“Men işimni yoqtirmasdim”: Dunyodagi eng maşhur innovatsion kompaniya asosçisining ğaroyib tarixi

ServiceNow hozirda berayotgan kuçli “innovatsion afzallik” mahsulotning ikki xislatida namoyon: mahsulotning masştablaştiriş imkonini beradigan sifati, soddalik va personallaştiriş. ServiceNow axborot texnologiyalar (AT) instrumentlari hozirda AT boşqarmadan sozlaşni talab etmaydi. U işga tuşirilişi bilan yagona markaz paydo böladi, u yerda talablar, ma'lumotlar nuqtalari va çeklistlar töplanadi. Ular öz navbatida algoritmlar bilan qayta işlanib, ehtiyojlarni oldindan aytib berişi, muammolarni qayd etişi va samaradorlikni baholaşi mumkin. Hatto yangilaniş sur'ati umumiy qoidaga köra 90 foizni taşkil qilgan sohada ham ServiceNow maşhur 98 foizga erişmoqda. “Ular dunyodagi yirik kompaniyalar uçun birinçi raqamli AT-hamkori sifatidagi öz mavqelariga ega bölişdi va uni saqlab qolişyapti”,  - deydi Piper Jaffray tahlilçisi Aleks Zukin. Bu belgilarning bari kelajak oddiy AT-xizmatlari çegarasida ekanini başorat qiladi.

Biroq Laddining yutuği uning menejmentdagi innovatsiyalariga ham asoslangan:  xususan, u asosçi uçun kamyob bölgan tuşunçaga ega, kerak bölsa, bir çekkaga ötib, “farzandini” boşqa birov boşqarişiga ruxsat beriş. Laddi 2011 yilda boş direktor lavozimidan mahsulot böyiça direktor lavozimiga ötgan. “Fred ajoyib maslahatçi, ustoz, döst, şuningdek mahsulotlarimizni yanada soddaroq qilib, foydalanuvçilar tajribasini yaxşilaşga bizni olğa boşlaydigan odam”, - deydi avval eBay’da faoliyat yuritib, hozirda ServiceNow boş direktori bölgan  Djon Donaxo.

Ulkan maqsadlarga sodiqlik qobiliyati taqdirlanadi – heç bölmaganda Forbes röyxatida. Hozirda ServiceNow bir vaqtda taşkil etilgan va texnologik ulkan yönalişlar asosiga qurilgan Facebook, Tesla va boşqa köplab kompaniyalardan özib ketdi. Maqtaniş örniga Laddi donişmandlikni ma'qul köradi. Axir u ServiceNow’ni uluğvor 50 yoşda (texnologik sanoat ölçamlariga köra) barpo etdi. Yaxşi, 49 yoşu 346 kun  - yubileygaça ikki hafta. “Men kuta olmasdim, - deydi u, - çunki qandaydir psixologik çeklovlar 50 yoşimda kompaniya yarata olmasligimni aytardi”.

ServiceNow yuksak parvozining ildizi AT-menejmenti uçun dasturiy ta'minot yaratiş kompaniyasi Peregrine Systems asosidan topilişi mumkin. Texnik direktor Laddi ön uç yil mobaynida kompaniya mahsulotini yaratdi, biroq uning rivojlanişi maxsus kelib çiqişga ega edi. Peregrine ikki yil mobaynida daromad summasi va aksiya narxini oşiriş uçun bir neça qalbaki usullardan foydalandi. 2002 yilda sobiq yetakçi kutilmaganda bankrotlik jarayonini sahnalaştirdi va bir neça top menejyerlar, xususan boş direktor ham panjara ortiga tuşdi. Laddiga nisbatan heç qanday jinoiy ayblovlar qöyilmadi, uning 35 million dollarlik uluşi bir neça soatda “havoga singib ketdi”.

