Норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар лойиҳалари муҳокамаси порталида “Жазони ижро этиш муассасаларидан бўшатилган шахслар устидан ички ишлар идораларида маъмурий назорат ўрнатиш ва уни амалга ошириш тартиби тўғрисидаги йўриқномани тасдиқлаш ҳақида”ги буйруққа ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида”ги ҳужжат лойиҳаси жойлаштирилди.
Ўзбекистон Республикаси ички ишлар вазирининг 2002 йил 26 февралдаги 51-сон “Жазони ижро этиш муассасаларидан бўшатилган шахслар устидан ички ишлар идораларида маъмурий назорат ўрнатиш ва уни амалга ошириш тартиби тўғрисидаги йўриқномани тасдиқлаш ҳақида”ги буйруғига ўзгартириш ва қўшимчалар киритилиши мумкин.
Жазони ижро этиш муассасаларидан озод қилинган айрим тоифадаги шахслар устидан маъмурий назорат ўрнатиш ва уни амалга ошириш тартиби тўғрисидаги йўриқномага кўра, маъмурий назорат жазони ижро этиш муассасаларидан озод қилинган айрим тоифадаги шахсларнинг турмуш тарзи ҳамда хулқ-атворини кузатиш, улар томонидан жиноят содир этилишининг олдини олиш ва уларда ижобий-ижтимоий дунёқарашни шакллантириш мақсадида суд томонидан 6 ойдан 1 йилгача бўлган муддатга ўрнатилади.
Маъмурий назоратни амалга оширишда ички ишлар органлари Ўзбекистон Республикасининг «Жазони ижро этиш муассасаларидан озод қилинган айрим тоифадаги шахслар устидан маъмурий назорат ўрнатиш тўғрисида»ги Қонуни ва маъмурий назорат ўрнатиш ҳақидаги суд қарорида кўзда тутилган назорат қоидалари ҳамда белгиланган чекланишларни қўллаш билан бирга назорат остидагиларга нисбатан зарур профилактик ва тезкор тадбирларини олиб борадилар.
Маъмурий назорат ўрнатиш ва амалга оширишда ички ишлар органларининг тегишли хизматчилари қуйидаги асосий вазифаларни бажарадилар:
жазони ижро этиш муассасаси маъмурияти жазони ўташ даврида маъмурий назорат остига олиниши белгиланган шахсларни жазони ижро этиш муассасасидан бўшатишдан 1 ой олдин уларнинг танлаган турар жойларидаги ички ишлар органларига бўшатилаётган шахсларнинг етиб бориш вақтини хабар қилган ҳолда, судьянинг маъмурий назорат ўрнатиш тўғрисидаги қарорини юборади;
озодликка чиқарилаётган шахснинг баъзи бир сабабларга кўра аниқ борадиган жойи бўлмаса, ҳокимиятлар қошидаги «махсус комиссия»лар ёрдамида уй-жой билан таъминлашга (агар шахс ҳукм қилинмасдан олдин шу туманда яшаганлиги тўғрисида асосли ва далилий ҳужжатлар бўлса), доимий ёки вақтинчалик рўйхатга қўйишга ҳамда ишга жойлаштиришга ёрдам беришни сўраб, шунингдек, ногирон ёки оғир касалликларга (сил, саратон) чалинганларини даволаш масалаларини олдиндан ҳал қилиш тўғрисида ҳокимликларга, ички ишлар ва соғлиқни сақлаш органларига хат юборади.
Паспорт хизмати ходимлари жазони ижро этиш муассасаларидан озод этилган маъмурий назорат ўрнатилган шахсларни яшаш жойларига етиб келган кундан бошлаб 3 кун ичида рўйхатдан ўтказиб, паспортларининг ўз вақтида берилишини таъминлайдилар.
