Yaponiyalik keksa millionerlar o‘z pullarini nimalarga ishlatishadi?

Yaponiyada 2,7 millionga yaqin millionerlar istiqomat qiladi, bu esa Xitoy va Germaniyadagi millionerlarni qo‘shganda ham ko‘proq, — deb yozadi Insider Pro o‘zining tahliliy maqolasida.

Keling, yaponiyalik millionerlar pensiyaga chiqishganidan so‘ng o‘z boyliklarini qay yo‘sinda tasarruf etishga qiziqib ko‘raylik. Kyusyu orolining bosh temir yo‘li prezidenti oldida bir muammo ko‘ndalang bo‘lgan edi: uning poyezdlaridan borgan sari juda kam inson foydalanar edi. Odamlar keksayib borar, pensiyaga chiqib, ertalablari ishga qatnamay qo‘yishmoqda edi. Insonlarning birinchi galdagi zaruratiga kirmaydigan narsalarni istashiga ayyorlik bilan qo‘zg‘atish kerak edi. Nihoyat yechim topildi: ultra hashamatdor poyezdlar yaratish!

Yangilik shu qadar mashhur bo‘lib ketdiki, Yaponiyaning eng yaxshi ikki temiryo‘l kompaniyalari g‘oyadan nusxa olib, o‘z biznesiga ham joriy eta boshlashdi. Ulardan biri — East Japan Railway Co may oyida o‘nta yotoq vagonidan iborat hashamatli ekspressini taqdim etdi: ilk chiptalarni xarid qilgan 34 baxtli inson sayohatdan katta taassurotlar va zavq tuygan holda qaytishgan.

Bu poyezd klassik sharqiy ekspressning zamonaviy talqini desa ham bo‘ladi. Uning shaffof devorlari va shiftlari shishadan yasalgan uychani eslatadi. Xizmat ko‘rsatish personali ham o‘z ishining ustalari. Chiptalar narxining haddan ziyod qimmatligi — 3 kunlik yo‘l uchun 8400 dollar ekaniga qaramasdan, joylar ikki oy oldin sotib bo‘lindi.

So‘nggi yigirma yil ichida Yaponiya iqtisodiyoti naq yetti marta retsessiyaga duchor bo‘lganiga qaramasdan, davlat xazinasi hali bo‘shab qolganicha yo‘q. Yaponiya — AQShdan so‘ng millionerlari ko‘p bo‘lgan ikkinchi davlat hisoblanadi. Bain&Company konsalting kompaniyasi ma'lumotlariga ko‘ra, o‘tgan yili Yaponiyada birgina lyuks mahsulotlar bozori nafaqat talofat ko‘rmagan, hattoki daromad bilan chiqqan. Hermes sumkalari, Rolex soatlari va Yevropaning boshqa nufuzli ramzlariga talab hanuz o‘z pozitsiyasini boy bermayapti. Boyvachcha yapon pensionerlarida esa yangi yoqimli mashg‘ulot paydo bo‘lgan — birinchi klass vagonlarga ega poyezdda sayr qilish va buning uchun ular so‘ralgan pulni taqdim etishga tayyor.

«Yaponiya — bu hashamatlar mamlakati, — deydi chiptalarni onlayn bronlash bo‘yicha kompaniya ijrochi direktori Greg Shultse. — Va bozor ayni damda umumiy lyuks yo‘nalishidan ortda qolmaslikka harakat qilmoqda».

Bugungi kunga kelib, Yaponiya xorijiy sayyohlar soni bo‘yicha yetakchilik qilmoqda. Lekin oddiy va elita sayyohligi o‘rtasida keskin farq bor. Elita turizmiga ayniqsa qariyalar intilishadi: masalan, qariya yapon Fujio Umemoto do‘stlari bilan dengizda sayr qilish uchun yaxta sotib olgan.

67 yoshli, quyoshda toblangan qariyaning aytishicha, yillab iqtisod qilish oqibatida endi unga puli ham, o‘ziga e'tibor berish uchun vaqti ham yetarli bo‘lmoqda. U pensiyasi qanchaligini oshkor etmagan, lekin Yaponiyadagi biznes tashkilotlar federatsiyasi tomonidan o‘tkazilgan so‘rovlarga ko‘ra, butun umrini bitta firmada ishlash bilan o‘tkazgan xodimlarning bir martalik bonusi o‘rtacha 210 ming dollarga teng bo‘lgan.

«Ipoteka qarzlarimdan qutilganman, bolalarimni uyli-joyli qilganman, endi hayotimni o‘zimga bag‘ishlasam ham bo‘ladi, — deydi Umemoto. — Menga narsa kerak emas. Men pullarimni yoqimli xotiralar va qiziqarli tajribaga sarflamoqchiman».

Yaponiya iqtisodiyoti o‘ta boy insonlar vujudga kelishiga unchalik yo‘l qo‘ymaydi: sayyoramizdagi eng boy 500 kishi o‘rtasida bor-yo‘g‘i 6 nafar yapon bor (taqqoslash uchun: bu ro‘yxatda 164 nafar amerikalik bor), lekin u millionlab millionerlar mamlakatidir. Aslida 1 million dollar summadan ziyod likvid aktivlarga ega yaponlarning soni 2,7 million kishidan oshadi — bu millioner nemis va xitoyliklarni qo‘shganda ham ulardan ko‘pdir. Bu haqda Capgemini konsalting firmasining World Wealth Report hisobotida aytib o‘tilgan.

