Visual Capitalist томонидан тайёрланган инфографикада 1820–2025 йиллар оралиғида йирик иқтисодиётларнинг жаҳон ялпи ички маҳсулотидаги (ЯИМ) улуши акс эттирилган. Тадқиқот Maddison Project Database, COLDAT Colonial Dates Dataset ҳамда Халқаро валюта жамғармаси (ХВЖ) прогнозларига асосланган. Барча ҳисоб-китоблар харид қобилияти паритети (PPP) бўйича амалга оширилган бўлиб, бу турли мамлакатлар иқтисодиётини холис таққослаш имконини беради.
Буюк Британия саноат инқилобини амалга оширган биринчи давлат сифатида XIX асрда дунё иқтисодиётида етакчига айланди. 1845 йилга келиб Британия империяси жаҳон ЯИМининг 23,8 фоизини таъминлаган. Бу давр тарихда Pax Britannica — яъни йирик давлатлар ўртасида нисбатан барқарорлик ҳукм сурган давр сифатида эътироф этилади. Империянинг энг катта иқтисодий таянчи эса 1947 йилгача мустамлака бўлган Ҳиндистон ҳисобланган.
Франция ҳам XIX аср ўрталарида иқтисодий қудратининг энг юқори чўққисига чиқиб, 1858 йилда жаҳон иқтисодиётининг 6,6 фоизини ташкил этган. Россия ва Германия эса энг юқори кўрсаткичларини 1913 йилда, Биринчи жаҳон уруши арафасида қайд этган.
Иккинчи жаҳон уруши глобал иқтисодий мувозанатни тубдан ўзгартирди. 1944 йилга келиб АҚШ жаҳон ЯИМининг 29,7 фоизини ишлаб чиқарган. Бу тадқиқот қамраб олган бутун давр мобайнида бир мамлакат учун қайд этилган энг юқори улуш ҳисобланади. АҚШ юқори технологиялар, саноат ишлаб чиқариши, молия тизими ва халқаро савдодаги етакчилиги туфайли XX асрнинг асосий иқтисодий марказига айланди.
Европа давлатлари эса урушлардан кейин иқтисодий салоҳиятини Европа Иттифоқи орқали бирлаштирди. 2007 йилда, жаҳон молиявий инқирози арафасида, ЕИ жаҳон иқтисодиётининг 17,9 фоизини ташкил этган. Кейинчалик бу улуш пасайиб борди ва Буюк Британиянинг Иттифоқдан чиқиши ортидан яна қисқарди.
Хитой эса кўп асрлар давомида дунё иқтисодиётининг муҳим марказларидан бири бўлган. Бироқ XIX–XX асрлардаги сиёсий беқарорлик ва саноат инқилобига мослаша олмагани унинг улушини кескин камайтирди. Вазият XX аср охиридаги бозор ислоҳотлари билан ўзгарди. Мамлакат қисқа вақт ичида дунёнинг энг йирик ишлаб чиқариш марказига айланиб, иқтисодий қудратини қайта тиклади.
2025 йилга келиб Хитойнинг жаҳон ЯИМдаги улуши 21,8 фоизни ташкил қилди. Хитой ва Ҳиндистоннинг умумий улуши эса 30,8 фоизга етди. Мутахассислар бу ҳолатни аҳоли сонининг катталиги, ишлаб чиқариш харажатларининг нисбатан пастлиги ва иқтисодий ўсиш суръатлари билан изоҳлайди.
Таҳлилчиларга кўра, келгусида жаҳон иқтисодий марказининг Осиё томон силжиши Хитойнинг демографик муаммоларни ҳал этиши, меҳнат унумдорлигини ошириши ва барқарор иқтисодий ўсишни сақлаб қолишига боғлиқ бўлади.
