SeNeGAL
Mustaqilligi: 20 avgust, 1960 yil
Rasmiy tili: fransuz, arab
Boşqaruv şakli: prezident-parlament respublikasi
Aholisi: 135 million (71-örin)
Valyutasi: frank
SeNeGAL TeRMA JAMOASI.
Laqabi – «Taranga şerlari»
Jamoa libosi – yaşil (oq)
Konfederatsiya – AFK
Federatsiya – Senegal futbol federatsiyasi
Jahon çempionati – Çorak final (2002)
Afrika kubogi – Vitse çempion (2002)
Terma jamoa tarkibida eng köp iştirok etgan – Anri Kamara (99)
Eng köp gol kiritgan – Anri Kamara (29)
Ilk öyin – 1961 yil. 31 dekabr. Dagomeya - Senegal - 3:2
Eng yirik ğalaba – 1984 yil. 13 fevral. Senegal – Mavritaniya - 8:0
Eng yirik mağlubiyat – 2017 yil. 23 avgust Gvineya - Senegal – 5:0
Osiyo mundiali
Foto: AFP
2002 yil 31 may. Seul. Ilk bor Osiyoda taşkil qilingan jahon çempionatidagi oçiliş öyinida jahon çempioni Fransiya terma jamoasi tarixida ilk bor mundialda qatnaşayotgan Senegalga qarşi maydonga tuşdi. U paytlarda turnirni maydon egalari emas, çempionlar oçib berişardi. Buning ustiga, raqib Afrika vakili bölgaç, ba'zilar beixtiyor JÇ-90dagi Argentina va Kamerun uçraşuvini yodga olgan bödsa ajab emas. Şunday bölsada, ikki yil oldin Yevropada ham tengsizligini isbotlagan Fransiya bu turnirga ham asosiy favorit sifatida kelgan, qandaydir syurpriz umidida televizorni yoqqan muxlis ham bu xayolni miyasidan çiqarib taşlagan bölişi tabiiy.
Lekin öyin boşlangaç, rostdan ham Senegalni yutiş oson emasligi körina boşladi. Negadir fransuz yulduzlarining öyini qovuşmas, aynan Fransiya çempionatining quyi ligalari yoki örtamiyona klublari futbolçilaridan taşkil topgan Senegal esa, biror jabhada «akalari»dan qolişmas edi. Diskvalifikatsiya tufayli guruhdagi dastlabki ikki öyinda Zidan maydonga tuşmasligidan boşida unçalik xavotirda bölmagan muxlislar ham endi til tişlaşdi - rostdan ham Zidanning örni bilina boşlagandi.
Mavzuga oid
Xullas, şu turnirdan keyin maşhur bölib, Fransiya çempionatiga yöl olgan Pap Buba Diopning yagona goli uçraşuv taqdirini hal qildi. Urugvay va Daniya bilan öyinlarda ham ğalaba qozona olmagan çempionlar esa, musobaqani tark etişdi.
Senegal keyingi öyinlarni ança işonçli ötkazdi. Daniya va Urugvay bilan durang öynadi. Anri Kamara, Diop, Sisse, El Hoji Diuf, Fadiga kabi futbolçilar çinakam kaşfiyotga aylanişdi.
Nimçorak finalda Şvetsiya ustidan qozonilgan ğalaba esa, hozirgaça Afrika mamlakatlari uçun saqlanib kelayotgan eng yaxşi natija – çorak final masalasini hal qildi. Yuqorida eslangan Kamerun ham çorak finalgaça borişgan edi. Senegal qöşnilaridan farqli ravişda ilk urinişdayoq bu çöqqini zabt etdi.
Bu mundial Senegal uçun rivojlaniş uçun dadil qadam sifatida xizmat qilişi kerak edi. Zero JÇ-2002 da kaşfiyotga aylangan bir qator futbolçilar Yevropaning top çempionatlaridan takliflar oldi. Misol uçun El Hoji Diuf «Liverpul»ga transfer qilingandi. Nafaqat mundial, öşa yili Senegal Afrika çempionatida ham juda yaxşi qatnaşdi. Öşa davrlardagi qit'aning eng kuçli jamoasi Kamerun finalda faqat penaltilar seriyasi yordamida «dakarlik şerlar»ni mağlub etgandi xolos. Ammo...
