1950 йилдан 1990 йилгача Франция ва Европанинг бошқа бир қатор мамлакатлари Шимолий Атлантика океани тубидан радиоактив чиқиндиларни сақлаш жойи сифатида фойдаланган. У ерга жами 200 мингдан ортиқ бочкада радиоактив чиқиндилар ташланган.

Ўша даврда мутахассислар ва расмийлар бочкалар океан тубида абадий герметик ҳолатда сақланиб қолишини кутмаган. Аксинча, радиоактив моддалар вақт ўтиши билан чуқур океан сувларида аста-секин тарқалиб кетиши мумкин, деган ёндашув мавжуд бўлган.

Бугунги экологик қарашлар нуқтаи назаридан бундай ёндашув жиддий саволлар туғдиради. Шу сабабли олимлар ўнлаб йиллар ўтгач, контейнерларнинг қандай ҳолатга келгани ва уларнинг атроф-муҳитга таъсирини аниқлашга ҳаракат қилмоқда.

Айрим бочкалар кучли коррозияга учраган

Халқаро тадқиқотчилар гуруҳи Франция илмий кемасида радиоактив чиқиндилар жойлашган ҳудудга экспедиция уюштирди.

Бу йил 27 майдан 28 июнгача давом этган экспедиция давомида жамоа қарийб 20 марта сув остига тушиш ишларини амалга оширди.

Кузатувлар айрим контейнерлар жиддий даражада емирилганини кўрсатган. Бочкаларнинг бир қисмида кучли коррозия белгилари аниқланган. Шу сабабли тадқиқотчилар улардан радиоактив моддалар сизиб чиққан бўлиши мумкинлигини тахмин қилмоқда.

Бочкалар «сунъий риф»га айланган

Олимлар радиоактив чиқиндилар сақланаётган ҳудудда ҳаёт деярли қолмаган бўлиши мумкинлигини кутган. Бироқ тадқиқотлар бошқача манзарани кўрсатди.

Бочкалар атрофида турли денгиз организмлари яшашда давом этмоқда. Айрим контейнерларда краблар, денгиз губкалари, актиниялар ва бошқа организмлар ўрнашиб олган.

Шу тариқа ўнлаб йиллар океан тубида ётган радиоактив чиқинди контейнерлари ўзига хос «сунъий риф»га айланган.

Бироқ олимлар бу ҳолат радиоактив чиқиндилар зарарсиз эканини англатмаслигини таъкидламоқда.

Намуналарда радионуклидлар аниқланди

Тадқиқотчилар бочкалар атрофидан денгиз туби чўкиндилари, океан суви, турли организмлар ва микроблар жамоаларидан намуналар тўплади.