Ayrim davlat idoralari ish beruvchilari tomonidan xodimlardan soliq qarzdorligi mavjud emasligi haqidagi ma'lumotnoma talab etilayotgan holatlar ko‘plab uchramoqda. Ma'lumotnoma, asosan, xodimga ish haqi hisoblash paytida talab etilmoqda. Ish beruvchining mazkur talabi qonunda nazarda tutilmagan, deya ma'lum qiladi Adliya vazirligi.

Shu sababli, adliya organlari joylarda bu kabi ma'lumotnomalar talab etilishi holatlari yuzasidan so‘rovnoma asosida monitoring tadbirini o‘tkazdi.

Jismoniy shaxslardan soliq qarzdorligi mavjud emasligi haqida ma'lumotnomalar talab qilinishi mumkin. Bu qonun hujjatlari bilan belgilab qo‘yilgan. Masalan:

– fuqarolar turar joylarni almashtirish maqsadida tuman (shahar) hokimligiga ariza berganda yoki mulk huquqini tasdiqlovchi hujjatsiz 15 yil davomida yer uchastkasiga egalik qilgan shaxs murojaat etganda;

– maktabgacha ta'lim sohasida davlat-xususiy sheriklik amalga oshirilganda;

– ko‘chmas mulkni boshqa shaxsga o‘tkazish bitimlari notarial tasdiqlanganda va boshqa shu kabilarda.

2018 yilning iyun oyidan boshlab davlat xizmatlari markazlari tomonidan jismoniy shaxslarga soliq qarzdorligi mavjud yoki mavjud emasligi haqida ma'lumotnomalar berish xizmati joriy etildi. So‘nggi 5 oy davomida markazlar tomonidan 81 mingdan ortiq ma'lumotnoma berilgan.

Monitoring natijalari, asosan, tibbiyot, maktab va maktabgacha ta'lim muassasalari ish beruvchilari tomonidan shu kabi ma'lumotnomalar talab etilayotganligini ko‘rsatdi.

Xususan, O‘zbekiston tumanida (Farg‘ona) 75 ta va Jondor tumanida (Buxoro) 65 ta holatda tibbiyot muassasalari xodimlaridan ish beruvchilari ma'lumotnoma talab qilganiga doir dalillar aniqlandi.

Bu kabi ma'lumotnomalar talab etilishining sabablaridan biri sifatida, ayrim holatlarda soliq organlarining yer va mulk soliqlarini o‘z vaqtida undirishda amaliy yordam berish haqidagi xatlari asos bo‘lib, bunda xodimlar davlat xizmatlari markaziga murojaat etishga majbur bo‘lishgan.

Bundan tashqari, fuqarolardan ko‘chmas mulkka bo‘lgan huquqni ro‘yxatdan o‘tkazish paytida yer tuzish va kadastr organlari tomonidan bunday ma'lumotnomalarni talab etilgani bilan bog‘liq holatlar ham uchradi.