«Yes we can. Yes we did». Barak Obamaning davri tugadi

Bundan avval Tramp Obamaning soğliqni saqlaş islohotini “bekor qiliş va almaştiriş” niyatida ekanligini ma'lum qilgan. Bugungi kunda ikki palatani ham respublikaçilar nazorat qilayotgan kongressda bu borada bahs-munozaralar ketmoqda.

Demokratiya xavf ostida

Barak Obama, eng avvalo, Amerika jamiyati va butun dunyoning iqtisodiy emas, ma'naviy qadriyatlar muhofazasidan xavotirda, zero uning fikriça, Amerika dunyo yetakçisi hisoblanadi.

Öz partiyasi uçun muvaffaqiyatsiz keçgan saylovlarni yodga olar ekan, prezident mamlakat içidagi demokratiyaga oid bir qator muammolarga diqqatni qaratdi.

“Institutlarga nisbatan işonç past darajada bölgan bir paytda biz pullarning siyosatimizga halokatli ta'sirini qisqartirişimiz va davlat xizmatida oşkoralik hamda axloq tamoyillarida sobit turişimiz kerak”, - dedi Obama.

Kongressdagi ikki yetakçi partiya örtasidagi kelişmovçiliklar Obamaning prezidentlik davrida unga ham, kongressga ham zarur islohotlarni ötkazişga halaqit berdi.

“Barçamiz, qaysi partiya bölişidan qat'i nazar, demokratik institutlarimizni qayta tiklaşga kirişişimiz lozim”, - deya ta'kidladi Obama.

Davlat rahbari şuningdek demokratiya va qonunlarga hurmatning zaiflaşuvi fuqarolik va xalqaro uruşlar tahdidini keltirib çiqarişidan ogohlantirdi. Şu bois butun dunyoda demokratiya ideallari uçun kuraşiş zarurligini qayd etdi.  

“Bizning hayot tarzimizni himoya qiliş faqat armiyadan köproq narsani talab qiladi. Biz öz qadriyatlarimizni zaiflaştiriş natijasida demokratiyani yöqotişimiz mumkin. Şuning uçun biz, fuqarolar, taşqi agressiyaga qarşi huşyor bölmoğimiz darkor, qadriyatlarimizning zaiflaşişiga yöl qöymasligimiz kerak”, - dedi Obama.

Şu örinda u prezidentlik lavozimida oxir-oqibat yopilmagan Guantanamodagi qamoqxonaning yopilişi tarafdori bölgani, fuqarolarni nazorat qiliş organlari amaliyotini isloh qilgani, “qiynoqlarga çek qöyib”, terrorizm bilan kuraşganini eslatib ötdi.

“Aynan şuning uçun men musulmon amerikaliklarning kamsitilişga qarşiman”, - deya ma'lum qildi Obama zaldagi olqişlar fonida.

“Erkinlik va qonunni hurmat qiliş butun dunyo böylab qisqarar ekan, millatlar orasidagi içki uruşlar ehtimoli va bizning erkinligimiz oxir-oqibat xavf ostida qoladi”, - deb hisoblaydi u.

Dunyo tartibiga tahdid

Obamaning fikriça, dunyodagi tartib-intizomga islom nomidan iş qiluvçi fanatlar va ba'zi mamlakatlardagi diktatorlar xavf solmoqda.

Davlat rahbari Amerika demokratiyasi uçun bunday xavf-xatarlar “mina örnatilgan avtomobil yoki raketa”dan kattaroq tahdid tuğdirişini ta'kidladi.

Terrorizm tahdidi haqida gapirar ekan, Obama uning prezidentlik davrida (8 yil içida) Amerika maxsus xizmatlari va harbiylar “ön minglab terrorçilar”ni yöq qilganiga töxtalib ötdi. 

Şuningdek Obama raqiblarni eslab ötişni ham joiz deb topdi:

“Rossiya va Xitoy kabi raqiblar bizning dunyoga ta'sirimiz borasida tenglaşa olmaydi, agar biz qadriyatlarimizdan voz keçmasak, albatta”, - dedi u.

Obamaning faxri

Obama Çikagoda, McCormick Place markazida köp mingli auditoriya oldida çiqiş qildi. Amerikaliklar bilan xayrlaşiş uçun aynan şu şaharning tanlanganligi bejiz emas – Obama uzoq yillar Çikagoda yaşab, işlagan. Uning siyosiy karerasi ham şu şahardan boşlangan. Öz vatandoşining nutqini auditoriya zavq bilan qarşi olib, qarsaklar va quvonç hayqiriqlari bilan kuzatdi.

Amerika yetakçisi u uçun kim ibrat böla olişi, kimni haqiqiy dösti deb bilişi va kim bilan faxrlanişini aytib ötdi.

“Sen men uçun ibrat bölding, sen meni faxrlanişga majbur qilding va butun mamlakat sen bilan faxrlandi”, - dedi Obama turmuş örtoği Mişelga murojaat qilib. 

Turmuş örtoği haqida gapirayotgan paytda Obama köz yoşlarini zörğa tiyib turganini seziş qiyin bölmadi, Mişel esa özini juda xotirjam tutardi.

“Sönggi 25 yil sen mening ayolim, farzandlarimning onasi, asosiysi – mening döstim bölib kelding”, - dedi Obama.

Turmuş örtoğiga minnatdorçilik bildirgan Obama zaldagi 18 yoşli qizi Maliyaga qarata murojaat qildi.

“Hayotimdagi eng katta faxr tuyğusini sizning otangiz ekanligimdan tuyaman”, - dedi prezident öz farzandlari haqida (kenja qizi - Saşa zalda yöq edi).

Şuningdek Barak Obama vitse-prezident Jo Bayden unga öz akasidek bölib qolganini ta'kidladi.

Obama öz nutqini sakkiz yil avvalgi saylov oldi şiori bilan tugalladi:

«Ha, biz buning uddasidan çiqamiz!» («Yes we can»). Biroz jimlikdan söng «Ha, biz uddaladik!» («Yes we did»)

Obama nimaning uddasidan çiqdi-yu, nimaga erişa olmaganiga oid bahslar Amerika jamiyatida hali uzoq davom etadi. Biroq şuni inkor qilib bölmaydiki, 20 yanvar kuni u hukumatni öz ittifoqdoşlaridan biriga emas, uning “merosi”ni xavf ostiga qöyadigan va uning aksariyat islohotlarini özgartiriş niyatida bölgan insonga topşiradi.