Ўзбекистонда Ozon учун янги босқич: Ozon МДҲ раҳбари янги фулфилмент маркази, экспорт ва вилоятларда сотувчилар сонининг ортиши ҳақида
|18:0098411 мин
Реклама
Сўнгги йилларда Ўзбекистонда электрон савдолар иқтисодиётнинг ривожланаётган сегментидан истеъмол бозорининг сезиларли қисмига ўтди. Хусусан, e-commerce ҳажми 2020 йилдаги 1 трлн сўмдан 2025 йилда 22,6 трлн сўмга ошди.
Фото: OzonФото: Ozon
Маҳаллий бизнес учун маркетплейснинг роли қандай ўзгараётгани ҳамда платформа ривожининг навбатдаги босқичи нафақат савдо ҳажмларининг, балки инфратузилманинг ҳам ривожланиши билан боғлиқлиги ҳақида Ozon МДҲ раҳбари Наталя Боер сўзлаб беради.
Бир неча йил ичида Ўзбекистонда электрон тижорат бозори қандай ўзгарди?
Ўзгаришлар кўламини рақамларга қараб баҳолаш осонроқ. Расмий маълумотларга кўра, ҳозирда секторнинг йиллик ўсиши ўртача 30–50 фоизни ташкил этади. Шу билан бирга, электрон тижоратнинг умумий чакана савдо ҳажмидаги улуши беш йил ичида 0,5 фоиздан 4,6 фоизгача ошди. Бироқ бозор салоҳияти ҳали тўлиқ ишга солинган эмас: давлат режаларига кўра, мамлакатдаги e-commerce ҳажмини 2030 йилгача 22,6 трлн сўмдан 30 трлн сўмгача етказиш кўзда тутилган.
Электрон тижоратнинг фаол ривожланаётганини харидорларнинг ўзи ҳам тасдиқлайди: Озон томонидан 2025 йилда ўтказилган сўровнома натижаларига кўра, ўзбекистонликларнинг қарийб 40 фоизи, айниқса ёшлар орасида, аллақачон онлайн ва офлайн харидларни уйғунликда амалга оширмоқдалар. 17 фоиз харидорлар эса мақсадли равишда харидлар учун асосан маркетплейсларни танлайди.
Биз 2025 йилда Ozonʼнинг Ўзбекистондаги айланмаси 2024 йилга нисбатан қарийб тўрт баравар ошганини, фаол харидорлар сони эса деярли 3,5 бараварга кўпайганини кўриб турибмиз.
Маълумотлар шуни кўрсатадики, тобора кўпроқ одамлар харидларни янги форматда амалга оширмоқда, онлайн каналлар эса бизнесни кенгайтириш учун асосий усуллардан бирига айланмоқда. Ўз навбатида, айнан маркетплейс тадбиркорларга ўз бизнес фаолиятларининг географиясини тезда кенгайтириш ва янги бозорда ўз ўрнини эгаллаш имконини беради.
Ўзбекистонда кичик ва ўрта бизнес қандай натижаларга эришмоқда?
Кичик ва ўрта бизнес учун электрон тижоратни ривожлантириш, аввало, бутун инфратузилмани дарҳол мустақил равишда яратмасдан, янги савдо каналига чиқиш имкониятидир. Тадбиркор ўз интернет-дўкони ёки савдо нуқталари тармоғини яратишдан бошлаши шарт эмас. У маҳсулотини тайёр платформага жойлаштириб, харидорларнинг унга муносабатини синаб кўриши мумкин. Агар маҳсулотга талаб юқори бўлса, ассортимент ва ҳажмни ошириш мумкин, бунда бизнес моделининг ўзини ўзгартиришга ҳожат қолмайди.
