So‘nggi paytlarda O‘zbekiston - Turkiya munosabatlari yangi bosqichga ko‘tarildi. Davlat rahbarlarining qisqa vaqt ichida avval Samarqandda, keyin esa Anqarada bevosita uchrashganlari va muhim masalalarni o‘zaro hal qilishgani, Turkiya Jumhuriyati prezidenti Rajab Toyyib Erdo‘g‘anning Birinchi prezidentimiz xotirasiga hurmat bajo keltirib, maqbarasini ziyorat qilganining o‘zi bu borada katta qadamlar tashlanayotganidan dalolatdir. Xo‘sh, bugungi kunda o‘zaro hamkorlik bizga qanday foyda keltirishi mumkin? Bu savolga siyosatchi yoki iqtisodchi emas, oddiy fuqaro dunyoqarashi bilan javob izlab ko‘raylik.

Avvalo, Turkiya to‘g‘risida umumiy tasavvurga ega bo‘lsak. 80 million aholisi bilan dunyoda 18-o‘rinni, 783.562 km² maydoni bilan dunyoda 36-o‘rinni egallab turgan bu davlat to‘rt (Qora, O‘rtayer, Marmar va Egey) dengiz bilan o‘ralgan. Hududining 97 foizi Osiyoda, 3 foizi Yevropada joylashgan bo‘lsa-da, aholisining 20 foizi aynan Yevropa hududida yashaydi. Jahon hamjamiyatida o‘zining munosib o‘rniga ega bo‘lgan va bu o‘rinni tobora mustahkamlab borayotgan Turkiya jumhuriyati bilan munosabatlar bizga nimalar berishi mumkin degan masalaga turli sohalar kesimida nigoh tashlash maqsadga muvofiq.

 

Siyosat

Mamlakatimiz mustaqilligini birinchi bo‘lib tan olgan va endigina o‘zligini anglayotgan vatanimizga ko‘p jihatdan ko‘mak bergan Turkiya jumhuriyati ulkan imperiya shaklidagi o‘zining ko‘hna tarixi, tahlikali onlarda davlat boshqaruvi tizimining keskin o‘zgarishi ortidan mamlakat sifatida saqlanib qolishi, uzoq davom etgan ziddiyatlar va notinch qo‘shnilar bilan o‘zaro munosabatlar silsilasida qat'iyatli siyosiy irodaga erishgan. Qit'alar o‘rtasidagi ko‘prikdek bo‘lgan dengizlar qurshovidagi hudud har jihatdan muhim rol o‘ynagani bois eng yirik davlatlar ham jumhuriyat bilan hisoblashib kelishganini, o‘zlarining munosib hamkorlari o‘rnida ko‘rishga uringanlarini e'tirof etish lozim. Harbiy salohiyat jihatidan ham Turkiya dunyoning yetakchilari qatorida turadi va atrofdagi qurolli ziddiyatlarda hamisha o‘z so‘zini aytib keladi. Shuningdek gumanitar sohadagi bag‘rikengligi ham ortiqcha isbot talab qilmaydi: Yevroittifoq o‘z safidagi shuncha davlatlar va iqtisodiy qudrati bilan Yaqin Sharqning qon to‘kilayotgan hududlaridan borgan 500 mingga yaqin qochqinlarni qabul qilgani holda, birgina Turkiya hududining o‘zidan 3 milliondan ortiq jabrdiydalar panoh topganini qayd etmoq kifoya.

Bundan tashqari konstitutsion tuzumni ag‘darishga qaratilgan qator harakatlarga qaramay Turkiya xalqining jipsligi va og‘ir onlarda o‘z jonini ayamaslikka tayyor turganligi ham yaxshi o‘rnak olishga arziydi.