Visual Capitalist инфографикасига бағишланган материалда мамлакатлар ва ҳудудлар ўқувчиларнинг табиий фанлар бўйича ўртача балли асосида таққосланган. Хитой натижалари бутун мамлакатни эмас, тадқиқотда қатнашган тўрт ҳудудни ифодалайди.
Эстония 527 балл билан олтинчи ўринни эгаллаб, етакчи еттиликка кирган ягона Европа давлати бўлган. Жанубий Корея еттинчи ўринда қайд этилган.
PISA–2025 тадқиқотида 91 мамлакат ва иқтисодиётдан 760 мингдан ортиқ ўқувчи қатнашган. Улар жаҳондаги қарийб 33 миллион нафар 15 ёшли ўсмирни ифодалайди. Тадқиқотнинг дастлабки натижалари 2026 йил сентябрида эълон қилинган.
PISA нимани баҳолайди?
Иқтисодий ҳамкорлик ва тараққиёт ташкилоти томонидан ўтказиладиган PISA дастури ўқувчиларнинг математика, ўқиш ва табиий фанлар бўйича билим ҳамда кўникмаларини баҳолайди.
Табиий-илмий саводхонлик синови фақат фактларни ёддан айтиш қобилиятини текшириш билан чекланмайди. У ўқувчиларнинг илмий ҳодисаларни тушунтириш, тадқиқотлар ва далилларни баҳолаш, шунингдек, қарор қабул қилиш учун илмий ахборотни таҳлил эта олишини ҳам аниқлайди.
Юқори натижаларга қандай омиллар таъсир қилиши мумкин?
Материалда қайд этилишича, Осиёдаги айрим муваффақиятли таълим тизимларида юқори академик талаблар барқарор натижага эришишга кўмаклашувчи ўқув муҳити билан уйғунлашган. Хитойнинг тадқиқотда қатнашган ҳудудлари, Сингапур, Япония ва Жанубий Корея табиий фанлар билан бирга математика ва ўқиш бўйича ҳам юқори натижалар кўрсатган.
Дарсда чалғитувчи омилларнинг камлиги эҳтимолий омиллардан бири сифатида келтирилган. Хитойнинг иштирокчи ҳудудлари, Япония ва Жанубий Кореяда ўқувчиларнинг 10 фоиздан ками синфдошлари табиий фанлар дарсларининг аксариятида ёки ҳар бирида рақамли қурилмаларга чалғишини билдирган. Иқтисодий ҳамкорлик ва тараққиёт ташкилоти мамлакатларида бу кўрсаткич ўртача 28 фоизни ташкил этган.
Айрим юқори натижали Осиё таълим тизимларида ўқувчиларнинг табиий фанлар бўйича кўрсаткичлари уларнинг ижтимоий-иқтисодий шароитига нисбатан камроқ боғлиқ бўлган. Бу муваффақиятни фақат таъминланган оилалар фарзандларининг ютуқлари билан изоҳлаб бўлмаслигини кўрсатиши мумкин.
Шарқий Осиёнинг айрим мамлакатларида репетитор билан қўшимча шуғулланиш ва юқори академик талаблар ҳам кенг тарқалган. Бироқ PISA бу омилларни юқори натижаларнинг алоҳида сабаби сифатида белгиламайди. Шу боис мамлакатлар ўртасидаги тафовутни битта таълим амалиёти билан тушунтириб бўлмайди.