Tajribali murabbiy Bruno Metsyu BAAdan taklif oldi va klubda işlaşga qaror qildi. Yangi murabbiy qöl ostida Senegal baribir kuçli jamoa bölib qolsa-da, oldinga qadam taşlaşga qodir emasdi. JÇ-2006 saralaşida senegalliklar Togo terma jamoasini oldinga ötkazib yuborişdi.
Öşa yuqorida eslangan mundialdan buyon Senegalni jahon maydonlariga körganimiz yöq. Nihoyat, aynan öşa tarkibda maydonga tuşgan va hatto sardorlik boğiçi bilan şeriklarini oldinga boşlagan futbolçi murabbiyga aylanib, eski davrlarni bugungi yulduzlarga eslatib qöymagunça, ya'ni 16 yil Senegal haqida heç narsa bilmadik.
Murabbiy: Aliyu Sisse
Foto: diez.hn
Sisse öşa mundialda terma jamoaning eng taniqli a'zolaridan biri edi. U «PSJ» tarkibida ham ikki mavsum töp surgan, çempionatdan keyin Angliyaga yöl olgandi. «Birmingem», «Portsmut», keyinçalik Fransiyaning qöyi ligalaridan töp surib yurgan Sisse 2011 yildan beri murabbiylik bilan şuğullanib kelmoqda.
2012 yilda Senegal Amara Traoreni iste'foga çiqargaç, vaqtinça boş murabbiy vazifasini bajardi, keyin esa, to 2015 yilgaça Alen Jiresga yordamçi böldi.
2015 yildan boş murabbiylikka ötgan Aliyu jamoa öyinida ijobiy özgarişni amalga oşirdi. Natijalarda ham. Ayniqsa, 2017 yilda Senegal tarixida yangi sahifa oçdi deyiş mumkin. Şu yili terma jamoa ham jahon çempionati yöllanmasini qölga kiritdi, hamda Afrika kubogida çorak finalgaça yetib bordi. Har ikki natija ham oxirgi marta asr boşlarida, öşa Aliyu Sissi futbol öynab paytlarida röy bergandi.
Saralaş öyinlari: JAR bilan pley-off
Foto: Getty Images
Aslida, agar FIFAning öz vaqtida aralaşuvi bölmaganda, Senegal bu safar ham mundialdan çetda qolişi mumkin edi. Saralaş öyinlarining sönggi bosqiçida Senegal Burkina Faso, JAR va Kabo Verde bilan bir guruhda harakat qildi. Guruhdan faqat bir jamoa omon çiqişini hisobga olsak, qiyin guruh.
Senegal ilk öyinda ğalaba qozongan bölsa-da, asosiy raqib JARga qarşi öyin 2-turga töğri keldi. Janubliklar 2:1 hisobida ğalaba qozonişdi. Ammo öyindan 5 oy ötib, 2017 yilning martida FIFA uçraşuv hakami ganalik Josef Lamptini mezbonlarga yon bosib, uçraşuv natijasiga ta'sir qilganlikda aybladi va butun umrga futboldan çetlatdi. Öyin natijasi esa bekor qilinib, qaytadan ötkaziladigan böldi.
Keyingi öyinlarda Burkina Faso bilan ikki durang va Kabo Verde ustidan ikkinçi ğalaba Senegalga mundialga çiqiş uçun imkoniyat oçdi. Sisse şogirdlarida 8 oçko, JAR hisobida esa, 4 oçko. Oldinda bu ikki terma jamoaning ikki uçraşuvi kutib turardi. Senegal nafaqat JARni öziga yaqinlaştirmaslik, balki Burkina Fasoni oldinga qöyib yubormaslik uçun ham bu ikki öyinda kamida 2 oçko olişi şart bölib qolgandi.
Senegal ilk öyindayoq vazifani hal qildi. JARda qayta taşkil qilingan öyinda mehmonlar 2:0 hisobida ğalaba qozonişdi va oçkolari sonini 11taga yetkazib, mundial yöllanmasini qölga kiritişdi. Rasmiyatçilik maqomida ötgan ikkinçi öyinda ham Senegalning qöli baland keldi va «şerlar» saralaş bosqiçini mağlubiyatsiz yakunladi.
