«Oilani ajrashishga qadar saqlab qolish mumkin edi», - deb hisoblaydi Sirdaryo viloyatida yashayotgan, ayni paytda turmushidan ajrashgan fuqarolarning 37,3 foizlik qismi.
O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi «Oila» ilmiy-amaliy tadqiqot markazi olib borgan tadqiqotlarga ko‘ra, turmushidan ajrashgan aksariyat fuqarolarning ham fikri shunday: oilani saqlab qolishning imkoniyati hamisha bo‘lgan. Shunga qaramay, nikohdan ajrashishlar soni kamaymayapti. Nega yosh kelin-kuyovning arzimagan sabablarga ko‘ra hayot yo‘llari ayro ketmoqda?
2018 yilning ilk oylaridan matbuotda paydo bo‘lgan axborotlarni tahlil qilsak, to‘y-hashamlar, tantana va marosimlarni ixchamlashtirish masalasi eng ko‘p muhokama etilgan mavzu ekani ayon bo‘ladi. Tashabbus oliy maqom minbardan - shaxsan Prezident tomonidan ilgari surilgan bir paytda, barcha matbuot va jamoatchilik faollari bu «illat» qay yo‘l bilan shakllanib qolganiga emas, balki unga qarshi kurash zarurligiga urg‘u beraverishdi. Ammo natija qoniqarsizdek. Masalan, Senat a'zolarining fikricha, «har kim bu masalani ongli ravishda idrok etib, anglab olishi zarur».
To‘y-hasham oila ajrashishining bir tomondagi omili, deb bilsak-da, «Oila» markazi o‘tkazgan tadqiqotda boshqa omillar ham yuzaga chiqdi. Misol uchun, 2017 yilda nisbatan kam sonli aholi istiqomat qiluvchi Sirdaryo viloyatida qayd etilgan ajrashishlar soni (1095ta) boshqa barcha viloyatlarda kuzatilgan statistikadan ham yuqori bo‘lgan. Shuningdek, viloyat «umri» 4 yoshga to‘lmagan oilalarning ajrashib ketishi bilan ham «peshqadam». Bu faqat bitta viloyatda havola etilayotgan, balki «qo‘rqinchli raqamlar» deb atarmiz, ammo ularning paydo bo‘lishiga nima(lar) sabab bo‘lmoqda?
So‘nggi 3 yil ichida oilasidan ajrashgan juftliklardan so‘ralganda, ularning 22,5 foizi o‘zaro tushunmovchilik tufayli oilasi buzilganini tan olgan, qo‘pol qilib aytganda, yosh juftliklar o‘zlarining oila qurish uchun ancha «xom» bo‘lgani-yu, turmushning «musht»iga turib berolmaganini ochiq tan oldi. Markaz mutaxassislari olib borgan so‘rovnomalarda 15,6 foiz juftlik befarzandlik oilaviy rishtalarning uzilishiga sabab bo‘lganini ko‘rsatdi. Shuningdek, 15 foiz respondentlar yosh oilaning hayotiga yaqin qarindoshlarning faol aralashuvi, tashqi ta'sir salbiy natija ko‘rsatganini aytsa, 11 foizi ichkilikbozlik va giyohvandlik barchasiga nuqta qo‘yganini afsus-nadomat ila ta'kidlaydi. O‘tkazilgan so‘rovlarda oilalar barbod bo‘lishiga og‘ir dardga mubtalo bo‘lish yo jismoniy zo‘rlik o‘tkazish sabab bo‘lganini mos ravishda 4,6 va 4 foiz respodentlar qayd etishgan.
