So‘nggi kunlarning eng ilg‘or mavzulari ikkita: Til bo‘yicha tashabbus va «O‘lmas polk». Bir qarashda har ikkisi bo‘yicha ham muhokamaga o‘rin yo‘qdek, hammasiga nuqta qo‘yilgandek. Lekin nega bu ikki tadbir-tashabbus bu qadar og‘izga tushdi?
Bu tobora urchiyotgan bir illat tufayli tug‘ilyapti, nazarimda.
Biz aniq va boshqacha talqin qilib bo‘lmaydigan tarzda so‘zlashni, bayonot berishni unutdik. Nozik mavzularda kesib-kesib, uzil-kesil nuqta qo‘yib gapirish o‘rniga mavhum so‘zlar, mujmal va'dalar va talqini tovlanuvchi lafzlar berishga o‘rganib qoldik.
E'tibor bering, rus tiliga rasmiy maqom berish bo‘yicha «bir guruh ziyoli»larning tashabbusi ilgari surildi. Dastlabki kunlari kichik-kichik noroziliklar, ijtimoiy tarmoqlar doirasidagi qarshi xitoblargina yangradi. O‘shanda rasmiy sukunat hukmron edi, tashabbuskorlar ham jim edi. Bir necha kundan keyin rasmiy idoralar, mashhur shaxslar ham birin-ketin o‘z pozitsiyalarini bildira boshlashdi, bu tashabbusning tagi puchligini bayon qilishdi.
O‘shanda eng qizig‘i sodir bo‘ldi: tashabbuskorlar ro‘yxatida keltirilganlar birin-ketin bunday fikr bildirmaganliklarini bildirish bo‘yicha «estafeta»ga kirishdilar. Hammalari. Bir ovozdan! Birortasi bo‘lmadiki, men fikrimda sobitman, o‘shanda ham shunday degandim, hozir ham o‘zgarmadim, deydigan.
Go‘yoki rus tilining ahamiyati haqida so‘ralgan ekanu, tashabbuskorlar bu tilning imkoniyatlari kattaligi, o‘rganish zarar qilmasligi haqida fikr bildirgan ekanlar. Qandaydir «qora kuchlar» boshqacha talqin qilib, rus tiliga rasmiy maqom so‘ralgan tashabbus ostiga bularning ism-sharifini tirkab qo‘yibdi.
Lekin o‘zini oqlash ham juda ajoyib: «men uni nazarda tutmagandim» qabilida. Rus tiliga rasmiy maqom berilishiga qarshiman, degan dangal gap yo‘q. Aminmanki, shu tashabbusni ko‘pchilik qo‘llaganida va bu ish amalga oshganida o‘sha tashabbuskorlar yutuqni ko‘z-ko‘z qilib ot solardilar.
Ikkinchi misol – «O‘lmas polk». Aynan mana shu mavzu dastlab bu yil hisobidan 3 aprel kuni Toshkent shahar hokimining Mirzo Ulug‘bek tumanida o‘tkazgan sayyor qabulida ko‘tarildi. Bir guruh faollar hokimdan 9 may bayrami munosabati bilan «Birodarlik qabristoni»dan «Mustaqillik maydoni»gacha bo‘lgan yo‘lda yurish uyushtirishni so‘rashdi. Qizig‘i, tadbirning rasmiy nomi ishlatilmadi, tilga olinmadi.