13-шаклдаги варақалар бўйича бу шахсларни ҳисобга олиб, билдирги билан шаҳар, туман ички ишлар бўлими бошлиғи ёки унинг ўринбосарини хабардор қиладилар ва тегишли кўрсатма олгандан сўнг билдиргининг биринчи нусхасини мазкур шахс қайд қилинган ҳудуднинг профилактика инспекторига, иккинчисини эса шаҳар, туман ИИБ навбатчилик қисмлари назоратига берадилар.
Туман (шаҳар) ИИБдаги навбатчи ходимлар навбатчилик қисмидаги профилактик рўйхатда бўлган илгари судланган шахсларга тўлдирилган 13-шаклдаги варақалар тўғрисидаги маълумотларни аниқ билишлари шарт.
Профилактика инспекторлари маъмурий назорат ўрнатилган шахслар томонидан назорат қоидаларига ҳамда белгиланган чекланишларга риоя этилишини назорат қиладилар, уларнинг иш ва турар жойларида маъмурий назоратни амалга ошириш ишларига фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органлари вакиллари ва маҳалла посбонларини жалб қиладилар. Профилактика инспекторлари тезкор ходимлар ва патруль-пост хизмати ходимлари ҳамда профилактика инспекторининг жамоат тартибини сақлаш бўйича ёрдамчилари билан назорат остидагилар томонидан содир этиладиган жиноятларнинг олдини олиш бўйича ҳамкорлик қиладилар, уларга назорат остидаги шахсларнинг яшаш, ўқиш ва ишлаш жойлари тўғрисидаги аниқ маълумотларни бериб, шу асосда вазифалар юклайдилар.
Маъмурий назорат остидаги шахс доимий яшаш жойини ички ишлар органларини хабардор қилмасдан, бошқа жойга сабабсиз кетиб қолса, профилактика инспектори туман ИИБ ЖҚ ва Т ва ЭҚКБ ходимлари билан биргаликда холислар иштирокида ушбу ҳақда далолатнома тузадилар ва суднинг қарорига биноан белгиланган тартибда қидирувни амалга ошириш чораларини кўрадилар.
Ички ишлар органларининг патруль-пост хизмати ходимлари жамоат тартибини сақлаш бўйича хизмат маршрутларида ўз бурчларини бажариш билан бирга, профилактика инспекторининг маълумотларига кўра маъмурий назорат остида турган шахслар кузатувини амалга оширадилар ҳамда улар томонидан назорат қоидалари ва чекланишлар бузилганлиги ёки ҳуқуқбузарликлар содир этилганлиги аниқланса, бу тўғрида туман (шаҳар) ички ишлар бўлими бошлиғига билдирги билан хабар берадилар.
Профилактика катта инспектори ва профилактика инспекторлари ички ишлар органи таянч пунктига хизматга келган патруль-пост хизмати ходимлари ва бошқа хизмат ходимларига мазкур ҳудудда яшайдиган маъмурий назоратда турган шахслар тўғрисидаги маълумотларни (фамилияси, исми, шарифи, суд томонидан белгиланган чекланишлар, фотосурати ва яшайдиган манзили)ни уларнинг хизмат варақаларига ёздириб қўядилар.
«Муайян яшаш жойига эга бўлмаган шахсларни реабилитация қилиш» марказлари ходимлари, туман (шаҳар) ички ишлар органлари навбатчилари, турли қонунбузарликлар учун ушланганлар орасидан назоратда турувчи шахсларни аниқлайдилар, бир кеча-кундуз ичида бу шахслар томонидан йўл қўйилган қонунбузарликлар ва назорат қоидаларининг бузилганлиги, шу жумладан, маъмурий назоратдан бўйин товлаган назоратда турувчиларнинг ушланганлиги ҳақида уларнинг турар жойларидаги туман (шаҳар) ички ишлар органларига хабар қиладилар.
Ўта оғир жиноятлар содир этганлиги учун судланиб, озодликдан маҳрум қилинганларга нисбатан маъмурий назорат ЖИЭМлари маъмурияти тақдимномасига асосан ўрнатилади.