Интернетда илгари ҳеч қачон ишламаган одам ҳам Ozonʼда савдо қилишни бошлаши мумкин. Бунинг учун учта қадам кифоя: сотувчи кабинетини яратиш, маҳсулот суратлари ва тавсифини юклаш, иш моделини танлаш. Самарали савдо кўникмаларини эса Ozon билимлар базаси, таҳлилий маълумотлар ва бошқа воситалар ёрдамида ўзлаштириш мумкин.
Мавзуга оид
Ozonʼнинг Ўзбекистондаги асосий мақсадларидан бири — бу кўпроқ тадбиркорларга электрон тижоратга илк қадамни қўйишга, кейин эса мазкур муваффақиятли тажрибани кенгайтиришга ёрдам бериш. 2026 йилнинг биринчи ярмида платформадаги ўзбекистонлик сотувчилар сони йилдан йилга 58 фоизга ошди. Бу шунчаки қуруқ рақамлар эмас — ҳар бирининг ортида платформани синаб кўрган ва унда фаолият юритиш учун қолган тадбиркор турибди. Шу билан бирга, уларнинг Ozonʼда сотаётган товарлари айланмаси 53 фоизга, сотилган товарлар сони эса 167 фоизга ошди. Оддий қилиб айтганда: сотувчилар сони кўпайди ва уларнинг ҳар бири ўртача ҳисобда бир йил аввалгидан кўпроқ товар сотмоқда. Асосий натижа ҳам шунда — шунчаки онлайн тижоратни бошлаш эмас, балки даромадни ошириш.
Ozon қандай қилиб Ўзбекистоннинг турли вилоятларидаги тадбиркорларга мамлакат ичида савдони ривожлантиришда ёрдам беради?
Биз Ўзбекистонни кучли ишлаб чиқариш ва тадбиркорлик салоҳиятига эга бозор сифатида кўрамиз. Шу сабабли биз учун бу ерда алоҳида хизматларни эмас, балки бизнесга мамлакатнинг турли ҳудудларида ўсишга ёрдам берадиган тўлақонли рақамли платформани ривожлантириш муҳим.
Сотувчи тушуниши керак бўлган асосий жиҳат: Тошкентга кўчиб ўтиш ёки шаҳар марказида дўкон очиш шарт эмас. Сиз ўзингиз яшаб турган қишлоқ, туман ёки шаҳардан туриб Ozon.uz орқали савдо қилишингиз мумкин — асосийси, одамларга керак бўлган маҳсулот бўлса бас. Ҳозирда платформамизда Ўзбекистоннинг 12 вилоятидан сотувчилар фаолият юритмоқда ва уларнинг орасида нафақат йирик шаҳарлар, балки кичик манзиллар ҳам етарли.
Платформада савдони бошлаш учун йирик шаҳарда бўлишингиз шарт эмас — асосийси харидорларга керак товар ва ўз бизнесингизни ривожлантириш истаги. Қолган масалаларда маркетплейс ёрдам беради: узлуксиз техник қўллаб-қувватлаш, реклама ва тарғибот воситалари ҳамда шахсий кабинетдаги таҳлилий маълумотларни тақдим этади. Агар бирор нарса тушунарсиз бўлса — исталган вақтда қўллаб-қувватлаш хизматига ёзиб, ёрдам олишингиз мумкин.
Нима учун Ozonʼнинг Ўзбекистондаги ривожланишида ўз фулфиллмент марказининг ишга туширилиши — бу муҳим босқич?
Фулфиллмент марказ — сотувчиларнинг маҳсулотлари сақланадиган катта омбор. Аввал сотувчи бинони ўзи излаши, тартибни назорат қилиши, буюртмаларни қадоқлаши ва жўнатиши керак эди. Энди буларнинг барчасини Ozonʼга топшириш мумкин.
Нима учун бу сотувчи ҳам, харидор учун ҳам муҳим? Чунки етказиб бериш тезлашади. Жўнатма қанчалик тез етиб борса, харидорнинг сиздан яна харид қилиш эҳтимоли шунчалик юқори бўлади.
