Ушбу ракеталар асосан армиянинг «ер-ер» синфидаги қуроллари бўлиб, улар тактик ракета тизимлари (ATACMS) ва аниқ зарба бериш ракеталари (PrSM) сифатида танилган. Маълумотлардан хабардор уч амалдорнинг Reutersʼга айтишича, АҚШ бу қуролларнинг «деярли барчасини» ишлатиб бўлган.
Узоқ масофага учувчи ATACMS ракеталари – хавфсиз масофадан туриб аниқ зарба бериш имконини яратиб, ҳарбийлар арсеналининг муҳим қисмини ташкил этади. PsSM эса қисқароқ масофага эга бўлган ATACMS'лар ўрнини босувчи янги ва анча такомиллаштирилган авлоддир.
Исми сир қолиш шарти билан гапирган манбалар АҚШда ҳар бир турдаги ўқ-дорилардан қанча қолганлигини айтишдан бош тортди.
Президент Доналд Трамп февраль ойида Исроил билан бирга Эронга қарши уруш бошлаганда уни қисқа давом этишини башорат қилганди. Аммо ҳарбий ҳаракатлар чўзилиб, 5 ойдан ҳам ўтиб кетди.
Нашр манбасига кўра, АҚШнинг Яқин Шарқдаги кучларини назорат қилувчи Марказий қўмондонлик (Centcom) уруш бошланишидан олдин ўзида бўлган ерга асосланган ракеталарини деярли сарфлаб бўлганди. Аммо у дунёнинг бошқа чеккаларидаги АҚШ ҳарбий захираларидан қайта тўлдирилган.
Захиралар бўйича огоҳлантириш
Reuters манбаларидан бирининг айтишича, ATACMS ва PrSM захираларининг камайиши – Трамп маъмуриятининг Эрон нишонларига ҳужум қилишнинг хавфлироқ усулларидан қочганини англатади. Масалан, бомба ташлаш учун қирувчилардан фойдаланиш ўрнига ҳар бирининг нархи 1 миллион доллардан ошадиган ракета отиб қўя қолишган.
Таҳлилчиларнинг таъкидлашича, ушбу қуроллар ҳарбийларга хавфсиз масофадан туриб нишонга ҳужум қилиш имконини беради. Шу боис улар Хитой каби кучли ҳаво мудофаасига эга бўлган рақибга қарши урушда жуда қадрли бўларди.
Стратегик ва халқаро тадқиқотлар марказининг март ойидаги ҳисоботига кўра, қисқароқ масофага эга бўлган ракета захиралари бошидан кам эди. Чунки у нисбатан янги ўқ-дори, бироқ АҚШ ҳарбийлари 2027 йил учун улардан кўп миқдорда буюртма берган.
Аввалроқ, ушбу маркази феврал-июл оралиғида Patriot тутувчи ракеталарининг қарийб 65 фоизи сарфлангани ҳақида ҳам ёзганди. Бундан ташқари, ҳисоботда АҚШ захираларидаги THAAD баллистик ракета тутувчилари сони уруш бошлангандагига қараганда камида 38 фоизга паст экани тахмин қилинган.
Patriot ва THAAD учиб келаётган ракеталарни аниқлайдиган ҳамда йўқ қиладиган тизимлар бўлиб, АҚШ арсеналидаги энг самарали қуроллар қаторига киради.
Reuters манбаларининг айтишича, бу кўрсаткичлар АҚШ ҳукуматининг ички маълумотларига мос келади. Бундан ташқари, уруш бошланганидан бери АҚШ — кемалардан учириладиган Tomahawk қанотли ракеталари глобал захирасининг ярмидан камроғини сарфлаб юборган.
Икки манбага кўра, ҳарбий раҳбарлар бир неча ҳафта давомида президентни мудофаа қуроллари, шу жумладан баллистик ракеталарга қарши самарали бўлган Patriot'ларнинг захиралари камаяётганидан огоҳлантирган.
Ўтган ҳафтада ҳатто Трамп шу сабаб билан Эронга бошқа йирик ҳужум уюштирмасликка қарор қилгани хабар қилинганди. Аммо, АҚШ расмийларидан бири бу хабарларни рад этди: улар Трамп Форс кўрфази давлатларининг босими сабабли Эронга ҳужумларни давом эттирмасликни танлаганини айтди.
Оқ уй рад этди
Reuters захира маълумотлари ҳақида изоҳ сўраганда, Оқ уй Трампнинг баёнотини эълон қилди. Унда АҚШ «дунёдаги ҳаммадан кўра кўпроқ» ва «керагидан ҳам кўпроқ» ўқ-дориларга эга эканлиги айтилган.
«Мудофаа компанияларимиз ҳозирги кунда завод ва ускуналарини рекорд даражада кенгайтириш билан бир қаторда, ҳар қачонгидан ҳам кўпроқ ўқ-дори ишлаб чиқармоқда», деди Трамп.
Таҳлилчилар айрим турдаги ўқ-дорилар, жумладан, артиллерия снарядлари ва бир нечта турдаги ракеталар рекорд даражада ишлаб чиқарилаётганига қўшилмоқда. Бироқ захиралар узоқ давом этадиган уруш учун зарур бўлган миқдордан анча кам бўлишидан огоҳлантирмоқда.
ATACMS ракеталари, THAAD ракетага қарши мудофаа тизимини ишлаб чиқарувчи Lockhead Martin компанияси Трампнинг баёнотлари ёки захира даражалари ҳақидаги саволларга жавоб бермади. Tomahawk ракеталари ва Patriot тизимларини ишлаб чиқарувчи Raytheon компанияси ҳам саволларни очиқ қолдирган.
Пентагоннинг бош матбуот котиби Шон Парнел эса шундай деди: «Америка ҳарбийлари дунёдаги энг қудратли кучдир ва Президент танлаган вақт ва жойда ҳаракатларни амалга ошириш учун барча керакли нарсага эга…».
Нашрга кўра, қуролларнинг захираси кўрсаткичлари сўнгги ҳафта давомида федерал ҳукумат ичида, Трамп маъмуриятидаги жиддий музокаралар чоғида муҳокама қилинган. Унда захираларни – ҳарбийларнинг бошқа инқирозларга жавоб бериш қобилиятини чеклайдиган даражага туширмасдан туриб, АҚШ яна қанча вақт Эронга зарбалар беришда давом этиши мумкинлиги кўриб чиқилган.
