Ла-Ниня — океан суви ҳароратининг ўзгариши билан боғлиқ иқлим ҳодисаси. Унинг шаклланиши жараёнида кучли шамоллар океан юзасидаги илиқ сувларни ҳаракатга келтиради, натижада чуқурликдаги нисбатан совуқ сувлар юқорига кўтарилади.

Тинч океанида Ла-Ниня нисбатан кенг тарқалган бўлиб, одатда ҳар бир неча йилда кузатилади. Бироқ ҳозир иқлимшунослар анча кам учрайдиган Атлантика Ла-Ниняси шаклланиши мумкинлигини ҳам истисно қилмаяпти.

Майами университетининг океан фанлари кафедраси доценти Франц Филип Тухеннинг таъкидлашича, ҳозирча Атлантика Ла-Ниняси шаклланди, деб қатъий айтишга эрта.

Шунга қарамай, олимлар Атлантика океанининг айрим ҳудудларида сув ҳарорати меъёрдан сезиларли даражада паст эканини қайд этган. Тухеннинг баҳолашича, агар ҳозирги шароит ўзгармаса, Атлантика Ла-Нинясининг шаклланиш эҳтимоли юқори.

Атлантика Ла-Ниняси нималарга таъсир қилиши мумкин?

Тинч океанидаги Ла-Ниня дунёнинг кўплаб минтақалари иқлимига таъсир кўрсатади. Атлантикадаги худди шундай ҳодисанинг таъсири эса кўпроқ муайян минтақаларда сезилиши мумкин.

Хусусан, Атлантика Ла-Ниняси шаклланса, Ғарбий Африка мамлакатлари ва Саҳел минтақасида ёғингарчилик миқдори кўпайиши мумкин.

Бразилиянинг шимоли-шарқий қисмида эса, аксинча, ёмғир миқдори камайиши эҳтимоли бор.

Шунингдек, Кабо-Верде атрофида тропик циклонлар фаоллиги пасайиши мумкин. Бу ҳолат билвосита АҚШ ва Кариб ҳавзасига ҳам таъсир кўрсатиши эҳтимолдан холи эмас.

Сабаби, кейинчалик Кариб денгизи ва Мексика кўрфази соҳилларигача етиб борадиган кучли Атлантика довулларининг бир қисми айнан Кабо-Верде яқинида шакллана бошлайди.

Шу боис Шарқий Атлантикада тропик циклонлар фаоллигининг пасайиши айрим кучли довулларнинг пайдо бўлиш эҳтимолини ҳам камайтириши мумкин.

Тинч океанида Эл-Нино кучаймоқда

Атлантика Ла-Ниняси ҳозирча олимлар кўриб чиқаётган эҳтимолий сценарийлардан бири бўлиб қолмоқда. Тинч океанидаги Эл-Нино эса аллақачон ривожланмоқда.

Иқлимшунослар прогнозларига кўра, Эл-Нино келгусида янада кучайиши мумкин. Айрим тадқиқотчилар унинг «супер Эл-Нино» даражасига етиши эҳтимолини ҳам истисно қилмаяпти.

Бундай кучли Эл-Нино ҳодисалари кам учрайди. Олимлар ҳозирги жараён кузатувлар тарихидаги энг кучли Эл-Нино ҳодисаларидан бири бўлиши мумкинлигини таъкидламоқда.

Эл-Нино вақтида Тинч океанининг экваторга яқин қисмида юза сувлари одатдагидан кўпроқ исийди. Бу эса атмосфера циркуляциясига таъсир қилиб, дунёнинг турли минтақаларида ҳарорат ва ёғингарчилик тартибини ўзгартириши мумкин.

Тинч ва Атлантика океанларидаги жараёнлар ўзаро боғлиқ

Франц Филип Тухеннинг тушунтиришича, Тинч ва Атлантика океанларида содир бўлаётган жараёнларни бир-биридан бутунлай мустақил деб бўлмайди.

Икки океан ўртасида атмосфера орқали боғлиқлик мавжуд. Дастлаб иқлим ҳодисалари ҳар бир океанда мустақил шаклланиши мумкин, аммо кейинчалик улар бир-бирига таъсир кўрсата бошлайди.

Хусусан, Тинч океанида Эл-Нино ривожланган вақтда Атлантика устидаги шарқий шамоллар кучайиши мумкин.

Кучли шамоллар океан юзасидаги сув ҳаракатини фаоллаштиради ва чуқурликдаги совуқ сувларнинг юқори қатламларга кўтарилишига шароит яратади.

Натижада Атлантиканинг айрим экваториал ҳудудларида сув ҳарорати пасайиши мумкин. Олимлар айнан шу жараён Атлантика Ла-Нинясининг шаклланиши учун қулай шароит яратиши мумкинлигини таъкидламоқда.