AQShda Margaret Hamilton 90 yoshda vafot etdi – u NASA’ning «Appolon» kosmik dasturidagi ilk ayol dasturchi boʻlgandi. U Oy dasturi uchun kodlarning ulkan jildlari bilan tushgan surati orqali koʻpchilikka tanish.
Hamilton xonim Massachusets texnologiya institutida (MIT) yuz kishilik dasturchilar jamoasini boshqargan. Ularning «Apollon» missiyasi uchun dasturiy taʼminoti astronavtlar Nil Armstrong va Bazz Oldringa 1969-yil Oyga xavfsiz qoʻnishni amalga oshirishiga yordam bergan.
Hamilton 1969-yildan 1972-yilga qadar boʻlgan davrda Oyga qoʻnish boʻyicha oltita missiya ustida ishlagan. Shu davr mobaynida uning dasturiy taʼminot ishida birorta xatolik qayd etilmagan. Keyinchalik Hamilton dasturlaridan Amerikaning Skylab nomli ilk kosmik stansiyasini yaratishda va kosmik shattllarni ishlab chiqishning dastlabki bosqichlarida foydalanilgan.
Hamilton 1936-yil Indiana shtatida tugʻilgan. U matematika boʻyicha bakalavr darajasini oladi, keyin turmushga chiqib, Kembrijga koʻchib oʻtadi va qiz farzand koʻradi. U oilani boqishda turmush oʻrtogʻiga yordam berish uchun MIT’ga ishga kiradi: Margaret ham, uning turmush oʻrtogʻi ham oʻqishni davom ettirish uchun stipendiya olgandi, shuning uchun ularning biri oʻqiyotganida ikkinchisi ishlashi talab etiladi. Dastlab Margaret ishga kiradi.
U avvaliga ob-havoni prognozlash uchun dasturiy taʼminot ishlab chiqish bilan shugʻullangan, «Apollon» loyihasi uchun mutaxassislar qidirilayotgani haqida esa gazetadan bilib qolgan. Oʻzining soʻzlariga koʻra, u nafaqat birinchi ayol, balki jamoadagi ilk dasturchi ham edi. Biroz vaqt oʻtib u boshqariladigan kosmik kemalar uchun dasturiy taʼminot ishlab chiqish boʻlimi boshligʻi lavozimigacha koʻtariladi.
Hamilton laboratoriyaga koʻpincha qizi Lorenni ham olib kelardi. Uning hikoya qilishicha, kunlardan bir kuni Loren tugmani bosib, tasodifan parvoz simulyatsiyasini ishga tushirgan, keyin esa navigatsiya maʼlumotlarini oʻchirib yuborgan – dastur avariyaviy tarzda yakunlangan.
Hamilton bunday xato real hayotda ham roʻy berishi mumkin, degan qarorga keladi, ammo MIT va NASA rahbariyati dasturni oʻzgartirishdan bosh tortishadi – ularning fikricha, professional astronavtlar hech qanaqasiga yosh bolaning xatosini takrorlamagan boʻlardi. Yakunda esa 1968-yil «Apollon-8» parvozi vaqtida astronavtlardan biri xuddi Loren kabi tasodifan tugmani bosib yuboradi. Shundan keyin Hamiltonning takliflariga eʼtibor bilan munosabatda boʻla boshlashadi.