Айтганча, бизда савдо учун комиссия 3 фоиздан бошланади, омборимиздаги фулфиллмент хизмати эса келаси йилнинг 1 сентябрига қадар бепул.
FBC (Fulfillment-by-Celler) моделида маҳсулот сотувчида сақланади: харидор буюртма беради — сотувчи уни йиғади, қадоқлайди, Озон қабул қилиш пунктига олиб боради ва шундан кейингина Озон етказиб беришни бошлайди. Сотувчининг омборидан Ozonʼгача бўлган ушбу қўшимча босқич вақт жиҳатидан фарқни юзага келтиради. FBO’да эса бундай босқич йўқ: Ozon маҳсулотни тўғридан-тўғри ўз омборидан жўнатади.
Бироқ бу моделлардан бири иккинчисидан яхшироқ дегани эмас. Масалан, сақлаш жараёнини ўзингиз назорат қилмоқчи бўлсангиз — маҳсулот қимматбаҳо ёки осон шикастланадиган бўлса — сиз учун FBC қулайроқ. Асосийси, моделларни бирлаштириш мумкин. Тез сотиладиган маҳсулотлар учун FBO моделини танланса, етказиб бериш тезроқ бўлади. Янги чиққан ёки қимматбаҳо маҳсулотларни эса FBC моделида қолдириб, хавфни камайтириш мумкин. Қайси модел айнан сизнинг бизнесингиз учун қулайлигини ўзингиз ҳал қила оласиз.
Тошкентдаги янги фулфилмент марказимиз 7 000 кв мдан ортиқ майдонни эгаллайди, 500 мингдан ортиқ маҳсулотни сиғдира олади ва бошланишида суткасига 10 мингтагача буюртмани қайта ишлаш имкониятига эга. Сотувчи учун бу, аввало, ўз омбор инфратузилмасини излаш заруратидан халос бўлиш, харидор учун эса буюртмаларни максимал тез қабул қилиб олиш дегани.
Ozonʼнинг Тошкентдаги янги омбори фотосурати
Сиз моделларни бирлаштириш мумкинлигини айтиб ўтдингиз. Умуман олганда, сотувчилар учун нималар ўзгарди? Айтишларича, маҳаллий бизнес учун бутун иқтисодий модел — шартнома, ҳисоб-китоблар, тўловлар — сезиларли даражада соддалаштирилган. Айнан нималар ўзгарди?
Ҳа, эҳтимол, бу сўнгги вақтдаги энг муҳим ўзгаришлар тўплами бўлса керак. Биз ўзбекистонлик сотувчилар учун маҳаллий оферта шартларини ишга туширдик. Энди мамлакатдаги тадбиркорлари шартномани Россиядаги юридик шахс билан эмас, балки компаниянинг Ўзбекистондаги юридик шахси билан тузишлари мумкин. Амалда бу нимани ўзгартиради? Сотувчилар учун барча тарифлар 2 баробар камайтирилди. Барча ҳисоб-китоблар сўмда амалга оширилади. Сотувчи нархлар, баланс ва таҳлилларни — барчасини миллий валютада кўра олади.
Энг муҳими — пул масаласи. Ишлаб топилган маблағларни Ўзбекистондаги исталган банкдаги ҳисобларига чиқариш мумкин. Товар сотилгандан сўнг ҳар уч кунда сўмда тўлов амалга оширилади — маблағларни ечиб олиш учун қўшимча ҳақ олинмайди. Мунтазам савдо амалга оширилганда эса тўловлар дам олиш ва байрам кунларидан ташқари ҳар куни амалга оширилади.
Биз буларни маркетплейсда ишлаш маҳаллий бизнес учун янада фойдали ва тушунарли бўлиши учун амалга оширдик. Яъни ўзбекистонлик сотувчи уни «бегона» хизмат эмас, балки унинг қоидалари асосида ишлайдиган платформа каби ҳис қилиши учун.