Bugungi Senegal
Foto: World Cup
Terma jamoa tarkibi xuddi ba'zi afrikalik jamoalar kabi, göyoki bir ikki maşhur nomni bilasiz, lekin yaxşilab e'tibor berganingizda juda tajribali, Yevropada öz nomiga ega bölgan bir qator futbolçilar bilan tarkibning juda kuçli ekanini seza boşlaysiz.
«Liverpul»ning almaştirib bölmas futbolçisi, yaqinda Çempionlar Ligasi finalida töp suradigan Sadio Maneni taniysiz. Mussa Sou («Bursaspor»), Mame Diuf («Stok Siti»), Keyta Balde («Monako»), Diafra Sako («Renn»), Mbay Nyang («Torino») – bu nomlarni ham eşitgansiz. Bularning hammasi senegallik va hammasi faqat hujum çiziğida töp suradigan futbolçilar. Bu futbolçilar bilan har qanday murabbiy tajovuzkor va hujumkor futbol taklif etişi mumkin.
Şuningdek, yarim himoya markazida ham APLda toblangan futbolçilar töp suradi. Idris Guyye «Everton»ning işonçli tayanç yarim himoyaçilaridan biri, ayniqsa uşbu mavsumda köpgina körsatkiçlar böyiça hatto Ngolo Kanteni orda qoldirib, Angliyaning eng yaxşi futbolçilari qatoriga kirdi. «Vest Hem»dagi Şeyx Kuyateni ham köpçilik juda yaxşi taniydi.
Himoyadagi yetakçi Kalidu Kulibalini esa, mundialda hamma kuzatsa kerak. «Napoli» himoyaçisiga Angliyaning deyarli barça top klublari, qolaversa, «Barselona» ham «oğiz solgan». «Napoli» futbolçining narxini 100 million yevrodan ortiq deb e'lon qildi. 26 yoşli futbolçining transferi katta ehtimol bilan mana şu yozda amalga oşadi va aniqki, Kulibali Senegal tarixidagi eng qimmat futbolçi sifatida tarixga kiradi. Buning uçun esa, albatta, jahon çempionatini munosib ötkazişi kerak.
Yakuniy tarkib:
Kuni keça, Senegal rasman Rossiyaga boradigan futbolçilar ruyxatini e'lon qildi. Tanişing:
Darvozabonlar: Abdulayye Diallo («Renn»), Xadim N'Diayye («Xoroyya»), Alfred Gomis (SPAL); Himoyaçilar: Kalidu Kulibali («Napoli»), Kara Mbodj («Anderlext»), Lamin Gassama («Alanyaspor»), Mussa Vage («Eypen»), Yussuf Sabali («Bordo»), Saliu Siss («Anjye»), Salif Sane («Hannover»); Yarim himoyaçilar: Papa Aliune N'Diayye («Stok Siti»), Şeyx N'Doyye («Birmingem»), Şeyku Kuyyate («Vest Xem»), Alfred N'Diayye («Vilyarreal»), Idrissa Geyye («Everton»); Hujumçilar: Mame Biram Diuf («Stok Siti»), Diafra Saxo, Ismaila Sarr (oba – «Renn»), Mussa Konate («Amen»), Balde Keyta («Monako»), Mussa Sou («Bursaspor»), Sadio Mane («Liverpul»), M'Bayye Nyang («Torino»).
JÇ-2018
Jahon çempionatida Senegalga ötsa böladigan raqiblar tuşdi. Albatta, guruhdagi boşqa jamoalarga nisbatan ham xuddi şu iborani işlatiş mumkin.
Senegal ilk öyinini Yevropa vakili Polşaga qarşi 19 iyun kuni Moskvada ötkazadi. 24 iyun kuni Yekaterinburgda Yaponiya bilan, 28 iyunda esa, oxirgi uçraşuv Kolumbiya bilan ötadi. Bu öyin «Volgograd Arena»da ötişi közda tutilgan.
Kolumbiya, Yaponiya, Polşa – bu jamoalarning barçasini Senegal 1:0 hisobida yutişi, yoki hamma öyinni 0:1 hisobida yutqazişi ham mumkin. Faqat futbol yulduzlari yoki favoritlar emas, keskin kuraşni yoqtiradigan muxlislar uçun qiziqarli törtlik. Oldindan aytiş mumkinki, senegallik futbolçilar kuraşişga örganib qolişgan.
