларга вертолёт турларини таклиф қилмоқда. Бироқ Кенияда туризм соҳаси ривожлангани сари вертолёт ҳалокатлари сони ҳам кўпайиб бормоқда.
Имрон Хон шифохонага олиб ўтилади
Покистон олий суди қамоқдаги собиқ бош вазир Имрон Хонни тиббий кўрикдан ўтказиш учун касалхонага кўчиришга рухсат берди. Ҳукмда 73 ёшли сиёсатчини 48 соат ичида Адиала қамоқхонасидан пойтахт Исломободдаги хусусий касалхонага ўтказиш ҳақида гап боради.
Покистон ҳукумати эса Олий суд қарори устидан шикоят қилишини билдирди. Хусусан, адлия вазири Аъзам Назир мазкур қарор «қонун доирасига кирмаслиги»ни айтди.
Вазирнинг таъкидлашича, қонунга кўра судланган маҳбус қамоқхона ичида ёки давлат касалхонасида даволаниши керак. У Имрон Хоннинг тиббий кўриклари давлат касалхонасида ўтказилишини сўраётганини қўшимча қилди.
Крикетчидан сиёсатчига айланган Хон «сиёсий мотивга эга» деб таъкидланаётган қатор ишлар учун 2023 йилдан бери қамоқда сақланмоқда. Хоннинг партияси ва оиласи унинг саломатлиги борасида бир неча бор хавотир билдириб, учрашув ҳуқуқлари берилишини талаб қилмоқда. Унинг адвокатлари Хон ўнг кўзидаги кўриш қобилиятининг катта қисмини йўқотганини айтмоқда.
Сешанба кунги Олий суд қарори расмийларга – Хоннинг ўз шахсий шифокори ва ҳафтада бир марта оиласи билан учрашишга рухсат бериш мажбуриятини юклади.
Хон 2018 йилдан 2022 йилгача Покистон бош вазири бўлган. Ишончсизлик вотуми орқали ҳокимиятдан четлатилганидан сўнг, у рафиқаси билан бирга порахўрлик учун 17 йиллик қамоқ жазосига ҳукм қилинганди. Уларнинг ҳар иккиси ҳам ўз айбларини рад этади.
Украинада сайловлар ўтказишга чақириқлар
Яқиндагина лавозимидан четлатилган Украина мудофаа вазири Михаило Фёдоров Украинада уруш даврида сайловлар ўтказишга чақирди. Бу ҳолат уруш бошланганидан бери президент Володимир Зеленский учун энг катта синов ҳисобланади.
«Демократия Россия гаровида қолмаслиги керак. Биз айнан эркин Европа давлати бўлишни хоҳлаганимиз учун ҳам курашяпмиз», деди 35 ёшли Фёдоров кутилмаган видеомурожаатида.
Украинадаги ҳарбий ҳаракатларни, хусусан, дронлар уруши соҳасини рақамлаштиришда етакчилик қилган Фёдоров ёшлар орасида сезиларли қўлловга эга. Минглаб аҳоли сиёсатчининг ўз лавозимига тикланишини талаб қилиб келмоқда.
У гарчи президент Зеленскийнинг исмини очиқ тилга олмаган бўлса-да, Украина «тизимли бошқарув инқирози»га юз тутганини таъкидлади. Фёдоров давом этаётган коррупцияни танқид қилиб, чақириқ ташлагандек таассурот қолдирди.
«Эски тизим кўпинча ўз қоидалари билан яшайди. У ўзини ўзи ҳимоя қилади. У ўзгаришлардан қўрқади», деди у.
Сўровномалар — халқ орасида машҳур бўлган 35 ёшли сиёсатчи Зеленский устидан ғалаба қозониши эҳтимоли юқори эканини кўрсатмоқда. Аммо Фёдоров ўз номзодини қўйиш ҳақида гапирмади.
Аслида Украинада Зеленскийнинг ваколат муддати техник жиҳатдан 2024 йилнинг май ойида тугаши керак эди. Аммо 2022 йил февралида бошланган урушдан кейин ҳарбий ҳолат эълон қилинган. Украина конституцияси эса уруш вақтида сайловлар ўтказишни тақиқлайди.