Aholisi tobora qisqarib borayotgan mamlakatda qariya va boy kishi — o‘sib borayotgan va o‘zaro birikkan ikki demografik guruhdir. 2015 yili fond bozorlarida ro‘y bergan ralli oqibatida yapon millionerlari soni 11 foizga oshgan.

«Yapon jamiyati shunday qurilganki, bu yerda o‘rtacha boylar toifasi gullab yashnamoqda», — deydi Tokiodagi Nomura tadqiqot institutining maslahatchisi Hiroyuki Miyamoto.

Biroq boylar va kambag‘allar o‘rtasidagi farq oshib bormoqda — ko‘plab yaponlar avvalgidek yaxshi yashamayapti. Milliy soliq agentligining ma'lumotlariga ko‘ra, 1997 yildan beri ish haqi va imtiyozlar 10 foizga pasaygan. Bu mamlakatda hukmron deflyatsiyaning oqibatidir, buning natijasida mamlakatdagi iste'mol bozori arzon va chegirma bilan sotuvchilar tomon siljigan.

Biroq hashamat dunyosi uchun bu oqibatlar unchalik pisand emas. Expedia ma'lumotlariga ko‘ra, o‘tgan yili Yaponiyada premium-klass aviachiptalari ekonom-klassga nisbatan ikki barobar faolroq sotilgan. Mamlakatning eng yirik JTB Corp. sayyohlik operatori o‘zining lyuks klassdagi qatnovlar bilan shug‘ullanuvchi Royal Road Ginza sho‘'ba bo‘limi 2003 yilda asos solingan buyon 10 barobar o‘sganini ma'lum qildi.

Qariya va boy yaponlarning xarajatlari kruiz turizmida o‘z aksini topgan bo‘lsa ajabmas. Transport vazirligi ma'lumotlariga ko‘ra, o‘tgan yili yapon yo‘lovchilarning soni 12 foizga o‘sgan va rekord darajadagi 248 ming kishini tashkil etgan. Nippon Yusen K.K kemachilik kompaniyasining dunyo bo‘ylab uch oylik birinchi klassdagi kruiz chiptalari birinchi kundayoq sotib bo‘lingan. Uning eng qimmati 230 ming dollar tursa ham.

Bunday talab xorijiy raqobatchilarni ham jalb qilmoqda. Joriy yilning aprel oyidan boshlab Amerikaning Princess Cruises sayyohlik kompaniyasi yapon portlaridan dunyo bo‘ylab yil bo‘yi sayohatlar uyushtira boshladi. Yana bir sayyohlik operatori Genting Hong Kong shu oyda Yaponiyaga o‘zining eng yirik okean laynerlaridan birini jo‘natdi. Italiyaning MSC Cruises kompaniyasi kelgusi yilda Yaponiyadan ilk kruiz yo‘nalishini ishga tushiradi, 2019 yilga borib uning sonini to‘rttagacha ko‘paytirishni maqsad qilgan.

2005 yildan beri lyuks klassidagi ko‘chmas mulk obektlari qurib, foydalanishga topshirgan Hoshino Resort Co. O‘tgan yili Tokiodagi moliyaviy kvartalning o‘rtasidagi qaynoq chashmalarda an'anaviy yaponcha hotel ochgan. Ofis minoralari soyasidagi bu go‘sha ilgaridan foydalanib kelingan issiq suv manbalari atrofida barpo etilgani yo‘q, quruvchilar 1,5 kilometr chuqurlikdan kanal burg‘ulashlariga to‘g‘ri kelgan.

Bundan tashqari, yaponlarni lyuks klassdagi avtobuslar ham qiziqtiradi. Ko‘pchilik bu turdagi transport vositasidan foydalanishni hech ham dabdaba bilan bog‘lay olmasa kerak, biroq yapon kompaniyalari bu yerda ham xizmat ko‘rsatishning birinchi klassi haqida qayg‘urishgan. Bir necha yil avval Isetan Mitsukoshi Holdings Ltd. Univermagining operatori lyuks klassdagi tashuv uchun ekskursiya avtobuslari taklif eta boshlagandi. Avtobus salonlari shunday moslashtirilganki, u birinchi klassdagi aviaparvozni eslatib yuboradi. Avtobus 10 yo‘lovchiga mo‘ljallangan — garchi xuddi shunday oddiy transport 40 kishiga mo‘ljallangan esa-da.

JTB o‘zining elitali avtobus turlarini shu yilning aprelidan yo‘nalishga qo‘ygan. Sharqiy Yaponiyaning o‘rmonlari va tog‘lariga 12 kunlik sayohat 13 ming dollarga tushadi.

Lekin nima bo‘lganda ham avtobuslar poyezdlarga tenglasha olmaydi. JR Kyushu Railway Co. — ultra hashamatdor temiryo‘l shov-shuvining asosini yaratgan kompaniya turli yillarda poyezdlarini turli ahvollarga solib, sinov o‘tkazishgan, degandi kompaniya raisi Koji Karaike o‘tgan yilgi intervyusida. 2013 yilda ular sehrli omad formulasini nihoyat topishadi va «Yetti yulduz» super elitali poyezdini ishga tushirishadi.

«Albatta, biz o‘zimizning sayyohlik poyezdlarimizdan juda faxrlanamiz, — deydi Karaike. — Biz shu paytgacha Yaponiyaning biror temiryo‘l kompaniyasida bo‘lmagan narsani ixtiro qildik».