Fransiya va Ispaniya qutqaruv xizmatlari Yevropaning janubi-g‘arbida kuzatilayotgan yangi issiq havo to‘lqini fonida so‘nggi o‘n yilliklardagi eng vayronkor o‘rmon yong‘inlariga qarshi kurashni davom ettirmoqda.
Fransiya prezidenti Emmanuel Makron 27 iyul kuni mamlakat janubi-g‘arbidagi yong‘inlar asosan jilovlanganini ma’lum qildi. Biroq Bordo shahri yaqinidagi ayrim hududlarda olovni nazoratga olish hali ham murakkab bo‘lib qolmoqda.
Makron favqulodda vaziyatlarga javob berish xizmatlarining inqirozga qarshi markaziga tashrif buyurdi. AFP agentligi keltirgan ma’lumotga ko‘ra, prezident oldindagi haftalar og‘ir kechishidan ogohlantirgan.
Uning ta’kidlashicha, Fransiyada hozir kuzatilayotgan o‘rmon yong‘inlari Ikkinchi jahon urushi tugaganidan buyon eng kuchlisi hisoblanadi.
42 ming gektar hudud yong‘indan zarar ko‘rdi
Bordo va Atlantika okeani sohili oralig‘idagi hududlarda 22 iyuldan buyon yong‘inlar qariyb 42 ming gektar maydonni qamrab olgan.
27 iyul kuni ham olov tarqalishda davom etgan. Xavfli hududlardan 220 ming kishi xavfsiz joylarga evakuatsiya qilingan.
Umuman, joriy yil boshidan buyon Fransiya bo‘ylab o‘rmon yong‘inlari 116 ming gektar maydonni yo‘q qilgani aytilmoqda.
Fransiyada ilk bor «olovli bulutlar» qayd etildi
AFP ma’lumotlariga ko‘ra, Fransiya janubi-g‘arbida mamlakat tarixida ilk bor momaqaldiroqli «olovli bulutlar» - pirokumulonimbuslar qayd etilgan.
Bunday hodisa yirik yong‘inlar paytida yer yuzasi yaqinidagi havo juda kuchli qizishi natijasida yuzaga keladi. Qizigan havo tutun, suv bug‘i va kul bilan birga katta tezlikda yuqoriga ko‘tariladi. Ayrim hollarda bu massa hatto stratosferagacha yetib borishi mumkin.
U yuqori qatlamlardagi sovuq havo massalari bilan to‘qnashganda kuchli shamollar paydo bo‘ladi. Bu shamollar esa yong‘inning yanada tez tarqalishiga olib kelishi mumkin. Bunday bulutlarda chaqmoq ham paydo bo‘lishi ehtimoli bor.
Ilgari shunga o‘xshash hodisalar Avstraliya va Kanadadagi ulkan o‘rmon yong‘inlari vaqtida kuzatilgan.
Fransiya yong‘in xizmati vakili Erik Brokardi mamlakat uchun bunday hodisani «misli ko‘rilmagan» deb baholagan.
Uning tushuntirishicha, bunday «olovli bo‘ron»ni o‘chirish yoki nazoratga olish nihoyatda qiyin. Sabablardan biri - shamol yo‘nalishining tez-tez o‘zgarishi.
Natijada olov bir vaqtning o‘zida turli yo‘nalishlarda tarqalib, bir nechta yong‘in frontini hosil qilishi mumkin. Bu esa vaziyatni oldindan prognoz qilishni keskin qiyinlashtiradi.
Yevropa Ittifoqi Fransiya va Ispaniyaga yordam bermoqda
Yevropa Ittifoqining tabiiy ofatlar oqibatlarini bartaraf etish mexanizmi doirasida Fransiya va Ispaniyaga boshqa Yevropa davlatlari tomonidan qo‘shimcha kuch va texnika yuborilmoqda.
Yevrokomissiya ma’lumotiga ko‘ra, yong‘inlarga qarshi kurash uchun 13 ta samolyot, 4 ta vertolyot va 41 ta maxsus transport vositasi jalb etilgan. Shuningdek, qariyb 130 nafar qutqaruvchi yordamga yuborilgan. Operatsiyada Germaniya ham ishtirok etmoqda.
Fransiya va Ispaniyaga Yevropa Ittifoqining Copernicus Yerni kuzatish dasturi orqali sun’iy yo‘ldosh tasvirlari ham taqdim etilmoqda. Ular yong‘in o‘choqlari va olov tarqalishini kuzatishda qutqaruv xizmatlariga yordam beradi.
KNA agentligi ma’lumotiga ko‘ra, Fransiya va Ispaniyada yong‘inlar tufayli evakuatsiya qilinganlar soni jami 300 ming nafardan oshgan. Bu Yevropa tarixidagi eng yirik evakuatsiya jarayonlaridan biri sifatida baholanmoqda.
Fransiya va Ispaniyaga yordam ko‘rsatish uchun Yevropa Ittifoqi mexanizmiga o‘nta davlat, jumladan Turkiya, Norvegiya va Ukraina ham jalb qilingan.
Yevrokomissiya davlatlardan kelayotgan yordam takliflarini muvofiqlashtirmoqda va operatsiyalarni moliyalashtirishda ishtirok etmoqda.
Zarurat tug‘ilsa, Yevropa Ittifoqi rescEU strategik zaxirasidagi yana 22 ta samolyot va 5 ta vertolyotni ham yong‘inlarga qarshi kurashga safarbar qilishi mumkin.
