Avtoishlab chiqaruvchilar bo‘lmish Qozog‘iston va O‘zbekiston nafaqat raqobatchilar, balkim hamkorlar bo‘lishi ham mumkin. Qozog‘istondagi OAVda har ikki mamlakat avtosanoati solishtirilib, ayni paytdagi vaziyat va istiqbollar haqida fikr yuritildi.
Markaziy Osiyoda avtomobil sanoati Qozog‘iston va O‘zbekistonda mavjud. Shu sababli Osiyo bozorlari uchun asosiy kurash mintaqaning shu ikki davlati o‘rtasida bo‘lib o‘tadi. Respublikalardagi bu soha nechog‘lik muvaffaqiyatli ekanligi o‘rganishga loyiq masala. Boz ustiga, Toshkentga ham, Ostonaga ham bu sohada bir biriga ko‘rsatishi mumkin bo‘lgan narsalar bisyor.
O‘zbekiston avtosanoatidan nimalarni o‘rganish mumkin?
Birinchidan — uzoq muddatli rejalashtirish omili. O‘zbekistonda avtomobilsozlik sanoati o‘zi alohida soha qilib ajratilgan va strategik muhim soha statusiga ega. Shu sababli Toshkent bugun avtomobilsozlik sanoatini 2030 yilgacha rivojlantirish strategiyasini amalga oshirmoqda.
Qozog‘istonda avtosanoat yanada keng miqyosli loyihalarga integratsiya qilingan. Agar u avvaliga 2010–2014 yillarda mashinasozlikni riavojlashtirish Dasturi doirasida rivojlangan bo‘lsa, keyinchalik jarayon 2015 yilgacha bo‘lgan Transport strategiyasi, ya'ni nafaqat avtomobilsozlik, shuningdek, temir yo‘l, shahar, yo‘lovchi, havo va suv transportlarini qamrab olgan loyihani hisobga olib, rivojlana boshladi. Shundan so‘ng avtomobilsozlik sanoati Qozog‘iston Respublikasini 2015–2019 yillarda sanoat-innovatsion rivojlantirish dasturiga bir element sifatida qo‘shildi.
Ikkinchidan — ishlab chiqarishni mahalliylashtirish (lokalizatsiya) darajasining pastligi. O‘zbekistonda avtomobil butlovchi qismlarini ishlab chiqaruvchi o‘nlab korxonalar tuzilgan. Bugungi kunda detallarning 60 foizga yaqini mamlakat ichida tayyorlanmoqda, Qozog‘istonda esa bu ko‘rsatkich 2 barobar kam — 33 foiz.
Bugun O‘zbekiston avtomobilsozlik sohasi "O‘zavtosanoat" AJ tarkibiga kiruvchi 200 dan ziyod korxona va tashkilotlarni qamrab olgan. Bundan tashqari, kompaniya tarkibiga butlovchi qismlar ishlab chiqaruvchi 25 ta yirik va 160 dan ziyod mayda ishlab chiqaruvchilar kiradi.
Uchinchidan — avtosanoatning turdosh sohalarga ijobiy ta'siri. Ma'lumki, avtomobilsozlikning rivojlanishi iqtisodiyotning boshqa sohalariga multiplikativ ta'sir o‘tkazadi. Masalan, avtomobil sanoatida birgina yangi ishchi o‘rinining yaratilishi turdosh sohalarda 3 tadan 11 tagacha yangi ishchi o‘rinlarining yaratilishiga sabab bo‘ladi. Gap metallurgiya, kimyoviy, tekstil sanoatlari, shuningdek, ehtiyot qismlari ishlab chiqarish, transport va xizmat sohasi haqida bormoqda.
