Референдумда Исландия аҳолисидан мамлакат Европа Иттифоқи билан аъзолик бўйича музокараларни қайта бошлаши керакми, деган саволга жавоб бериш сўралмоқда.
Овоз бериш натижасида «ҳа» жавоби устун келиши Исландиянинг автоматик равишда ЕИга аъзо бўлишини англатмайди. Музокаралар якунида аъзолик масаласи яна бир референдумга қўйилиши керак.
Исландия ЕИ билан аъзолик бўйича музокараларни 2010 йилда, жаҳон молиявий-иқтисодий инқирозидан кейин бошлаган. Кейинчалик ҳукумат алмашгач, жараён тўхтатилган ва музокаралар қайта тикланмаган.
ЕИ тарафдорлари нимани истамоқда?
ЕИ билан яқинлашув тарафдорлари бу қадам Исландиянинг иқтисодий ва геосиёсий хавфсизлигини кучайтириши мумкинлигини таъкидламоқда.
Исландиянинг 400 мингга яқин аҳолиси бор ва мамлакат доимий армияга эга эмас. У НАТОнинг асосчи аъзоларидан бири бўлиб, АҚШ билан 1951 йилдан бери мудофаа келишувига эга.
Айни пайтда мамлакат Европа билан аллақачон чуқур интеграциялашган. Исландия Европа иқтисодий ҳудуди ва Шенген зонасига киради. Бу товарлар, хизматлар, капитал ва одамларнинг эркин ҳаракатланиши имконини беради.
ЕИ тарафдорлари мамлакат иттифоққа аъзо бўлса, Европа миқёсидаги қарорларни қабул қилишда бевосита иштирок этиши мумкинлигини таъкидламоқда.
Иқтисодий масала ҳам муҳим омиллардан бири. Исландияда ипотека фоиз ставкалари 8–9 фоиз атрофида бўлиши одатий ҳол. ЕИ билан яқинлашув тарафдорлари келажакда еврони қабул қилиш аҳоли ва бизнес учун кредитлар қийматини пасайтириши мумкин деб ҳисоблайди.
Балиқ ресурслари асосий баҳс мавзуси
ЕИ билан музокараларни қайта бошлашга қарши бўлганларнинг асосий хавотирларидан бири Исландиянинг бой балиқ ресурслари билан боғлиқ.
Балиқчилик мамлакат иқтисодиётининг муҳим тармоқларидан бири ҳисобланади. Евроскептиклар ЕИга аъзолик натижасида Брюссель Исландиянинг денгиз ресурсларини бошқаришга кўпроқ таъсир ўтказишидан хавотирда.
Шунингдек, мухолифлар кичик мамлакат ЕИ таркибида ўз сиёсий таъсирини йўқотиши мумкинлигини таъкидламоқда. Исландия Европа парламентида тахминан олтита ўринга эга бўлиши кутилмоқда.
ЕИ тарафдорлари эса аксинча, ҳозир Исландия Европа иқтисодий ҳудуди орқали кўплаб Европа қоидаларига амал қилса-да, уларни ишлаб чиқишда тўлиқ иштирок этмаслигини таъкидлайди. Аъзолик мамлакатга қарор қабул қилиш жараёнида бевосита овоз бериш имконини бериши мумкин.
