Дунёнинг энг йирик батареялари қанча энергия сақлайди?
|10:401 1779 мин
Дунёдаги йирик аккумулятор мажмуалари электр энергиясини захиралаб, эҳтиёж туғилганда тармоққа узатиш учун барпо этилмоқда. Абу-Дабидаги қуёш станцияси билан бирлаштирилган лойиҳа ва Саудия Арабистонидаги кенг кўламли энергия сақлаш тизимлари шулар жумласидан.
Рўйхатга алоҳида энергетика объектлари, бир нечта мажмуа қурилишини қамраб олган дастурлар ва босқичма-босқич амалга оширилаётган лойиҳалар киритилган. Келтирилган қувват ва сиғим кўрсаткичлари ҳар бир лойиҳа бўйича эълон қилинган параметрларга мос келади. Айрим объектлар аллақачон ишга туширилган, бошқалари ҳали қурилиш босқичида. Moss Landing мажмуаси мисоли таққослашда объектнинг аввалги ўрнатилган сиғими билан бугун таъминлай оладиган қувватини фарқлаш нега зарурлигини кўрсатади.
1. Masdar–EWEC лойиҳаси, БАА — 19 000 мегаватт-соат
Абу-Дабидаги Masdar–EWEC лойиҳаси қуввати 5200 мегаватт бўлган қуёш электр станцияси ва сиғими 19 000 мегаватт-соат бўлган энергия сақлаш тизимини бирлаштиради. Мажмуа қайта тикланувчи манбалардан кечаю кундуз 1000 мегаватт қувватда электр етказиб беришга мўлжалланган. Бу қуёш ботганидан кейин ҳам қуёш энергиясидан фойдаланиш имконини беради.
Masdar компанияси 2025 йил октябрда лойиҳа пойдеворини қўйган. Уни 2027 йилда ишга тушириш режалаштирилган. Лойиҳада электр тармоғи параметрларини шакллантириш технологияси, электр таъминоти бутунлай узилганидан кейин энерготизимни мустақил ишга тушириш имконияти, шунингдек, энергия етказиб беришни прогнозлаш ва бошқариш тизимлари кўзда тутилган. Улар электр ишлаб чиқариш, уни тўплаш ва тақсимлашни мувофиқлаштиради.
2025 йил февралда Хитойнинг BYD компанияси Saudi Electricity Company (SEC) билан умумий сиғими 12 500 мегаватт-соат бўлган энергия сақлаш тизимларини етказиб бериш бўйича шартнома тузганини эълон қилган.
Келишув миллий электр тармоғида ишлаш учун мўлжалланган бир нечта йирик объектни қамраб олади. Аввал тузилган 2600 мегаватт-соатлик шартномани ҳам ҳисобга олганда, BYD’нинг Саудия Арабистони энергетика компанияси билан ҳамкорлигининг умумий ҳажми 15 100 мегаватт-соатга етган.
Дастур жами 2500 мегаватт қувватга эга бешта объектни ўз ичига олади. Лойиҳалаш, харидлар ва қурилиш учун масъул бош пудратчи Alfanar компанияси ҳисобланади. Ускуналар етказиб берувчи NR Electric компанияси 2026 йил 27 майда мамлакатнинг турли ҳудудларидаги SEC’нинг бешта объекти электр тармоғига уланган ҳолда зарядлаш ва разрядлаш синовларини муваффақиятли якунлаганини хабар қилган. Бу мажмуани ишга туширишда муҳим босқич бўлган.
Мавзуга оид
3. Oasis de Atacama, Чили — 14 100 мегаватт-соат
Oasis de Atacama — Grenergy компаниясининг Чилида қуёш генерацияси ва аккумуляторли энергия сақлаш тизимларини бирлаштирувчи йирик, босқичма-босқич амалга ошириладиган лойиҳаси. Дастлаб аккумуляторлар сиғими тахминан 11 000 мегаватт-соат деб баҳоланган. Бироқ 2026 йил сентябрда компания лойиҳанинг умумий сиғими 14 100 мегаватт-соатга оширилганини эълон қилган.
Бу рақам алоҳида босқичлари аста-секин ишга туширилаётган бутун мажмуага тааллуқли.