“Men işimni yoqtirmasdim”, - deydi Laddi vaqt va milliard dollar taqdim etgan istiqbol natijasida. – Pulni yöqotiş men bilan sodir bölgan eng yaxşi narsa edi”. Xafa böliş örniga Laddi özi yoqtirmagan narsa – AT-boşqarmasi, oddiy xodim hamkorlik qilişi öta muşkul bölgan joy bilan boğliq masalaga kirişiş va yöqotilgan pul örnini töldirişga qaror qildi. Boyligidan ayrilgaç, Laddi San-Diyegodagi uyiga kirib olib, keyinchalikServiceNow’ga aylanadigan mahsulot ustida iş olib bordi.

Bunday optimistlik Indiana ştatidagi Nyu-Kaslda yuzaga kelgandi. Uning otasi - hisobçi, onasi katolik maktabida öqituvçi edi. Yoş Laddi özining tan olişiga qaraganda, qiziqiş bilan öqimas edi, biroq mexanizmlar uni öziga rom etardi. U hamma narsani buzib, qayta yiğib körardi. Ön yetti yoşida American Standard kompaniyasida yugurdak bölib işlardi. Bir kuni ofisga HP kompyuteri örnatişganini körib, unda işlaşga ruxsat söradi. Dasturlaştiriş böyiça mustaqil örganiş darslari (1972 yilda Nyu-Kaslda kodlarni yoziş böyiça eng minimal könikmalarga ega odamlarning yetişmasligi) tufayli ön kundan keyin Laddi aynan öşa yerga dasturçi bölib işga joylaşdi.

Tez orada u ilk marta dasturlar odamlar hayotini yaxşiroq qilişini angladi. U buyurtmalarni kiritiş uçun dastur yozdi. Endi kotiba omborxona eşigida osiladigan bir xil ma'lumotli buyurtma şaklini yoziş uçun bir kunini ketkazmasdi. Öşa vaqtlarni eslab Laddi şunday deydi: “Kimgadir ular orzu ham qilmagan texnologiyani berişdan yaxşiroq narsa bölmasa kerak”. Uni Indiana Universitetidan haydaşganida (u darsga boriş örniga bor vaqtini dasturlaşga sarflardi), Laddi Kremniy vodiysi, IBMning yuqori darajali meynfreym-kompyuterlar sohasidagi erta raqibi Amdahl Corp’ga otlandi.

Hatto Peregrine qulaş davrini boşdan keçirayotgan bir vaqtda ham Laddi öttiz yil davomida dasturlaş orqali tuşungan inqilobiy ğoyasini qöllaşga qaror qildi: kompaniya nomida aks etganidek, u ofis xizmatlarini internet orqali obuna asosida (har oylik, har bir mijoz uçun individual) amalga oşiradi. Uni juda oson yangilaş mumkin. Bu  2003 yildagi voqea bölgani sabab Laddi dasturiy ta'minot xizmat sifatida qaralgan sohada yetakçi böldi va foydalaniş uçun oddiy va qulay, örta statistik ofis işçisi uçun möljallangan interfeysni taqdim etardi. Laddining ukasi Rob (u ham Peregrine kompaniyasida işlardi) kompaniyaga 2005 yilda birinçi savdo vakili bölib qöşildi va ular mahsulotni bozorga olib çiqişdi.

“Bizda iş oqimi uçun ajoyib va oddiy platforma mavjud edi va odamlarga şunday derdik: qarang, siz uning yordamida barça kerakli narsalarni amalga oşira olasiz, ularga esa bu qiziq emasdi, - deb yodga oladi öşa vaqtda hisobni tölaş uçun maşinasini sotgan Laddi. Şuning uçun biz çekinib, öz-özimizga şunday dedik: yaxşi, bu AT-kömagi bilan boşqariş uçun a'lo darajadagi instrument deyapmiz, bu fikrni mustahkamlab, AT-kömagi uçun mahsulot yaratsak qanday bölarkin? Bu safar bozor jonlandi.