Ўзбекистондаги бизнес ташқи бозорда қандай имкониятларга эга?
Биз экспортни Ўзбекистонда ўз маҳсулотига талабга эга, эндиги навбатда бизнесини кенгайтирмоқчи бўлган тадбиркорлар учун қўшимча имконият сифатида кўрамиз. Назаримизда республикада Ozonʼни ривожлантириш, аввало, ички бозорни ривожлантириш билан боғлиқ бўлса-да, шу билан бирга, маҳаллий тадбиркорларга Россиядаги харидорлар билан ишлаш имкониятини ҳам тақдим этамиз.
Ўзбекистон маҳсулотлари бу йўналишда ривожланиш учун яхши асосга эга. Россиялик харидорларни мамлакатда ишлаб чиқариладиган тўқимачилик маҳсулотлари, уй-рўзғор буюмлари, зираворлар, идиш-товоқлар ва бошқа тоифадаги маҳсулотлар қизиқтиради. Биз хориждаги харидор Ўзбекистонда ишлаб чиқарилган маҳсулотларни осон топа олишини истаймиз, шу сабабли яқин вақт ичида «Ўзбекистонда ишлаб чиқарилган» бўлимини ишга туширишни режалаштирмоқдамиз.
Тадбиркор учун хорижда, хусусан Россияда савдо қилиш имконияти — у ерда бутун савдо инфратузилмасини мустақил равишда яратмасдан туриб, миллионлаб харидорлар аудиториясига чиқишни англатади. Бугунги кунда Ozonʼда 69,2 млн фаол харидор бор — бу бир йил аввалгидан 14 фоизга кўпроқ. Фақат 2026 йилнинг биринчи ярмида платформадаги буюртмалар сони йилдан йилга 78 фоизга ошди.
Жўнатмаларни саралаш / трансчегаравий жўнатмалар билан ишлаш жараёни фотосурати
Шу билан бирга, таълим ва ҳамкорлик лойиҳалари ҳам ривожланмоқда. Масалан, 2026 йил июн ойида биз «Ўзелтехсаноат» электротехника саноати корхоналари уюшмаси билан ҳамкорлик тўғрисидаги меморандумни имзоладик. Унинг мақсади — ўзбекистонлик электротехника ва маиший техника ишлаб чиқарувчиларига маҳсулотларини Ўзбекистон ва Россияда янада самарали сотишга ёрдам бериш.
Натижада маркетплейс тадбиркорлар учун шунчаки маҳсулот жойлаштириладиган платформа эмас, балки босқичма-босқич кенгайиш воситасига айланиб боради: аввал мамлакат ичида, кейин эса экспорт бозорида.
Маркетплейс жамоаси мамлакатда электрон тижоратнинг келажагини қандай тасаввур қилади?
Биз Ўзбекистонда электрон тижорат бундан кейин ҳам ўсади, онлайн харидлар эса одамлар учун бозорга бориш каби одатий ҳолга айланади, деб ҳисоблаймиз. Маркетплейслар бу жараёнда шунчаки платформа эмас, балки ривожланиш драйверлари: улар ўсиш тезлигини белгилайди ва инфратузилмани яратади.
Озон Ўзбекистон Республикасида аллақачон — 2023 йилда савдоларни ишга туширишдан тортиб, ўз логистика инфратузилмасини яратиш ва ўзбекистонлик сотувчилар учун жараёнларни тўлиқ маҳаллийлаштиришгача бўлган — улкан йўлни босиб ўтди
Биз ҳаммаси осон бўлади, деб айтмаймиз. Онлайн савдо кўпчилик учун янги йўналиш. Ўрганиш, синаб кўриш ва хато қилиш керак бўлади. Аммо биз сотувчи бу йўлни ёлғиз босиб ўтишини истамаймиз. Биз ҳар бир босқичда унинг ёнида бўлишни хоҳлаймиз. Бизнинг вазифамиз ҳам шундан иборат.