2026 йил сентябрда Grenergy лойиҳанинг тўртинчи босқичи — Gabriela — аллақачон ишлаётганини тасдиқлаган. У қуввати 272 мегаватт бўлган қуёш электр станцияси ва сиғими 1100 мегаватт-соат бўлган аккумулятор тизимини ўз ичига олади.
Саудия Арабистонининг умумий сиғими 7800 мегаватт-соат бўлган энергия сақлаш тизимларини қуриш дастури Нажран, Хамис-Мушайт ва Мадаядаги учта майдонни қамраб олади.
Sungrow компанияси лойиҳа учун 1500 тадан ортиқ PowerTitan 2.0 тизимини етказиб берган ва 2025 йил декабрда уларни электр тармоғига улаш ишлари тугалланганини эълон қилган.
Ускуналар таркибига аккумулятор батареялари, электр энергиясини ўзгартириш тизимлари, ўрта кучланишли трансформаторлар ва коммутация ускуналари киради. Барча асосий қисмлар олдиндан йиғилган модулларга бирлаштирилган.
Sungrow маълумотларига кўра, завод синовлари ва ускуналарни олдиндан йиғиш бевосита қурилиш майдонларидаги монтаж ишлари ҳажмини қисқартириш имконини берган. Ўрнатиш, ишга тушириш-созлаш ва электр тармоғига улаш ишлари маҳаллий сервис жамоаси кўмагида амалга оширилган.
Ички Мўғулистонда жойлашган Envision Jingyi Chagan Hada энергетика мажмуасининг эълон қилинган сиғими 4000 мегаватт-соатни ташкил этади. У 2025 йил декабрь охирида электр тармоғига уланган ва Envision’нинг умумий сиғими 12 800 мегаватт-соат бўлган янада йирик минтақавий энергия сақлаш тизими таркибига кирган.
Sustainable Markets Initiative эълон қилган лойиҳа тавсифига кўра, объект биринчи уринишдаёқ уч марта зарядлаш ва уч марта разрядлашдан иборат синовдан муваффақиятли ўтган.
Бошқарув тизими прогнозлаш, диспетчерлик бошқаруви ва бозорда электр энергияси савдоси воситаларини бирлаштиради. Шу туфайли мажмуа энергияни тўплаш, ундан фойдаланиш ва уни энерготизимга сотишни мувофиқлаштира олади.
6. Edwards & Sanborn, АҚШ — 3287 мегаватт-соат
Калифорниядаги Edwards & Sanborn лойиҳаси қуёш генерацияси ва сиғими 3287 мегаватт-соат бўлган аккумулятор тизимини бирлаштиради.
2024 йил январда лойиҳани амалга оширувчи Terra-Gen ва пудратчи Mortenson компаниялари Керн округида асосий қурилиш ишлари якунланганини эълон қилган. Мажмуа 4600 акрдан ортиқ майдонни эгаллайди. Объектларнинг бир қисми Эдвардс авиабазасида жойлашган.
Mortenson маълумотларига кўра, аккумулятор батареяларини LG Chem, Samsung ва BYD етказиб берган. Мажмуада ишлаб чиқарилган ва тўпланган электр энергияси бир нечта буюртмачига, жумладан, Калифорниянинг коммунал энергетика компаниялари, Сан-Хосе шаҳри ва Starbucks қаҳвахоналари тармоғига етказиб берилади.
Vistra компаниясининг Калифорниядаги Moss Landing энергетика мажмуаси 2023 йил июнда кенгайтиришнинг учинчи босқичи тижорий фойдаланишга топширилганидан кейин 750 мегаватт қувват ва 3000 мегаватт-соат энергия сақлаш сиғимига эришган.
Бу босқичда мажмуа қуввати 350 мегаваттга, аккумуляторлар сиғими эса 1400 мегаватт-соатга ошган. Шу тариқа, объект минглаб мегаватт-соат сиғимга эга аккумулятор тизимларини кенг кўламда қўллашнинг дастлабки эътиборга молик намуналаридан бирига айланган.