2005 yilning iyul oyida ServiceNow ilk marta JMI Equity tomonidan boşqarilgan A raundda 2,5 million dollar hajmida moliyalaştirişni jalb etdi. Kompaniya ilk şartnomani 2005 yilda offşor kazino WagerWorks bilan tuzdi. Ösiş sekin keçdi – birinçi yillarda bir neça önlab xodimlar bilan bir neça million daromad – u qadar barqaror emas.

Öşa vaqtga kelib Sequoia Capital firma uçun D seriyasi raundlarini ötkazdi. Mazkur raund mobaynida 41,4 million dollar jalb etildi. ServiceNow daromadlari bu vaqtga kelib har yili ikki marta oşayotgan edi. Kompaniya Deutsche Bank, Intel va McDonald's kompaniyalari bilan hamkorlikni rivojlantirib, plyusga çiqdi. Xodimlar soni yuztaga yetdi.

Bu vaqtda Laddi öz yuksak maqsadlarini bir çetga surib qöydi. U mahsulot yaratişni bilardi. Unga kompaniyani rivojlantirişni biladigan boş direktor kerak böldi. Bir neça suhbatlardan söng diqqatini yiğib olgan, qattiqqöl menejyer daniyalik Frenk Slutmanda kompaniya “yuqoridan belgi”ni köra oldi. Slutman “sotuvlar” jamoasini yaratiş va mahsulotni Johnson & Johnsonga öxşagan yirik va tölov qobiliyatiga ega yirik kompaniyalar ehtiyojiga qarab özgartirişga öz e'tiborini qaratdi. “Frenk bizni juda ulkan startapga aylantirdi, - deydi Laddi, - jarayon va tamoyillarni joriy etib, kompaniyani men orzu ham qilmagan juda katta, bir qolipga tuşirilgan maşinaga aylantirdi”.

2011 yil oxirida kompaniyani yana bir amerikalik dasturiy ta'minot işlab çiqaruvçi Vmware 2,5 milliard dollarga sotib olişni taklif etdi. Laddi sotib yuborişni istadi – u ServiceNow mahsulot konsepsiyasi Vmware tarkibida muvaffaqiyatli rivojlanişi mumkin deya hisoblardi. Uni sotib yuboriş esa moliyaviy xavfsizlik degani edi. Milliarder va fond hamkori Duglas Leone fikriga köra bu “kompaniyani berib yuboriş”ni anglatardi. “Biz ServiceNowda bozor uçun mos keladigan mahsulot va a'lo darajadagi menejyerlar jamoasi mavjud deb hisoblardik”, - deydi Leone. – Bundan taşqari, bu bozorda ğolib barçasiga ega böladi – Salesforce ortidan keladigan kompaniyani aytib berolmaysiz”. Leone 10 milliard dollarga oddiy yölni kördi va öz sözini pul bilan mustahkamlab qöydi. Istalgan odamning uluşini Vmware narxida sotib olişni taklif etdi. Natijada heç kim rozilik bildirmadi.

Dastlab oson bölmadi. Ilk uç-tört oy davomida Sequoia rahbariyat bilan yaxşi munosabatda böldi. Undan keyin savdolar keskin ravişda ösa boşladi. Kompaniya 2002 yilning iyunida birjaga çiqdi. Biroq uning holati Vmware sotib olganiga qaraganda yaxşi emasdi.

Joylaştiriş vositalari, şuningdek yangi aksiyalar çiqariş imkoniyati bilan qurollanib, Slutman yangi texnologiyalar uçun kompaniyalarni sotib ola boşladi. Xuddi Salesforce, Microsoft va boşqa istalgan texnologik öyinçi kabi sun'iy aqlga sarmoya kiritiş uçun. ServiceNow yanada tezroq rivojlana boşladi. Mohiyatan u direktorlar uçun AT böyiça universal yetkazib beruvçiga aylandi. Çunki köplab standart vazifalarni birlaştirib, avtomatlaştira olardi: hodisalarni kuzatiş, parollarni tiklaş, qurilmalar taklifi, yangi foylanuvçi akkauntlarini yaratiş, muammolarni bartaraf etiş va AT-tizimlar va sodda interfeysli portal orqali javoblarni boşqariş.