Оғир жиноятлар содир этганлиги учун судланиб, озодликдан маҳрум қилинган ёки икки ва ундан ортиқ ҳар қандай қасддан жиноятлар содир этган, жазони ўташ даврида жазони ижро этиш муассасаларида ўрнатилган қонуний тартиб-қоидаларни мунтазам бузиб, тузалиш йўлига ўтмаган шахслар устидан жазони ижро этиш муассасаси маъмурияти (бундан кейинги матнларда ЖИЭМ) судга маъмурий назорат ўрнатиш тўғрисида тақдимнома киритади.
ЖИЭМ ходимлари озод қилинаётган шахс устидан маъмурий назорат ўрнатиш учун қуйидаги вазифаларни амалга оширади:
ЖИЭМ махсус бўлими жазо муддати тугашидан уч ой аввал маъмурий назорат тўғрисидаги қонун таъсирига тушадиган маҳкумларнинг рўйхатларини тузиб, туркум бошлиқларига, тезкор ва тартибот бўлимларига, иш билан таъминлаш нозирига топширади;
маҳкум Жазони ижро этиш муассасасидан бўшайдиган кун унга бериладиган озод этилганлиги тўғрисидаги маълумотномага «Маъмурий назорат ўрнатилган» деган муҳр босилади;
туркум бошлиғи рўйхатни олган кунидан бошлаб 5 кун ичида маҳкумга жазони ўташ давридаги хулқ-атвори тўғрисида 3 нусхада тўлиқ тавсифнома ёзиб, муассаса бошлиғининг тезкор-тартибот ва тарбиявий ишлар бўйича ўринбосарлари билан келишиб, муассаса бошлиғига тасдиқлатиб, тартибот бўлимига топширади;
артибот бўлими ходими тавсифномани олгандан кейин 1 ой ичида уни маҳкумнинг бошқа ҳужжатлари билан муассаса маъмурияти комиссиясига тақдим этади. Комиссия жазодан озод қилинаётган маҳкумга нисбатан тақдим этилган ҳужжатларни кўриб чиқиб назорат ўрнатиш ёки ўрнатмаслик ҳақида қарор қабул қилади;
маҳкум озод қилинишидан 1 ой олдин тартибот бўлими ходими назорат ўрнатиш ҳақидаги комиссия қароридан кўчирма, тавсифнома, тўпланган бошқа ҳужжатларни илова қилган ҳолда ҳудудий туман (шаҳар) судига муассаса бошлиғининг имзоси билан 3 нусхада тақдимнома тайёрлайди ва жўнатади;
судьянинг маъмурий назорат ўрнатиш тўғрисидаги қарори назорат остига олинган шахсга жазони ижро этиш муассасаси бошлиғи томонидан тилхат орқали таништирилади;
маъмурий назорат ўрнатиш тўғрисидаги суднинг қарори маҳкум ЖИЭМдан озод этилишидан 10 кун олдин етиб бориш вақтини аниқ кўрсатган ҳолда тартибот бўлими томонидан маҳкум танлаган турар жойидаги ички ишлар органига юборилади;
иш ва яшаш жойи билан таъминлаш масалалари бўйича катта нозир махсус бўлимдан маъмурий назорат ўрнатилган шахслар рўйхатини олган кундан бошлаб, рўйхатда кўрсатилган маҳкумлар билан суҳбат ўтказиб, жазодан озод қилингандан кейин қаерда яшаши бўйича суҳбат ўтказади, маҳкумнинг шахсий йиғма жилдида кўрсатилган яшаш жойи билан солиштиради, агарда бошқа манзил кўрсатилган бўлса бунинг сабабини аниқлайди, йиғма жилддан батафсил маълумот тузиб, маҳкум яшаш учун танлаган туман (шаҳар) ИИБга хабарнома юборади;
хабарномада ЖИЭМдан озод этилаётган шахснинг фамилияси, исми, шарифи, туғилган йили, манзилгоҳи ва унга нисбатан маъмурий назорат ўрнатилганлиги ҳақидаги маълумотлар кўрсатилади.
