AQSh prezidenti Donald Tramp saylovoldi kampaniyasi davomida AQShni Trans-Tinch okeani sherikligi kelishuvidan olib chiqishga va'da bergandi va u bu va'dasini bajardi. Endi Tramp AQShni iqlim bo‘yicha Parij kelishuvidan olib chiqishni rejalashtirmoqda. Trampning bu qarori jahon iqtisodiyotiga qanday ta'sir qilishi mumkin?
Jahon yetakchilari AQSh 2015 yilgi Parij kelishuvidan chiqadigan bo‘lsa ham kelishuvni qo‘llab-quvvatlashga tayyorlanmoqdalar.
Bryusseldan tortib Pekingacha, barcha jahon yetakchilari AQShsiz ham olg‘a borishga tayyorliklarini aytishmoqda, ba'zi davlatlar esa kelishuv bandlarini amalga oshirishni tezlashtirish haqida gapirmoqdalar.
Hujjat loyihasiga ko‘ra, 2 iyunda Bryusseldagi sammitda Yevropa Ittifoqi va Xitoy qazib olinuvchi yonilg‘idan energiyaning tiklanuvchi manbalariga o‘tish bo‘yicha sa'y-harakatlarni faollashtirishga chorlovchi bayonotni imzolamoqchi.
Loyihada Yevropa Ittifoqi va Xitoy Parij kelishuvining samarali amalga oshirilishi tarafdori ekanliklarini ta'kidlashlari va barcha tomonlarni uni qo‘llab-quvvatlashga chorlashlari aytilgan.
Bunday birdamlik kelishuvdan AQSh chiqadigan bo‘lsa, kelishuv barbod bo‘lishiga yo‘l qo‘ymaslik borasidagi qat'iyatlikni namoyish qiladi.
Gap yana shundaki, 190 dan ko‘proq davlat tomondan qo‘llab-quvvatlangan kelishuv juda qayishqoq bo‘lib, atrof-muhitga zararli chiqindilarni chiqarish bo‘yicha aniq choralar ko‘rishga majbur qilmaydi, balki hukumatlarga karbonat angidrid va boshqa issiqxona gazlarining chiqarilishini cheklash bo‘yicha rejalarni tayyorlashni taklif qiladi.
Qayd qilish joizki, AQShning kelishuvdan chiqishi AQSh hamkorlarining unga nisbatan salbiy munosabatini chuqurlashtirishi mumkin.
AQSh davlat departamentining sobiq huquqshunosi, Parij kelishuvi bo‘yicha yetakchi amerikalik muzokarachilardan biri Syuzan Binyazning aytishicha, "bu holat AQSh nuqtai nazarini e'tiborga olish uchun ko‘p ish qilgan bu davlatlarni ranjitishi mumkin".
Italiyada o‘tgan "katta yettilik" sammitida jahon yetakchilari Trampni kelishuvdan chiqish niyatidan qaytarishga urinib ko‘rishdi.
Tramp esa 31 mayda tvitterda Parij kelishuvi bo‘yicha qarorni bir necha kun ichida qabul qilishini ma'lum qilgan.
Eng yirik rivojlanayotgan davlatlar AQSh kelishuvdan chiqishi bilan tahdid qilayotganiga qaramasdan, kelishuvni qo‘llab-quvvatlamoqdalar. Jumladan, kelishuvni atrof-muhitga issiqhona gazlarini chiqarish bo‘yicha yetakchi bo‘lib qolayotgan Xitoy ham faol qo‘llab-quvvatlab kelmoqda. Xitoy shaharlarida havoning ifloslanishi borgan sari siyosiy muammoga aylanib bormoqda va unga qarshi kurashish uchun Xitoy hukumati quyosh va shamol energetikasini qo‘llashga o‘tmoqda.