2016 yilda foyda1,39 milliard dollarga, bozor kapitalizatsiyasi 12,34 milliard dollarga yetdi. Leone kompaniya 10 millard dollarga erişa oladi deb aytganidek, ServiceNow jamoasi u qadar katta ösişni amalga oşira olmasligini tuşunib yetdi. Nima uçun faqat AT-boşqarmalarigagina xizmat körsatiş kerak? Dasturiy ta'minot va obro‘ ServiceNowga boşqa  - mijozlarni qöllab-quvvatlaşdan tortib kadrlarni tanlaşgaça kabi boşqa sohalarga ham kirib boriş imkonini beradi.

Laddi “öz kuçini körsatdi”. Asosçi kompaniyani keyingi bosqiçlarda «olğa olib bora olmayman» deb hisoblaganidek, Slutman kadrlarni qöllab-quvvatlaş va xavfsizlik kabi sohalarga çuqur kiriş uçun ServiceNow’ga yangi boş direktor kerakligini angladi. Ötgan yili kompaniya boşqa sobiq eBay rahbari Jon Donaxoni işga oldi, Laddi esa özini mahsulotlar böyiça direktorlikdan raislikka kötardi.

Jon Donaxoning AT sohasida tajribasi yöqligi aniq: PayPal tölov tizimiga rahbarlik qilgan eBay kompaniyasida u Bain konsalting gigantining boş direktori bölgan. Biroq u Laddi ön beş yil avval anglagan narsani yaxşi tuşunadi: murakkab jarayonlarni sodda va nafisga aylantiriş kerak. “”Milleniallar söraydilar: nima uçun men PayPal’da parolimni 20 soniyada almaştira olaman, biroq iş stolini qaytadan işga tuşiriş deyarli 20 daqiqa va qönğiroqni talab etadi? – deya savol beradi Donaxo. – Mijozlarga kutiş talab etilmaydigan tajribalar kerak va xodimlar ham aynan şunday öylaşadi”.

Şuning uçun Donaxo korxonaning har bir bölimida AT-yordamining tarmoq böyiça kengayişi va oson boşqarilişini amalga oşiradi. Bunday hizmatlar “mahsulot içida tuğilgan” bölib, kadrdan tortib xavfsizlikkaça, mijozlarni qöllab-quvvatlaş, marketing, yuridik yordam, moliya va xöjalik – barça bölimlarni yagona taqsimlangan ma'lumotlar bazasiga birlaştiriş, kompaniyaga esa ma'lumotlarni tahlil qilib, şunga mos tarzda harakat qilişda yordam beradi.

Savdolarni  tört marta, ya'ni 10 milliard dollargaça oşiriş maqsadi  xodim işga olingan paytdan boşlab, tizimga aylanadi. Ötgan yili ServiceNow işçilarni işga olişdan boşlab, kundalik faoliyat, relokatsiya, kasallik varaqasi va işdan ketgungaça bölgan barça jarayonlarni boşqaradigan mobil ilovani işga tuşirdi. Yagona ilovada xodimlar iş joyi qayerda joylaşgani, hamksblari kimlar ekani töğrisidagi ma'lumotlarni topib, kadrlar böyiça rahbarga savollar berişi, oylik maoş va AT-muammolari böyiça talabnomalar yöllaşi mumkin. Donaxo fikriga köra, yangi telefonni örnatiş Uber’ni çaqiriş va Snapçat’da yozişiş kabi oson bölişi lozim.

“Bu texnologiyalar uçun texnologiyalar emas, - deydi Donaxo. – Biz odamlar tizim ma'muri böladimi, yoki sönggi foydalanuvçi - uning işxonadagi hayot darajasini yaxşilaşni istaymiz”. Bu bor-yöği çiroyli interfeys emas. “Buni xodimlarning tajribasi deyişadi, biroq men uçun samaradorlilik”, - deydi Deloitte’da işlaydigan Joş Bersin. – Men nafaqa pullarini ötkazayotganda maroq olişni istamayman. Bor-yöği buni tugmani bir bosişda amalga oşirişni xohlayman.

