Yuzma-yuz: Nomzodlarning ilk teledebatlari, kim nima taklif etadi?

Fransiya prezidentlik lavozimiga nomzodlar birinchi teledebatlarini o‘tkazdi. 

20 mart, dushanba kuni 5 nafar nomzod teledebatlarda yuzma-yuz uchrashdi. Bu esa kim uchun ovoz berishini aniqlamagan ko‘p sonli saylovchilarga ta'sir ko‘rsatishi kutilmoqda. Ilk teledebatlarda mavjud 11 nomzoddan asosiy 5 nomzod: «Milliy front» partiyasi yetakchisi Marin Le Pen, «Olg‘a» harakati yetakchisi, mustaqil nomzod Emmanuel Makron, Respublikachilar partiyasidan (o‘nglar) nomzod Fransua Fiyon, sotsialist Benua Amon va «Isyonkor Fransiya» partiyasi (so‘llar) raisi Jan-Lyuk Melenshon uchrashdi.

BFMTV telekanali buyurtmasi bilan Elabe tadqiqot kompaniyasi o‘tkazgan so‘rovga ko‘ra, bu oqshomda Makron nisbatan ustunlik ko‘rsatgan (29 foiz). Undan keyin Melanshon (20 foiz), Le Pen (19 foiz), Fiyon (19 foiz) va Amon (11 foiz) joylashgan.

Figaro gazetasi sayti o‘tkazgan va 54,9 ming kishi ishtirok etgan so‘rovga ko‘ra, Fiyon ustun kelgan - 36 foiz. Sobiq bosh vazir ortidan joylashuvchilar quyidagi tartibda: Makro - 24 foiz, Le Pen - 18 foiz, Melanshon - 17 foiz va Amon - 5 foiz. 

Muhojirlar qabul qilinadimi yoki yo‘qmi? Qanday shartlar bor?

Barcha nomzodlar xavfsizlik masalasi va terrorizmga qarshi kurashni birinchi galdagi vazifa sifatida ma'lum qilgan. Lekin ularnning bu muammolarni hal qilish yo‘llari turlicha.

Bir vaqtning o‘zida ham o‘ng ham so‘l bo‘lishga intilayotgan Makron bir tomondan noqonuniy migratsiyaning oldidan olish uchun chegaralarni mustahkamlashni taklif etmoqda. Boshqa tomondan esa bu masalaga mas'uliyat bilan yondashib, kim yordamga va himoyaga muhtoj bo‘lsa, ularni qabul qilishni istamoqda.

"Men YeI bilan kelishilgan izchil va kuchli, shu bilan birga bizning tamoyillarimizga mos keluvchi pozitsiyani taklif etaman", — degan sobiq iqtisodiyot vaziri.

"Janob Makronning fikriga qarshi fikrim bor. U Berlinga safari chog‘ida Germaniya kansleri siyosatini ma'qullagandi. Bu siyosatni hatto uning do‘stlari ham qoralagan, chunki muhojirlarning hammasi ham tuzumdan qochgan siyosiy qochqinlar bo‘lmaydi. Albatta, Suriyadan ko‘pchilik keladi, ammo undan ham ko‘p kishi dunyoning turli burchaklaridan kambag‘allikdan qochib keladi. Bu masalani hal etish Yevropa oldida turgan katta vazifadir", deya javob qaytargan u muxolifiga.

O‘z navbatida respublikachi nomzod Fransiya parlamenti muhokamasi orqali har yili qochqinlar uchun ma'lum miqdorda kvota ajratishni taklif etgan. Kvota mamlakatdagi iqtisodiy holatdan kelib chiqib belgilanishi, hukumat imkoniyat darajasida qochqinlarni qabul qilib, ularni ish bilan ta'minlashi mumkin.

So‘l kuchlar vakillari Amon va Melanshon esa Fiyonning kvotalar xususidagi taklifiga e'tibor qaratgan.

"Biz o‘z imkoniyatlarimiz darajasida ish olib bormayapmiz. Germaniya va hatto Shvetsiya Fransiyadan ko‘ra ko‘proq qochqinlarni qabul qilmoqda", degan Amon. Uning keltirishicha, mamlakatda xorijliklar ulushi o‘tgan asrning 30-yillaridagi darajada qolmoqda, har yili kelayotgan 200 ming muhojirdan 150 minggi Fransiya yerlarini tark etib ketmoqda.

Melanshon undan ham ko‘ra keskinroq munosabat bildirgan. 

"Kvotalar o‘ylab topasiz, chiptalar va yana nimalardir. Kimdir chopib o‘tayotgan bo‘lsa, uni dengizga itarib yuborasizmi? Uni kaltaklaysizmi? Bu jiddiy ish emas", degan o‘ta so‘l siyosatchi. U o‘zi ham muhojirlar avlodi ekani, uning ota-onasi Marokashdan qashshoqlikdan qochib kelgani haqida gapirgan.

"Odamlar o‘zi istab muhojirga aylanmaydilar. Muhojirlik - yangi boshpana izlashdir", deya qayd etgan Melanshon. U barcha nomzodlarni o‘z oldiga muhojirlarga yordam ko‘rsatishni vazifa qilishga chaqirgan. U muammoni hal etish uchun uchinchi dunyo mamlakatlari iqtisodiyotini xarob qiluvchi kelishuvlardan bosh tortish, turli nuqtalardagi qurolli ziddiyatlarga barham berish va hokazo yo‘llarni qayd etib o‘tgan.

O‘z navbatida Le Pen immigratsiyaga qarshi kurashga chaqirgan.

"Men qonuniy va noqonuniy muhojirlik tushunchasini saqlab qolish tarafdoriman. Har yili Fransiya 200 ming xorijlikni qabul qiladi, undan tashqari yana shuncha kishi noqonuniy yo‘llar bilan keladi. Chegara nazoratini kuchaytirish kerak, chunki vayron bo‘lgan Gretsiya va qochqinlar bilan to‘lib-toshgan Italiya ularni to‘xtata olmaydi. Biz qochqinlarga hech narsa taklif eta olmaymiz, bizning o‘zimizda 7 million kishi ishsiz va 9 million kishi bechorahol yashamoqda. E'tiborni ularga qaratishimiz kerak", degan Milliy front yetakchisi. U ko‘plab muhojirlar Fransiyada hech qanday ish qilmagan holda o‘z vatanida ishlab topishi mumkin bo‘lganidan 5 barobar ko‘p miqdorda yordam puli olayotganini qayd etib, Fransiya 10 ming nafardan ortiq muhojir qabul qilmasligi kerakligi haqida gapirgan.

Fransiyada prezidentlik saylovlari birinchi turi 23 aprel kuni bo‘lib o‘tadi, ikkinchi tur 7 mayga belgilangan.