SURTMA AQL
Hech kim ona qornidan avliyo bo‘lib tug‘ilmaydi! Chunki bilim misqollab, tajriba vaqtni xarjlab yig‘iladi. Biz buni yaxshi bilamiz!
Esimizni tanibmizki, tezroq katta bo‘lsak, deymiz. Yuksaklikka talpinamiz. Ammo yuksala-yuksala bir kun nogoh kiftimiz bulutlarga tekkanda ilkis oyog‘imiz yerdan uziladi... va... Yer-u osmon aro muallaq qolamiz...
Muallaq narsa omonat bo‘ladi.
Omonat narsa, shaksiz, shamollarga ermak bo‘ladi.
Biz buniyam bilamiz!
Biz baloniyam bilamiz!
Gursillab yerga yiqilamiz-u shundayam past kelmaymiz: «Xom sut emgan bandamiz-da!» deymiz. Xom sut – zo‘r bahona! To‘g‘rimi?!
Modomiki, sut haqida so‘z ochilgan ekan, xonasi kelganda, bir gapni aytib qo‘yay: ona sutida gap ko‘p! Chindanam, gap ko‘p! Chunki ona suti bilan kirmagan aql tana suti bilan kirmaydi.
Kir-may-di!
Shuning uchun nimaiki yaxshi xislatimiz, nimaiki yaxshi tug‘ma instinkt – ko‘nikmamiz bo‘lsa, eng avvalo, onalarimizdan minnatdor bo‘lishimiz kerak! Zotan, siz-u bizni turtma aqlga muhtoj qilmagan, surtma aqlni jon tomirlarimizga quygan ilk ustozimiz – onalarimizdir!
Donoga – ishora. Mana, gapimning kashtasi qay tomonga «o‘rmalayotgani»ni ham ilg‘ab oldingiz. Men bugun ustozlarimiz haqida so‘z ochmoqchiman.
USTA KO‘RGAN ShOGIRD HAR MAQOMGA YO‘RG‘ALAR
Sezib turibman, shunday maqolni buzdi-ya, deb o‘ylayapsiz. «Usta ko‘rmagan shogird har maqomga yo‘rg‘alar emasmi?!» deb e'tiroz qilasiz. Ammo ishoning, biroz shoshyapsiz. To‘g‘ri, siz haqsiz. Qaysi ma'nodaki, asil ustozning qadru qimmati haqidagi maqol bu! Ustozning qo‘lida zuvalasi pishmagan xom-g‘o‘ra shogirdning ahvoli voy ekani haqidagi maqol bu! Ammo aslida ham shundaymi?!
Eshiting!
O‘tmishda nog‘orachi va doirachilar yosh raqqos va raqqosalarni nog‘oraning «taka-tum»i, doiraning «gij-bangi»ga o‘rgatganlar. Tabiiyki, oradan ma'lum vaqt o‘tgach, shogirdlar nog‘ora va doiraning har bir maqomini nozik ilg‘ab, unga monand ravishda raqs tushish ko‘nikmasini egallay borishgan. Bora-bora bu ishning hadisini olishgan. Bundan chiqdiki, har maqomga yo‘rg‘alash hammaning ham qo‘lidan kelavermas ekan!