Işning bunday yönalişga burilişidan keyin Laddi va Donaxo Salesforce, Microsoft, IBM va Workday tarkibiga kiradigan yanada moslaşuvçan guruh bilan ham raqobat qila oladi. ServiceNowning yagona afzalligi: AT-xizmalari va unga boğliq mahsulotlar sohasida özining ustun holatiga asoslanib, savdolarni oşiriş qobiliyati. Ötgan yili Donaxo savdo va marketing xarajatlarini 30 foizdan ortiq körsatkiçga oşirdi.

Bu xarajatlar öz mevasini berdi. ServiceNow 2018 yilda obunadan tuşadigan foyda 2,4 milliard dollarga yetadi degan fikrda. Yangi yönalişlar beradigan imkoniyatlar Credit Suisse tahlilçisi Bred Zelnik tomonidan 34 milliard dollarga baholanmoqda. Bu körsatkiç esa 27 milliard dollarga teng bulutli AT-bozori hajmidan köp.

Mazkur barça sohalardagi keyingi qadam: barça talabnomalar, ma'lumotlar nuqtalari va çeklistlarni tahlil qiliş uçun algoritmlardan foydalaning, ehtiyojlarni oldindan aytib bering, muammolarni qayd eting va samaradorlikni baholang. Xizmatni oddiygina taqdim etiş örniga kompaniya avtomatlaştiriş va tahlilni sun'iy aql yordamida yaxşilaşni istamoqda. Köplab innovatsiyalar ilovalarni yaratuvçi çetdagi işlab çiquvçilardan kelib tuşmoqda. (Masalan mijozlar öğrilik va çakana savdo dökonlarida oynalarni sindiriş holatlari yoki boğdagi yöqolib borayotgan hayvon turlarini kuzatiş uçun 35 mingga yaqin personallaştirilgan ilovalarni yaratişdi). Ösişning katta qismi sun'iy ongdan bölişi kutilmoqda. Ötgan yilning yanvar oyida ServiceNow kompaniyasi DXContinuum’ni qölga kiritiş uçun 15 million dollar sarfladi. U ServiceNow’ning barça bulutli platformalarida mijozlarga kelib tuşadigan talabnomalar tasnifini soddalaştirişda yordam beriş uçun qöllaniladi. May oyida ServiceNow kompaniyasi Parlöni xarid qildi. Bu startap sun'iy aql sohasidagi startap bölib, mijozlarga yaratiş uçun oddiy bölgan xizmatlar katalogiga esa aqlli biznes-ilovalarni işlab çiqişda yordam beradi.

Bularning bari Laddi kompaniyaga öz ildizini esdan çiqarişga ruxsat berganini anglatmaydi. Uning amaliy jihatga e'tiborini ServiceNow’ning Santa-Klaradagi ştab-kvartirasidagi barça narsada köriş mumkin: yoruğ va toza, biroq parvariş qilingan daraxtlar va köçadagi favvoralar  Facebook va Apple binolarining ulkan öyin zonalari va közga taşlanadigan dizayni oldida juda kamtarin.Undan San-Diyegoda tuşlik uçun joy tanlaşni söraşganida milliarder taşrifçilariga içkarida mayka va oyoq kiyimda yurişni esga soladigan Rudy's Taco Şop’ni afzal bildi. Hozirda tennis va ön yoşli öğli uçun köproq vaqtga ega Laddi jinsi va krossovka kiyib olgandi. “Sönggi olti yil ajoyib tuşga öxşaydi, - keyinçalik u uyidagi plyajda tuşlikdan keyingi quyoşdan zavqlanib. Men tez-tez odamlarni quçoqlayman, biroq heç kim meni çimçilaşiga yöl qöymayman”.