Sud hokimiyatining chinakam mustaqilligini, fuqarolar huquq va erkinliklarining ishonchli himoyasini ta'minlash, shuningdek odil sudlovga erishish darajasini oshirish sud-huquq tizimini yanada isloh qilish sohasida davlat siyosatining asosiy ustuvor yo‘nalishlari etib belgilansin. (Sh.Mirziyoyev, 2016 yil 21 oktyabrdagi farmondan)
Zamonaviy ijtimoiy hayotning ajralmas qismi – vujudga keladigan kelishmovchiliklarni sud orqali hal qilish. Fuqarolik jamiyatini busiz tasavvur etib bo‘lmaydi. «Nimadandir norozimisiz – sudga murojat qiling» – mazkur qoida barcha, ma'lum miqdorda barqaror bo‘lgan jamiyatlar uchun oddiy, hammaga ma'lum qoida.
Jamiyat barqarorligi ba'zi o‘rinlarda qat'iy tamoyillarga amal qilishni taqozo qiladi. Ayni shunday tamoyillardan biri – jamiyatda samarali sud tizimining mavjudligi. Ya'ni, sud kishilarga qay darajada adolatni ta'minlab berolsa, mazkur jamiyat shunchalik barqaror hisoblanadi. Aksincha, odamlar «sud» so‘zini «adolat» so‘zi bilan bog‘lamay qo‘yishsa, unday jamiyat barqaror bo‘lmaydi. Bunday jamiyatda ijtimoiy munosabatlarda yuzaga keladigan ziddiyatlar boshqa yo‘llar bilan hal qilinadi, sud vositasida emas. Natijada jamiyat tom ma'nodagi jamiyatga – kishilarning irodasi mevasiga aylanolmaydi.
Tarixga teranroq nazar tashlaydigan bo‘lsak, aynan sud tizimi fundamental inson huquqlarini ta'minlab berolmagan tuzumlar tezda ijtimoiy inqirozga yuz tutgan. Bunday tuzumlarning ayrimlari sudlarga mustaqillik bermay, ularni «qo‘g‘irchoq»qa aylantirib, sud obro‘sini yo‘qqa chiqargan bo‘lsa, boshqa birlari sudlarning faoliyatini totalitar mafkura qoliplariga solgan, natijada kishilar sudlarga Yaratgan ularga ato etgan fundamental huquqlarini ta'minlab bera oladigan joy sifatida qaramay qo‘yishgan. Fundamental huquqlarning ta'minlanmasligi esa oxir-oqibat ichki norozilik ortib borishiga va odamlarning ishonchi yo‘qolishiga sabab bo‘lgan. Sobiq sovet ittifoqi inqirozining chuqur sababi aslida shu – tub huquqlarning buzilishi, huquqlarning ta'minlanmaganidir.
O‘zbekiston fuqarolik jamiyati qurish yo‘liga tushdi deb bemalol ayta olamiz. Buning yaqqol belgisi – yaqin o‘tmishda hali bir marta ham ochiq sud doirasida ko‘rilmagan ishlar sud idoralarida ko‘rila boshlaganidir. Bu O‘zbekistonning yangi rahbariyati o‘zgarishlar yo‘lida sodiqligidan darak.
Kuni kecha Toshkent shahrida Xalqaro Islom akademiyasi ustidan berilgan, mazkur akademiya binosi ichida kiyinish tartibi yuzasidan akademiya ma'muriyati hamda o‘quvchisi o‘rtasida yuzaga kelgan ziddiyat bo‘yicha berilgan ariza bo‘yicha sud bo‘lib o‘tdi. Bunday ziddiyatning sudda hal bo‘lishi fuqarolik jamiyati uchun mutlaqo normal holat. Mazkur sud ishi jarayonida taraflarning ziddiyatga sabab bo‘lgan masala yuzasidan dalillar keltirishi, ya'ni dalillar bellashuvi va oxir-oqibat sudning amaldagi qonunchilik me'yorlariga asoslangan qarori mamlakatimizda yuz berayotgan ijobiy o‘zgarishlarning isboti bo‘la oladi.
