Xalq maqolini o‘zgartirdim, chog‘i?.. Shunaqa bo‘lib qoldi-da... Harqalay, «Bozorga bodring chiqdimi, turpga hojat yo‘q» deya yangi hikmat to‘qimadim-ku?
Yana o‘sha sabzavot va meva eksportidagi muammolar haqida gaplashamiz. Yodingizda bo‘lsa, «KUN.UZ» sayti shu oy boshida sohadagi ma'lum muammolar tufayli Farg‘ona viloyatining Oltiariq tumanida sabzavotlar chiqindiga tashlanayotgani haqida maqola e'lon qilgan edi. Maqola e'lon qilingach, OAVda mazkur mavzuga doir juda ko‘p chiqishlar guvohiga aylandik.
Bizni hayron qoldirgani, «O‘zagroeksport» tashkiloti mavjud muammolarni hal qilish uchun dehqon va eksportyorlar tomon qadam bosish o‘rniga, ayni paytdagi holat juda yaxshi ekanligini uqtirishga harakat qilganida bo‘ldi. Maqoladan maqsad - dehqon va eksportyor bilan «O‘zagroeksport»ning orasini buzish emas, balki muammoni ko‘tarib, ikki tomon uchun manfaatli kelishuvga erishish bo‘lgandi.
Quyida, ayni pishiqchilik oldidan eksport bilan bo‘layotgan mojarolar haqida gaplashamiz.
Oltiariqqa «O‘zagroeksport» keldi, ko‘rdi, eshitdi, ketdi..
Avvalgi maqola «o‘rgimchak to‘ri» yuzida tarqalgach, oltiariqlik «turp saqlab cho‘ntagi kuygan» ikki eksportyor Bekzod Raimov va O‘tkir Hamdamovga «O‘zagroeksport»dan qo‘ng‘iroq bo‘ladi. «Turpingizga xaridor bor. Saqlanayotgan joyidagi va mahsulotning kesilgan holatdagi suratlarni jo‘natinglar» deyilgach, ikki hamkor muzlatgichga borib, mazkur talabni bajaradi.
Ertasiga, yurtda yetishtirilgan sabzavot va meva-chevalarning eksportiga ma'sul bo‘lgan tashkilotdan 9 nafar kishi Oltiariqqa keladi. Ular orasida «O‘zagroeksport» rahbar xodimlari, marketolog va narx belgilovchi mas'ul shaxslar bor edi. Eksportyorlar ularga muzlatgichga qo‘yilgan turpni ko‘rsatishadi. Keyin bilishsa, ularning orasida xaridor yo‘q ekan. Uch soatlik suhbat davomida eksportchilar «O‘zagroeksport»dan 50 tonna turpga xaridor topishda yordam berishini so‘raydi. «Yuqori» tashkilot esa buning iloji yo‘q ekanini aytgan.
«Mutasaddilarga xaridor topishning iloji yo‘q bo‘lsa, vakolatlaring doirasida yordam kerak. Turp narxini tushirib beringlar, dedik. Oltiariqda o‘zim tanigan va ayni paytda muzxonada turp saqlanayotgan boshqa eksportchilarning ham telefon orqali dardini eshittirdik. Ular bizga: «Oziq-ovqat vazirligiga, turpning narxini tushirib berishingizni so‘raymiz, degan murojaatnoma yozib beringlar» deyishdi. Shunda biz vakillarga: «Vazirlikka o‘zimiz yozib jo‘nataveramiz, sizlarning bizga nima foydanglar tegishi mumkin? Mana ko‘rib turibsizlar - muzxonada mahsulot yotibdi, boshqa muzxonalarda ham bor. Turpni men dehqondan 350 so‘mga olganman. Uni qoplab, transport xarajati qilib, muzlatgichga olib kelishim bilan 450 so‘m bo‘ldi. Besh oy muzlatgich omborda saqlash uchun kilosiga 50 so‘mdan to‘ladim. Hozir shu turpning tannarxi 700 so‘m. Lekin xaridor yo‘q. Sababi, tonnasiga 175-228 dollardan narx belgilangan. Axlatga tashlash o‘rniga zarariga 300 so‘mdan sotaman deganlar ham bor. O‘zlaringda xaridor yo‘q bo‘lsa, barcha bilan suhbatlashib, o‘rtacha narxni belgilab bersalaring, xaridor topib sotar edik» deganimizdan so‘ng ular ketishdi. Biroq o‘zgarish yo‘q. Turpga belgilangan narx esa o‘shanday turibdi», deydi Bekzod Raimov.