Бироқ бу кўрсаткичлар аввалги ҳолатни акс эттиришини ҳисобга олиш керак: 2025 йил январда 300 мегаватт қувватли объектда ёнғин чиққан. Ўша ҳодисадан бери зарар кўрган бинодаги аккумулятор тизимлари ишлатилмаяпти. Бундан ташқари, Vistra кейинчалик алоҳида 100 мегаватт қувватли объект ишини қайта тикламасликка қарор қилган.
Neoen компаниясининг Ғарбий Австралиядаги Collie Battery аккумулятор мажмуаси жами 560 мегаватт қувват ва 2240 мегаватт-соат сиғимга эга.
Лойиҳа икки босқичдан иборат: биринчиси 219 мегаваттга, иккинчиси 341 мегаваттга мўлжалланган. Компания 2025 йил октябрда эълон қилган янгиланган маълумотида ҳар икки босқич ҳам ишга туширилганини билдирган.
Мажмуа кўмир электр станциялари эксплуатациядан чиқарилаётган, бинолар томларида қуёш энергияси ишлаб чиқариш кўпаяётган ва Ғарбий Австралиянинг жануби-ғарбий қисмидаги бирлашган энерготизим юкламаси ортаётган шароитда электр таъминоти ишончлилигини оширишга хизмат қилади.
Пудратчи Alfanar маълумотига кўра, объект тўрт соатлик энергия сақлаш тизимидан иборат. У талаб паст бўлган пайтда электрни тўплайди ва истеъмол ошганда уни тармоққа қайта узатади.
Bisha мажмуаси электр тармоқларидаги йирик авариялардан кейин таъминотни тиклаш учун зарур бўлган муҳим имкониятни — мустақил ишга тушишни ҳам намойиш этган. Бу технология ишлаб турган энерготизимга таянмасдан электр етказиб беришни тиклаш имконини беради.
2026 йил февралда NR Electric компанияси ушбу функция муваффақиятли синовдан ўтказилганини хабар қилган. Текширувда электр энергиясини ўзгартириш, қувватни бошқариш ва энергия менежментининг ўзаро бирлаштирилган тизимларидан фойдаланилган.
Хитойнинг Шинжон-Уйғур автоном районидаги Қашғар шаҳрида амалга оширилаётган Huadian энергия сақлаш лойиҳасининг биринчи босқичи 500 мегаватт қувват ва 2000 мегаватт-соат сиғимга мўлжалланган.
Энергия сақлаш бўйича Хитой альянси эълон қилган Huadian Xinjiang бўлинмаси хабарига кўра, мажмуанинг биринчи блоки 2025 йил июлда электр тармоғига уланган.
Қурилма таркибига литий-темир-фосфатли батареялар асосидаги 100 та аккумулятор модули киради. Лойиҳада электр тармоғи параметрларини шакллантириш функциясига эга тизимлар ҳам, анъанавий энергия сақлаш тизимлари ҳам қўлланилган. Ҳар бир тур мажмуа умумий сиғимининг ярмини ташкил этади.
Хитой Давлат электр тармоқлари корпорациясининг Қашқардаги бўлинмаси маълумотларига кўра, объект қайта тикланувчи манбалардан олинадиган электр энергиясидан самаралироқ фойдаланишга ва минтақа энерготизими барқарорлигини оширишга ёрдам беради. Бу ҳудудда қуёш генерацияси электр станцияларининг ўрнатилган қувватида катта улушга эга.
Ушбу лойиҳалар аккумуляторли энергия сақлаш тизимлари алоҳида қурилмалардан умумий сиғими минглаб мегаватт-соат бўлган бир нечта объектни бирлаштирувчи йирик дастурларга айланаётганини кўрсатади. Бироқ муҳандислик вазифалари фақат сиғимни ошириш билан чекланмайди. Энергия сақлаш тизимларини электр тармоқларига интеграция қилиш, уларнинг ишончли ишлаши ва хавфсиз эксплуатацияси ҳам шунчалик муҳим. Янги мажмуалар ишга туширилган сари уларнинг кўлами билан бирга, электр энергиясини барқарор тўплаш ва уни айнан зарур пайтда тармоққа узатиш қобилияти ҳам тобора муҳим бўлиб боради.
